Astronomia

Czarne dziury charakteryzują się oprócz masy, tzw spinem, czyli prędkością obrotową. Im szybciej wirują tym ciekawsze efekty można zauważyć w ich najbliższym otoczeniu. Centralna supermasywna czarna dziura w Drodze Mlecznej (Sgr A*), kręci się na tyle szybko, że spłaszcza czasoprzestrzeń. W przekroju wyglądałoby to, jak "piłka do futbolu", ale tego amerykańskiego (eh ci Jankesi).

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/teleskopy-pokazuja-ze-czarna-dziura-drogi-mlecznej-jest-gotowa-dac-kopniaka

:rocket::o:

Niżej nagranie po angielsku. Tu tekst po polsku.
>Roger Boisjoly (ur. 25 kwietnia 1938, zm. 6 stycznia 2012) – amerykański inżynier, znany z tego, że próbował nie dopuścić do startu promu Challenger.
>W latach 60. i 70. pracował przy systemach podtrzymywania życia w lądowniku księżycowym oraz przy konstrukcji łazika księżycowego[1]. W 1980 roku rozpoczął pracę w firmie Morton-Thiokol (obecnie ATK Launch Systems Group).
>Pół roku przed katastrofą promu Challenger napisał notkę dla swoich przełożonych odnośnie do złego projektu pierścieni uszczelniających (o-ring) rakiet SRB. Zauważył, że O-Ringi nie były wystarczającym zabezpieczeniem w trakcie pracy SRB oraz jednocześnie traciły swoje właściwości uszczelniające przy niskich temperaturach[1]. Boisjoly powoływał się na wyniki analiz z poprzednich startów ze stycznia 1985 roku[1]. Pierwsza notatka została prawdopodobnie zignorowana przez Morton-Thiokol. Roger Boisjoly napisał później nowe notki, które przekazał przełożonym firmy. Przedsiębiorstwo zdecydowało się powołać specjalny zespół, który miał rozwiązać problem O-Ringów. Zespół uznał, że problem z O-Ringiem jest poważny, ale nie krytyczny dla bezpieczeństwa załogi[1].
>Kilka dni przed startem Boisjoly wraz z innymi pracownikami Morton-Thiokol próbowali przekonać menedżerów o odwołanie lotu. Pomimo apelu Morton-Thiokol oraz NASA zdecydowały się przeprowadzić próby startu[1]. 28 stycznia 1986 roku, w momencie zapłonu rakiet SRB, O-ringi zawiodły. 73 sekundy po starcie promu prawa rakieta SRB (przepalona w miejscu O-Ringów) uderzyła w zbiornik zewnętrzny paliwa. W wyniku uderzenia zniszczył się wahadłowiec, zaś cała załoga zginęła.
>Roger Boisjoly zeznawał później jako świadek w komisji, która badała przyczyny katastrofy[1]. W kolejnych latach Boisjoly stał się głównym orędownikiem kwestii etyki oraz zasad bezpieczeństwa w inżynierii. - https://pl.wikipedia.org/wiki/Roger_Boisjoly

Źródło: https://www.tiktok.com/@vagabondartist/video/7335207125263699242

#astronautyka #astronomia #deykuntiktok

Kanibalizm wśród gwiazd nie jest czymś nowym, proces był dobrze opisany już przez śp. Bohdana Paczyńskiego. Z obserwacją tego typu pozostałości po "uczcie" był duży problem, bo tego typu układy kończą na 3 sposoby:

1. gwiazda dawca jest pożerana w całości (łączenie dwóch) i śladów nie znajdziemy
2. po jednym ze składników pozostaje tylko słabiutki biały karzeł, którego ciężko namierzyć
3. mniejsza gwiazda zostaje odarta z całego gazu i pozostaje samo jądro, czyli ok 10% masy

Ostatni przypadek ostatnio udało się udokumentować sieci CHARA na Mount Wilson w Kaliforni.

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/znajdowanie-gwiazd-pozbawionych-otoczek

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

Karłowata galaktyka, nie powiązana grawitacyjnie z większym towarzyszem i która nie tworzy nowych gwiazd. Odkrycie kompletnie przypadkowe, a zarazem nie pasujące do aktualnego konsensusu dotyczącego ewolucji galaktyk.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/astronomowie-odkryli-galaktyke-ktora-nie-powinna-istniec

Niemieckie konsorcjum eROSITA stworzone do obsługi kosmicznego teleskopu rentgenowskiego o tej samej nazwie, opublikowało dane z pierwszego przeglądu obejmującego pół nieboskłonu. Liczby są oszałamiające, 900 000 źródeł promieniowania X. Skala badania przyćmiewa wszystkie poprzednie obserwacje w tym zakresie fal elektromagnetycznych.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/rentgenowski-obraz-polowy-wszechswiata

Wg aktualnie znanych nam modeli, młody wszechświat powinien zawierać mnóstwo małych i jasnych galaktyk. Obserwacje JWST nie do końca pokrywają się z teorią. Czyżby ciemna materia płatała kolejnego figla?

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/jasne-galaktyki-wystawiaja-ciemna-materie-na-probe

Dzięki skoordynowaniu wszystkich 8 teleskopów VLT udało się stworzyć jeden wirtualny interferometr o wielkości 130m. Gravity, bo tak nazwano urządzenie, dało obraz na tyle precyzyjny, że udało się "zważyć" centralną czarną dziurę w galaktyce, z której światło leciało do nas 11 miliardów lat.

Główny wniosek? Badana "pacjentka" ma niedowagę.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/wazenie-czarnej-dziury-we-wczesnym-wszechswiecie

https://spidersweb.pl/2024/01/planetoida-wielkosci-stadionu-sportowego-zbliza-sie-do-ziemi.html
I co? Boicie się? Zaraz będzie koniec świata. No blisko będzie. 2.8 miliona kilometrów od Ziemi, do Księżyca jest 380 tysięcy kilometrów.
#bajtdziennikarski

Zespół, który zrobił pierwszą "fotkę" supermasywnej czarnej dziury w galaktyce M87, popełnił to po raz drugi. Tak dla pewności, że wszystko gra. Gwoli ścisłości, to jest pierwsza czarna dziura, którą udało się zobrazować.

PS. No, fotogeniczna cholera.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/nowe-dane-ten-sam-wspanialy-wyglad-m87

Stary, wysłużony kosmiczny teleskop Hubble'a trzyma się całkiem nieźle. Ostatnio znalazł sygnatury wody w atmosferze planety sporo mniejszej od naszej Ziemi.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/hubble-znajduje-pare-wodna-w-atmosferze-malej-egzoplanety

Nowe badanie niemal miliarda dotąd nieznanych gwiazd w centrum Drogi Mlecznej. Ze względu na duże zapylenie, badania były prowadzone w promieniach światła podczerwonego. Udało się namierzyć gwiezdne noworodki w trakcie rozbłysków (protogwiazdy) znaleziono też "starych palaczy" wyrzucających kłęby dymu. Sam przegląd zajął naukowcom 10 lat.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/w-sercu-drogi-mlecznej-dostrzezono-nowe-gwiazdy

Dwa obserwatoria kosmiczne: Hubble'a w zakresie widzialnym i Spitzer'a w podczerwieni przyjrzały się centralnemu obszarowi pobliskiej galaktyki Andromedy. Celem było zbadanie sposobu zasilania supermasywnej czarnej dziury. Udało się wykryć nitkowate strumienie gazowo - pyłowe przemieszczające się po spirali w kierunku "żarłoka".

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/astronomowie-mierza-jak-jest-zasilana-centralna-czarna-dziura-andromedy

Gwiazdy wraz z wiekiem spowalniają swój ruch obrotowy, co ma wpływ na osłabienie ich pola magnetycznego. Sprzyja to rozwojowi życia na planetach krążących wokół nich.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/stare-gwiazdy-moga-byc-najlepszym-miejscem-do-poszukiwania-zycia

Od pyłu zacząłeś i do pyłu powrócisz.

Fajnie byłoby napisać coś o tym, co się dzieje w projekcie, tylko, kurcze, nie ma czasu. Teraz skończyłem jedną robotę, ogarnąłem materiały do drugiej , usiadłem żeby coś tu skrobnąć i... Zobaczyłem że już dochodzi 20:00. Będzie więc w skrócie, żeby mieć bodziec do opisania ciekawszych rzeczy kiedyś w przyszłości na -> #badespace .

Dziś dostałem potwierdzenie od redakcji o akceptacji mojego artykułu. Artykuł jest krótki. Prezentuje ogólne wyniki badania pięciu różnych układów, w których są po dwie gwiazdy pozostające w fizycznym kontakcie orbitujące wzajemnie wokół siebie. Dodatkowo orbitują tak, ze obserwator na Ziemi widzi zaćmienia jednej gwiazdy przez drugą i vice versa. Ot, takie standardowe układy zaćmieniowe, nic nowego. Fajne jednak jest to, że nikt wcześniej tych układów nie badał i ten artykuł przedstawia pierwsze wyliczenia mas oraz rozmiarów gwiazd w tych układach.

Był tylko taki problem, że cztery obiekty (tj. cztery układy - układ nazywa się zbiorczo "obiektem") miały "OK" parametry, a jeden obiekt miał masy obydwu gwiazd wywalone w kosmos. Zamiast typowego ~1.5 masy Słońca, obliczenia zwracały około 75% więcej. Nie było błędów w obliczeniach, obserwacje też były zrobione OK, modelowanie numeryczne sprawdziłem cztery razy i też było OK, więc... where problem.

Tutaj muszę wytłumaczyć, że masy pozyskuje się przez kilka przekształceń znanych ze szkoły średniej wzorków, a całość opiera się w dużym stopniu na oszacowanej jasności układu. Ale nie takiej jasności, jaką widzi obserwator na Ziemi, tylko jasności takiej... "prawdziwej". Na przykład wyrażonej w jasnościach Słońca. Taka jasność absolutna jest możliwa do wyprowadzenia z obserwacji oraz paru innych informacji.

Jedną z tych kluczowych informacji jest uwzględnienie, że między nami a gwiazdą jest jakiś pył, który pochłania i/lub odbija część światła z tejże. Wszak gwiazda leży sobie kawałek stąd, a w Galaktyce mamy sporo pyłów i gazów. Część z nich pochodzi z wybuchniętych gwiazd, część to pozostałości po rozpuchniętych czerwonych olbrzymach, a jeszcze inna część to wodór i hel powstałe jeszcze w Wielkim Wybuchu. Mniejsza z tym. Ważne, że to jest i że się to lubi formować w kłaczki. Fyi, nazywamy je '"obłokami".

Astronomowie zrobili jakiś czas temu taką sprytną maszynkę, która pomierzyła, ile tego pyłu jest w jakim kierunku na niebie. Można więc odwiedzić sobie takie mapy pyłu i sprawdzić, jaka jest przewidywana utrata światła, które przychodzi z jakiegoś kierunku na niebie. Ja się wiele nie zastanawiałem, bo żem był w lekkim pośpiechu, sprawdziłem wartość tej "ekstynkcji międzygwiazdowej" w kierunku na mój obiekt i szczęśliwy wrzuciłem ją do wzoru. A potem wyszło, że moje gwiazdy są zbyt masywne :<

Jak już wyeliminowałem wszystkie inne czynniki, które by mogły zwiększyć wyliczaną masę, zwróciłem się ponownie do ekstynkcji. Od pyłu zacząłeś i do pyłu powrócisz. Przyszło mi na myśl, że skoro mamy do czynienia z ekstynkcją w kierunku na gwiazdę, to... nikt przecież nie twierdził, że ten pył jest między mną a gwiazdą. Przecież to może być tak, że gwiazda jest względnie blisko, a ten pył jest na jednej linii Ziemia-Gwiazda, ale z tyłu, za gwiazdą. Wtedy nie miałby on czego przesłaniać i voila, problem z głowy. Zweryfikowałem położenie gwiazdy w Galaktyce (względem Słońca), naniosłem na to szacunkowe odległości do znanych źródeł pyłu w tym kierunku i... faktycznie :grinning: były one dwa razy dalej od Ziemi niż ta gwiazda!

Zrobiłem pobieżne szacunki, ile z tego pyłu "w kierunku" na gwiazdę jest faktycznie między mną a ta gwiazdą i wyszło mi jakieś 30% tego, co pokazywały mapy. Rzuciłem na szybko okiem jeszcze na kilka innych prac, które miały podobne estymaty, ale robione dość ogólnikowo. Tam wychodziło jakieś 35% :D. Kurde blaszka, tyle wygrać, że na oko szacunki zwracają to samo, co twarde wyliczenia innych. Siedziałem uchachany przy biurku jakbym zjadł cały granulat dla astronomów i teraz jest tylko dobrze.

Oczywiście po wrzuceniu poprawnej ekstynkcji do obliczeń, niesforna gwiazdka schudła do zdrowych wartości masy i takie wyniki mogłem podesłać do żurnalu. Koniec.

Jako obrazek chciałem dodać fancy infografikę, że niewiedzenie o istnieniu pyłu przesłaniającego część gwiazdy może doprowadzić do: 1) stwierdzenia że ta gwiazda jest blisko, ale jest słaba lub 2) stwierdzenia że gwiazda jest bardzo jasna, ale jest daleko, dlatego się ją widzi jako słabą. Manipulacja pyłem w galaktyce może doprowadzić do obydwu rezultatów lub nawet do ich przeciwieństw. Ale że nie mam czasu na szukanie takiej infografiki, to nabazgrałem własną.

Miało być w skrócie, a wyszło jak zwykle.
Wracam do pracy :-].

Aperiodyczne okołoastronomiczne rzeczy -> #badespace
#astronomia #kosmos #ciekawostki #pracbaza

Galaktyka bez gwiazd, zawierająca tylko pierwotną mieszaninę wodoru i helu. Tak, znaleziono taki twór i to całkiem niedaleko, dosłownie w naszym sąsiedztwie, zaledwie 270 mln lat świetlnych (jak na standardy kosmiczne, to całkiem blisko).

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/przypadkiem-odkryto-ciemna-pierwotna-galaktyke-bez-widocznych-gwiazd

W młodym wszechświecie stosunek masy gwiazd w galaktykach do masy centralnych czarnych dziur był znacznie mniejszy. Aktualnie wynosi on ok 1000:1, w galaktykach z okresu 12-13 mld lat temu relacja wynosiła 100:1, 10:1 nawet 1:1.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/niespodziewanie-masywne-czarne-dziury-zdominowaly-male-galaktyki-w-odleglym

Potrzebowałbym waszej rady: jaki seans w planetarium śląskim będzie najlepszy na randkę? Mam do wyboru:

1. Seans Kometa nad Szwajcarską Doliną
2. Seans Zaczarowany globus
3. Seans Jesteśmy gwiazdami
4. Seans Zorze - cudowne światła

Próbowałem znaleźć recenzje albo jakieś lepsze opisy, ale mam wrażenie, że nikt w internecie nie pisze recenzji tylko przekleja się materiały marketingowe. Na podstawie tych opisów skłaniam się ku "Zorze - cudowne światła", bo wygląda jakby w najmniejszym stopniu był adresowany do dzieci.
Ktoś był? Ma jakieś opinie, przemyślenia? Może ktoś wie gdzie szukać recenzji tego typu seansów?

#slask #chorzow

Gdyby nie Prometeusz, nie znalibyśmy ognia. Gdyby nie bardzo konkretna zawartość tlenu w atmosferze, Prometeusz nic by nie pomógł. Dywagacje nt. specyficznej roli tego gazu w rozwoju nie tylko życia, ale cywilizacji.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/tlen-a-zaawansowana-cywilizacja

Za oknem widoczna gołym okiem koniunkcja Jowisza z Księżycem. Ta mała kropka na moim zdjęciu w lewej dolnej części to właśnie ten gazowy olbrzym.
#astrofotografia #astronomia

Woda na Księżycu, temat wydawałoby się zamknięty podczas badań próbek przywiezionych przez misje Apollo. No właśnie nie za bardzo. Apatyt znaleziony w meteorycie z naszego naturalnego satelity ponownie otwiera temat.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/historia-wody-na-ksiezycu