Hejto.pl
Dodaj post

Wpisz coś do wyszukania (minimum 2 znaki)

#imperiumromanum

Fanatyk

w Hydepark

5

Fresk przedstawiający scenę złożenia ofiary Dianie

Rzymski fresk przedstawiający scenę złożenia ofiary ku czci bogini Dianie, której towarzyszy jej święte zwierzę - jeleń. Obiekt znajduje się w triclinium w Domu Wettiuszów w Pompejach.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/fresk-przedstawiajacy-scene-zlozenia-ofiary-dianie/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

5

Rzymski dekoracyjny talerz z wizerunkiem Herkulesa

Rzymski dekoracyjny talerz z wizerunkiem Herkulesa. Obiekt datowany na III wiek n.e.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymski-dekoracyjny-talerz-wizerunkiem-herkulesa/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

11

Cesarz, który wymyślił nowe litery. Zapomniana reforma alfabetu Klaudiusza

Cesarz Klaudiusz, uznawany przez współczesnych za niegroźnego dziwaka, jąkałę i domowego uczonego, po niespodziewanym objęciu władzy w 41 roku n.e. zaskoczył Rzym decyzją, o której dziś pamięta niewielu nawet wśród miłośników antyku. Wprowadził do alfabetu łacińskiego trzy zupełnie nowe litery i za pomocą cesarskiego dekretu próbował narzucić ich używanie w oficjalnych dokumentach oraz na budynkach publicznych. Reforma przetrwała dokładnie tyle, ile trwało jego panowanie.

Zainteresowania Klaudiusza wykraczały daleko poza politykę i administrację. Jeszcze przed objęciem tronu spisał gramatykę etruską oraz obszerną historię Kartaginy, a także własną autobiografię. Żadne z tych dzieł nie zachowało się do naszych czasów w całości, jednak ich istnienie potwierdzają relacje Swetoniusza i Tacyta. Był to więc władca o niecodziennym dla rzymskiego arystokraty zacięciu filologicznym, traktujący język łaciński nie jako coś niezmiennego, lecz jako system wymagający poprawek.

Klaudiusz uważał, że klasyczny alfabet łaciński ma poważne braki fonetyczne. Zaproponował trzy nowe litery, tzw. litery klaudiańskie (litterae Claudianae). Pierwszą z nich było odwrócone F, zwane digamma inversum, oznaczające spółgłoskowe „w” – w klasycznej łacinie ten sam znak służył zarówno do zapisu samogłoski, jak i spółgłoski, co prowadziło do licznych niejednoznaczności. Drugą literą był znak przypominający odwrócone C połączone z S, oddający dźwięk pośredni między „ps” i „bs”. Trzecia, tzw. sonus medius, miała zapisywać głoskę pośrednią między krótkim „i” a „u”, którą Klaudiusz słyszał na przykład w wyrazie optimus.

To, co odróżnia tę historię od zwykłej ciekawostki biograficznej, to fakt, że reforma nie pozostała na papierze. Jako cesarz Klaudiusz dysponował realną władzą wykonawczą i skorzystał z niej także w sprawach języka. Nowymi literami nakazał zapisywać dokumenty urzędowe, a inskrypcje z ich użyciem wyryto na budynkach publicznych, między innymi w Rzymie i Ostii. Część z nich zachowała się do dziś i można je oglądać w zbiorach epigraficznych – nie jest to więc anegdota bez pokrycia w źródłach materialnych, lecz udokumentowany fakt historyczny.

Reforma nie przyjęła się jednak poza kręgiem dworskim. Skrybowie i rzemieślnicy zajmujący się odlewaniem czcionek oraz kutymi w kamieniu inskrypcjami niechętnie wprowadzali nowe znaki, a zwykli mieszkańcy Rzymu w codziennym piśmie po prostu ich nie stosowali. Gdy Klaudiusz zmarł w 54 roku n.e., litery klaudiańskie zniknęły niemal natychmiast wraz z nim. Żaden z jego następców nie podjął próby ich przywrócenia.

Historia liter Klaudiusza pokazuje ciekawy paradoks władzy absolutnej. Cesarz, który mógł kazać stracić senatora bez procesu, okazał się bezsilny wobec czegoś tak pozornie błahego jak przyzwyczajenia skrybów i codzienna praktyka pisarska. Alfabet, w przeciwieństwie do prawa czy administracji, okazał się odporny na dekret, ponieważ jego trwałość opiera się nie na przymusie, lecz na zbiorowym nawyku, którego nawet cesarz nie był w stanie zmienić siłą rozkazu.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/cesarz-ktory-wymyslil-nowe-litery-zapomniana-reforma-alfabetu-klaudiusza/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Osobistość2

@imperiumromanum

oznaczające spółgłoskowe „w”

Rozumiem że tłumaczycie treści z angielskiego? Po polsku ten opis jest bez sensu, bo "W" ma inny dźwięk. Klaudiusz dosłownie wymyślił "Ł" - spółgłoskowy/niesylabiczny wariant dźwięku "U". Dla Polaka sprawa prosta i łatwo zrozumiała.

Fanatyk

w Hydepark

3

KONKURS: Orły imperium. Tom 24

Do wygrania 3 egzemplarze książki „Orły imperium. Tom 24”. Pozycja to kolejna część popularnej powieści historycznej, tocząćej się w czasach panowania Nerona, w której główni bohaterowie walczą o przetrwanie i próbują powstrzymać chaos ogarniający Rzym. Książka jest nagrodą w konkursie, którego organizatorem jest IMPERIUM ROMANUM. Co trzeba zrobić, aby móc się cieszyć z nagrody?

Aby wziąć udział w konkursie, należy w terminie do 3 września 2026 r.:

+ napisać ciekawostkę dotyczącą świata antycznych Rzymian lub w jakiś sposób powiązaną z rzymską historią. Trzy najciekawsze teksty zostaną nagrodzone książkami, a ich prace zostaną opublikowane na stronie IMPERIUM ROMANUM.

Teksty, wraz z imieniem, nazwiskiem i adresem zamieszkania uczestnika (przesłane dane zostaną wykorzystane jedynie w wypadku wygranej w konkursie – przekażę je wtedy sponsorowi, by mógł przesłać nagrody, a same imiona i nazwiska zwycięzców opublikuję), należy wysłać zgłoszenie na adres: konkurs@imperiumromanum.pl, umieszczając w tytule maila: „Orły imperium. Tom 24”. Praca musi spełniać wymogi edytorskie.

Wśród uczestników, którzy nadeślą najciekawsze prace, wybrane zostaną zgodnie z regulaminem

+ 3 egzemplarze książki „Orły imperium. Tom 24” autorstwa Simona Scarrowa

Fundatorem nagród jest Wydawnictwo Publicat -> https://publicat.pl/

https://imperiumromanum.pl/konkurs/konkurs-orly-imperium-tom-24/ ‎

Fanatyk

w Hydepark

10

Igrzyska gladiatorów za Trajana – tysiące wojowników na arenie

Za panowania cesarza Trajana (98-117 n.e.) igrzyska gladiatorów osiągnęły ogromną skalę. Jednym z najbardziej spektakularnych wydarzeń były igrzyska zorganizowane w 113 r. n.e., podczas których przez około cztery miesiące na arenie walczyło 2 tysiące gladiatorów.

Nie był to jednak jedynie pokaz brutalnej rozrywki. W swoim panegiryku na cześć Trajana Pliniusz Młodszy przedstawiał igrzyska jako widowisko, które miało kształtować charakter rzymskiej publiczności. Według niego oglądanie gladiatorów miało budzić podziw dla odwagi, gotowości do ponoszenia ran oraz pogardy dla śmierci. Szczególnie wymowne było to, że wartości te Pliniusz dostrzegał nawet wśród niewolników i skazańców walczących na arenie.

W interpretacji Pliniusza igrzyska mogły więc pełnić niemal wychowawczą funkcję. Gladiator, który walczył o zwycięstwo pomimo grożącej mu śmierci, stawał się przykładem odwagi. Dla rzymskiego odbiorcy arena była zatem miejscem, w którym można było obserwować nie tylko przemoc, ale również takie wartości jak virtus, sława i pragnienie zwycięstwa.

Co ciekawe, Pliniusz wskazywał również na zmianę charakteru samych widowisk. Chwalił Trajana za to, że podczas jego igrzysk widzowie mogli swobodnie wyrażać swoje opinie i kibicować wybranym gladiatorom. Była to wyraźna aluzja do wcześniejszych cesarzy, za których krytykowanie ulubionego gladiatora mogło zostać potraktowane jako obraza władcy.

Skala igrzysk pokazuje, jak ważną rolę odgrywały one w kulturze politycznej Cesarstwa Rzymskiego. Organizacja wielomiesięcznych widowisk wymagała ogromnych nakładów finansowych, odpowiedniej liczby wojowników, zwierząt, personelu oraz infrastruktury. Trajan wykorzystywał więc igrzyska nie tylko do zapewnienia mieszkańcom Rzymu rozrywki, lecz także do budowania wizerunku hojnego i sprawiedliwego cesarza.

Warto przy tym pamiętać, że 113 r. n.e. nie był jedynym okresem wielkich widowisk Trajana. Wcześniej, w 107 r., po zwycięstwie nad Dakami, cesarz urządził jeszcze większe igrzyska, podczas których według Kasjusza Diona wystąpiło około 10 tysięcy gladiatorów, a widowiska trwały cztery miesiące.

Igrzyska z czasów Trajana pokazują więc, jak daleko rzymskie widowiska gladiatorskie odeszły od swoich dawnych, funeralnych korzeni. Początkowo walki miały związek z kultem zmarłych, lecz w epoce cesarskiej stały się wielkimi, wielomiesięcznymi spektaklami, które łączyły rozrywkę, politykę, propagandę i rzymskie wyobrażenie o odwadze.

Dla współczesnego odbiorcy szczególnie interesujący jest sposób, w jaki Pliniusz próbował uzasadnić sens tych krwawych widowisk. Nie przedstawiał ich wyłącznie jako zabawy tłumu. Widział w nich lekcję odwagi i pogardy dla śmierci, a gladiatorów – mimo ich niskiego statusu społecznego – jako ludzi zdolnych demonstrować cechy, które Rzymianie szczególnie cenili.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/igrzyska-gladiatorow-za-trajana-tysiace-wojownikow-na-arenie/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

9

Rzymski brązowy medalion z Perseuszem i Andromedą odkryty w Indiach

Niewielki brązowy dysk przedstawiający Perseusza uwalniającego Andromedę jest interesującym przykładem rzymskiego przedmiotu odnalezionego poza granicami Imperium Romanum. Zabytek datowany jest na I wiek n.e. i został odkryty podczas wykopalisk archeologicznych w Brahmapuri w Indiach.

Na dysku przedstawiono scenę zaczerpniętą z mitologii greckiej, która była bardzo popularna również w świecie rzymskim. Perseusz, syn Zeusa i Danae, podczas swojej podróży natrafił na Andromedę przykutą do skały. Księżniczka miała zostać poświęcona morskiemu potworowi Ketosowi, aby ocalić królestwo jej ojca. Perseusz zabił potwora i uratował Andromedę, którą później poślubił.

Sam motyw był często wykorzystywany w sztuce antycznej. Scena Perseusza i Andromedy pojawia się m.in. na mozaikach, freskach, rzeźbach, monetach oraz przedmiotach dekoracyjnych. W kulturze rzymskiej greckie mity pozostawały niezwykle ważnym źródłem tematów artystycznych.

Najbardziej niezwykła w przypadku tego zabytku jest jednak jego lokalizacja. Brahmapuri znajdowało się na terenie Indii, poza obszarem panowania Rzymu. Jego odkrycie jest jednym ze świadectw dalekosiężnych kontaktów handlowych pomiędzy światem rzymskim a Indiami w okresie Cesarstwa Rzymskiego.

W I wieku n.e. rozwijał się handel morski pomiędzy portami egipskimi nad Morzem Czerwonym a wybrzeżami Indii. Rzymscy kupcy korzystali z sezonowych wiatrów monsunowych, które umożliwiały stosunkowo szybkie przeprawy przez Ocean Indyjski. Z terenów imperium eksportowano do Indii m.in. wino, szkło, ceramikę, metale i monety, natomiast do świata rzymskiego sprowadzano pieprz, przyprawy, perły, kamienie szlachetne, kość słoniową oraz egzotyczne tkaniny.

Brahmapuri było jednym z miejsc związanych z tym dalekosiężnym handlem. Znaleziska archeologiczne z tego regionu pokazują, że przedmioty pochodzące z zachodniej części Eurazji mogły trafiać bardzo daleko od swoich miejsc produkcji. Rzymski dysk z przedstawieniem Perseusza i Andromedy stanowi szczególnie ciekawy przykład, ponieważ nie jest jedynie przedmiotem użytkowym, ale również nośnikiem rzymskiej ikonografii i tradycji artystycznej.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymski-brazowy-medalion-z-perseuszem-i-andromeda-odkryty-w-indiach/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

9

Złota myśl Rzymian na dziś

"Nie ma większej siły niż prawdziwa miłość"

https://imperiumromanum.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

12

Przyjaciel Cyceron

Najlepszym przyjacielem Cycerona był Tytus Pomponiusz, zwany Attykiem. Nawet jeśli często nie przebywali razem, Cyceron i Attyk wymieniali listy, które są świadectwem przyjaźni, pełnego oddania i uczucia.

W 44 roku p.n.e., u schyłku życia, Cyceron napisał jedne z najchętniej czytanych i znaczących tekstów, jakie kiedykolwiek powstały. Pisał w nich o naturze bogów, właściwej roli rządów, czerpaniu radości z procesu starzenia się, sekrecie odnajdywania radości w życiu. Wśród tych dzieł ważną pozycję zajmuje krótki esej Lelius czyli rozmowa o przyjaźni ("De Amicitia"), zadedykowany Attykowi.

Według Aulusa Gelliusa inspiracją dla myśli zawartych w "Rozmowie o przyjaźni" było przede wszystkim zagubione dzieło perypatetyka Teofrasta z Erezu, słynnego ucznia Arystotelesa, oraz dzieła etyczne Arystotelesa i stoika Chryzyppa. Cyceron chce wykazać, że istotą przyjaźni nie są obopólne korzyści i w przekonujący sposób tłumaczy jak odnaleźć, zatrzymać i docenić w naszym życiu, nie tych ludzi, którzy mogą nam coś ofiarować, ale tych, którzy są naszą pokrewną duszą.

Cyceron tym dziełem postawił pomnik przyjaźni łączącej go z Attykiem, wkładając w usta Leliusa zdania i szczytne zasady, które należy interpretować jako jego własne.

Przewodnik do prawdziwej przyjaźni Cycerona miał olbrzymi wpływ na twórczość pisarzy kolejnych epok, od Augustyna z Hippony po Dantego, i był jedną z pierwszych przetłumaczonych na język angielski, wydrukowanych książek.

Oto kilka ponadczasowych porad Cycerona dotyczących przyjaźni:

Są różne rodzaje przyjaźni.Tylko dobrzy ludzie mogą być prawdziwymi przyjaciółmi.Naszych przyjaciół powinniśmy wybierać z dbałością.Przyjaciele czynią Cię lepszą osobą.Poznawaj nowych przyjaciół, ale zachowaj tych starych.Przyjaciele są ze sobą szczerzy.Nagrodą za przyjaźń jest sama przyjaźń.Przyjaciel nigdy nie prosi swojego przyjaciela o zrobienie czegoś złego.Przyjaźń z czasem może ulec zmianie.(...) bez przyjaźni życie nic nie warta, jeżeliby tylko chcieli żyć jakotako przyzwoicie. (...) Ba nawet jeżeli kto jest z natury taki gbur potworny, że od ludzi stroni i nienawidzi ich, jak opowiadają o jakimś tam Tymonie w Atenach, to i tenby przecie szukał koniecznie kogoś, przed kimby mógł wyzionąć jad swej goryczy. A o słuszności tego twierdzenia możnaby się najlepiej przekonać, gdyby nas tak, dajmy na to, jakiś bóg z tej tu ciżby ludzi uniósł i gdzieś na pustyni osadził, i tam nam dostarczył podostatkiem wszystkiego, czego tylko natura ludzka potrzebuje, ale nam odjął zupełnie możność oglądania twarzy ludzkiej. Któżby był tak twardy, coby mógł znieść takie życie i coby go samotność nie pozbawiła używania wszelkich rozkoszy? Tak to natura nie lubi nic samotnego, i zawsze się skłania do czegoś, jakby do podpory, a ta jest tem słodszą, im się ją w przyjaźniejszej znajduje istocie.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/przyjaciel-cyceron/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

9

Mozaika ukazująca starcie Bachusa i Hindusów

Rzymska mozaika podłogowa ukazująca starcie Bachusa i Hindusów. Obiekt znaleziono w Villa Ruffinella w Tusculum. Obiekt datowany na IV-V wiek n.e., obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym w Rzymie.

Scena odnosi się do wydarzeń z "Dziejów Dionizosa" (Dionysiaká) - księga 15- greckiego eposu Nonnosa z Panopolis. Opowiada on o podróży boga Dionizosa (rzymski odpowiednik Bachus) do Indii i jego triumfalnym powrocie na zachód.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/mozaika-ukazujaca-starcie-bachusa-i-hindusow/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

9

Wojna domowa Juliusza Cezara z Pompejuszem Wielkim

Wojna Cezara z Pompejuszem wybuchła w przeżywającej poważny kryzys polityczny Republice Rzymskiej w 49 roku p.n.e. Konflikt trwał do 45 roku p.n.e. i było to wydarzenie, które na stałe zapisało się w annałach historii. Dwaj genialni wodzowie, którzy przy wsparciu swoich wiernych legionów odnieśli wielkie zwycięstwa poza granicami Republiki, zdecydowali się wystąpić przeciwko sobie, w decydującej walce o panowanie nad Wiecznym Miastem.

(więcej pod linkiem)

https://imperiumromanum.pl/artykul/wojna-domowa-juliusza-cezara-z-pompejuszem-wielkim/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

8

Walka z dzikim zwierzęciem na mozaice

Fragment mozaiki podłogowej z rzymskiej willi w Nennig (zachodnie Niemcy), na której widać walkę z dzikim zwierzęciem, zapewne niedźwiedziem.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/walka-z-dzikim-zwierzeciem-na-mozaice/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

6

Złota myśl Rzymian na dziś

Publiliusz Syrus (Publilius Syrus, I wiek p.n.e.) - mim i pisarz rzymski:

"Nie czynisz niczego niestosownego, gdy szukasz sposobu na ocalenie"

• łacina: [Nihil turpe ducas pro salutis remedio]

• źródło: Publiliusz Syrus, Sententiae

https://imperiumromanum.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

5

Tego dnia w Rzymie

13 sierpnia

• 264 p.n.e. - po tym jak w Italii konsul Marek Fulwiusz Flakkus zdobył etruskie miasto Wolsinię, mieszkańców przesiedlono niżej, nad sam brzeg jeziora a tysiące posągów zrabowano. Mieszkańcy zdobytego miasta poprosili ponadto o przeniesienie do Rzymu boga Wolsinów Wertumnusa, któremu poświęcono nową świątynię na wzgórzu awentyńskim dnia 13 sierpnia.

• 408 n.e. - w Ticinum (obecna Pawia), gdzie stała armia, z którą Honoriusz miał wyruszyć do Galii, wybuchły rozruchy, inspirowane przez Olimpiusza. Wymordowano ludzi Stylichona, który wtedy znajdował się w Bolonii. Rozgromiono jego straż przyboczną, złożoną głównie z Hunów. Stylichon, schwytany w Rawennie, został stracony dnia 22 sierpnia.

Więcej wydarzeń z historii antycznego Rzymu: https://imperiumromanum.pl/tego-dnia-w-rzymie/

Fanatyk

w Hydepark

6

Przyzwoitość według Waleriusza Maksymusa

W dziele Factorum et dictorum memorabilium libri novem Waleriusza Maksumusa możemy zapoznać się z postaciami i zachowaniami, które autor wyróżnił w kontekście przyzwoitości i godnego życia.

Przykładem jest np. Pompejusz Wielki, który po porażce pod Farsalos w 48 roku p.n.e., powiedział witającym go mieszkańcom Larissy, aby Ci zamiast do niego, udali się do Cezara i wypełnili swoją powinność wobec zwycięzcy.

Waleriusz Maksymus wspomina także o pewnym młodym mieszkańcu Etrurii - Spurinnie - który był tak piękny, że wiele kobiet było nim zainteresowanych. W ten sposób Spurinna był często podejrzanym o jakąkolwiek niewierność córek i żon. Spurinna, aby uniknąć oskarżeń zdecydował się oszpecić i w ten sposób podkreślić swoją cnotę.

Innym przykładem honorowego Rzymianina jest Gajusz Terencjusz Warron, konsul rzymski, który po tragicznej klęsce pod Kannami w 216 roku p.n.e. nie zgodził się objąć urzędu dyktatora, jaki ofiarował mu senat. Waleriusz Maksymus podaje, że wynikało to z jego honorowości, gdyż uważał że nie zasługuje na taki tytuł, po tym jak nie rozważnie dążył do starcia z Hannibalem.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/przyzwoitosc-wedlug-waleriusza-maksymusa/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

11

Tego dnia w Rzymie

9 sierpnia

• 48 p.n.e. - Juliusz Cezar w bitwie pod Farsalos pokonał liczniejszą armię Pompejusza Wielkiego. Cezar po bitwie senatorom pozwolił wrócić do Rzymu, a żołnierzy Pompejusza wcielił do swoich legionów. Zwycięstwo to było przełomem w wojnie domowej i zmusiło Pompejusza do ucieczki do Afryki. Wszystkie prowincje i greckie państwa zależne od Rzymu opowiedziały się teraz po stronie zwycięzcy, który ruszył w ślad za uciekającym Pompejuszem, chcącym odbudować swoją armię i stanąć na czele pozostałych legionów w sojuszniczym Egipcie. Jednak planu nie mógł wprowadzić w życie, gdyż zaraz po wyjściu na ląd został zamordowany na zlecenie młodego faraona Ptolemeusza XIII.

• 117 n.e. - nagle zmarł cesarz Trajan. Trajan przed śmiercią zdążył przekazać dowodzenie wschodnią armią Publiuszowi Eliuszowi Hadrianowi, synowi jednego ze swoich kuzynów. Po ogłoszeniu śmierci władcy to on otrzymał natychmiast aklamację cesarską w Antiochii, a Senat ją ratyfikował. Nie było żadnego oficjalnego aktu adopcji, ale Plotyna, żona Trajana natychmiast oświadczyła, że na łożu śmierci cesarz formalnie wyznaczył Hadriana na swego następcę.

• 378 n.e. - Rzymianie ponieśli druzgocącą klęskę w bitwie z Wizygotami pod Adrianopolem, w której poległ cesarz Walens. Goci nie zdołali zdobyć ani Adrianopola, ani Konstantynopola. Natomiast na rozkaz namiestnika Azji wymordowano wszystkich Gotów służących, jako najemnicy w garnizonach miejskich. Na tych wydarzeniach kończy się dzieło historyczne Ammiana Marcellinusa i kronika św. Hieronima.

Więcej wydarzeń z historii antycznego Rzymu: https://imperiumromanum.pl/tego-dnia-w-rzymie/

Fanatyk

w Hydepark

8

Złota myśl Rzymian na dziś

Tertulian (Quintus Septimus Florens Tertullianus, ok. 150 - 240 n.e.) - teolog:

"Krew męczenników jest nasieniem chrześcijaństwa"

• łacina: [Semen est sanguis christianorum!]

• źródło: Tertulian, Apologeticus, 50:13

https://imperiumromanum.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

21

Pożyczka w prawie rzymskim

Kontrakty realne to najstarszy typ kontraktów, jakie występowały w prawie rzymskim. Ostatecznie do tego typu kontraktów należały pożyczka (mutuum), przechowanie (depositum), użyczenie (commodatum) oraz zastaw (pignus). Pierwotnie istniała jedynie pożyczka, która wywodziła się z jeszcze starszego nexum.

Za pierwowzór pożyczki w prawie rzymskim uważa się nexum (zobowiązanie). Była to uroczysta czynność prawna dokonywana per aes et libram (przy użyciu spiżu i wagi) w obecności świadków i jako taka dostępna była jedynie dla obywateli. Pożyczkobiorcy w razie niezwrócenia sumy będącej przedmiotem umowy groziła niewola a nawet śmierć. W konsekwencji protestów społecznych instytucja ta została zniesiona przez lex Poetelia Papiria i uchwalona pod koniec III wieku p.n.e. (nie ma pewności co do konkretnej daty, przekazy historyczne różnią się pod tym kątem).

Mutuum jako następca nexum zabraniało zabijania oraz sprzedaży niewypłacalnego dłużnika. Nazwa tej czynności prawnej pochodzi od czasownika mutare, oznaczającego zamianę lub też wymianę. Przedmiotem pożyczki mogły być rzeczy zużywalne oznaczone co do gatunku, a więc pożyczkobiorca musiał oddać takie same, ale niekoniecznie te same rzeczy. Był to kontrakt jednostronnie zobowiązujący stricti iuris (ścisłego prawa).

Pożyczka miała wiele różnych odmian. Jednym z nich była pożyczka dla sportowca z przeznaczeniem na jego szkolenie i utrzymanie. W tym przypadku obowiązek spłaty pożyczki powstawał jedynie, jeśli sportowiec wygrywał zawody i zdobywał nagrody. Innym rodzajem była pożyczka morska. Obowiązek spłaty powstawał jedynie, jeśli udało się dopłynąć z załadowanym towarem do portu docelowego. Ryzyko spoczywające w związku z tym na pożyczkodawcach było równoważone poprzez dopuszczanie bardzo wysokich odsetek. Wierzyciele zabezpieczali się również poprzez korzystanie z prawa do wyznaczania tras żeglugi oraz ustanawianie zastawu na przewożonych towarach. Pożyczka morska pełniła często funkcję ubezpieczeniową – pożyczkobiorca miał zabezpieczenie w razie niekorzystnych konsekwencji np. sztormu lub napotkania piratów.

Pożyczka co do zasady była bezpłatna, ale odsetki mogły być ustanowione oddzielnie na podstawie odpowiedniej stypulacji. Z osobami bliskimi zawierano pożyczki przyjacielskie, bez stypulacji odsetkowej. Formę przypominającą współczesny komis miał contractus mohatrae – dłużnik otrzymywał rzecz niezużywalną oraz prawo do jej sprzedaży i zatrzymania pieniędzy. Kolejna odmiana pożyczki to pactum de mutuo dando – przyrzeczenie udzielenia pożyczki w przyszłości. Mandatum qualificatum to z kolej zlecenie, na podstawie którego poleca się drugiej stronie, zwykle bankowi, udzielić kredytu osobie trzeciej.

Pożyczka mogła również zostać zawarta poprzez przekaz (delegatio). Aby doszło do zawarcia takiego kontraktu wierzyciel (przekazujący – delegans) musiał polecić dłużnikowi (przekazany – delegatus) przekazanie pieniędzy stanowiących dług osobie trzeciej (odbiorca przekazu – delegatarius). Jednocześnie polecał on delegatariuszowi przyjąć pieniądze od swojego dłużnika. W ten sposób powstaje stosunek pożyczki pomiędzy wierzycielem a odbiorcą przekazu.

Pożyczkodawcy przysługiwały różnorodne środki ochrony procesowej. Jeśli przedmiotem pożyczki była określona suma pieniędzy, mógł skorzystać z actio certae creditae pecuniae. Natomiast w przypadku, gdy przedmiotem pożyczki były rzeczy oznaczone co do gatunku, stosowano actio tritica. W końcu, w celu dochodzenia odsetek na podstawie stypulacji odsetkowej można było skorzystać z actio ex stipulatiu.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/pozyczka-w-prawie-rzymskim/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

9

Olimpiada Języka Łacińskiego - dlaczego warto?

Olimpiada Języka Łacińskiego nie jest popularnym konkursem wśród uczniów szkół średnich... a szkoda, gdyż tytuł finalisty bądź lauretata tego konkursu otwiera drzwi na wiele (!) kierunków humanistycznych na renomowanych uczelniach.

Przykładowo w bieżącym roku, finaliści OJŁ aplikujący na Uniwersytet Jagieloński są przyjmowani "z marszu" na: filologie hiszpańską, francuską, klasyczną, portugalską, włoską, węgierską (i wiele innych), filozofię, dziennikarstwo, ekonomię, psychologię…

Olimpiada jest przeznaczona dla uczniów szkół średnich i składa się co rok z trzech etapów: szkolnego, regionalnego i centralnego. Na każdym z etapów uczestnicy tłumaczą fragment tekstu autorów starożytnych (z wykorzystaniem słownika) na język polski. Etapy regionalny i centralny zwierają również egzmain ustny z wiedzy o kulturze łacińskiej.

Co ciekawe, OJŁ jest wbrew pozorom prostsza (!) od matury z języka łaińskiego, a gwarantuje sporą ilość wiedzy i ciekawe książkowe nagrody.

Przydatne linki: https://olimpjezlac.wordpress.com/

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/olimpiada-jezyka-lacinskiego-dlaczego-warto/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

6

Bellum desertorum, czyli wojna Kommodusa z Maternusem

Początek rządów cesarza Kommodusa (panującego od około 17.03.180 do 31.12.192 r. n.e.), syna Marka Aureliusza) zbiegł się w czasie z kresem niezwykle ciężkich dla Cesarstwa Wojen Markomańskich (łac. bellum Germanicum et Sarmaticum), angażujących w swoim szczytowym okresie trzynaście legionów i kilkadziesiąt kohort wojsk pomocniczych, jak podawał w swoich listach Marek Aureliusz.

(więcej pod linkiem)

https://imperiumromanum.pl/artykul/bellum-desertorum-czyli-wojna-kommodusa-z-maternusem/

-----------------------------------------------------------------------------

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

8

Tego dnia w Rzymie

8 sierpnia

• 449 n.e. - rozpoczął się Sobór efeski II, zwołany przez cesarza Teodozjusza II, w celu zakończenia sporu o naturę Jezusa (monofizytyzm). Wzięło w nim udział około 150 biskupów. Obradami kierowali Teodozjusz II i patriarcha Aleksandrii Dioskur, obaj będący zwolennikami monofizytyzmu.

Więcej wydarzeń z historii antycznego Rzymu: https://imperiumromanum.pl/tego-dnia-w-rzymie/