#copernicus

Najpiękniejsze obrazy naukowe roku 2025 | **Czytamy naturę #274**

W specjalnym noworocznym odcinku "Czytamy naturę" zobaczymy 7 najpiękniejszych obrazów naukowych roku 2025, na podstawie selekcji czasopisma "Nature".

#ciekawostki #czytamynature #copernicus #lukaszlamza #hydepark #fotografia

Supernowe, planety i życie - Insulina przez skórę - Ognista ameba | **Czytamy naturę 273**

W 273. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* wybuchu supernowej, który zaszczepił nasz młodziutki układ planetarny kluczowymi izotopami;

* możliwości podawania insuliny przez skórę;

* amebie Incendiamoeba żyjącej w temperaturze 65 stopni Celsjusza.

#ciekawostki #nauka #copernicus #lukaszlamza #czytamynature

Ucieczka zieleni - Rozplątujemy DNA - Sztuczny język do chili | **Czytamy naturę 272**

W 272. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* zielonym barwniku, który z czasem ucieka do wnętrza obrazów;

* pięknych wizualizacjach nukleosomów, czyli szpulek, na które nawija się DNA;

* hydrożelowym detektorze kapsaicyny.

#ciekawostki #czytamynature #hydepark #copernicus #lukaszlamza

Jak przechytrzyć Algorytm? - Gigantyczne pra-murale - Efekt Batmana | **Czytamy naturę** 271

W 271. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* sprytnej nakładce na przeglądarkę internetową, która zmienia kolejność treści w feedzie aplikacji społecznościowej - z dobrymi skutkami;

* gigantycznych muralach sprzed 2-6 tysięcy lat, znalezionych na granicy Teksasu i Meksyku;

* efekcie Batmana: kiedy Batman wchodzi do metra, ludzie częściej ustępują miejsca ciężarnym kobietom.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Wypalenie w mózgu - Matematyczne megastruktury pre-Inków - Druk 3D ssawką komara | **CN 270**

W 270. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* ozpoznawaniu wypalenia zawodowego na podstawie aktywności mózgu;

* Monte Sierpe, czyli tajemniczej strukturze składającej się z 5 tys. regularnie rozmieszczonych dołów w ziemi;

* wykorzystaniu ssawki komara jako dyszy do drukarki 3D.

#ciekawostki #hydepark #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

AI jako szkodliwy lizus - Kosmogram Majów - Pierwotne pierwotniaki | **Czytamy naturę 269**

W 269. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* znanym fakcie, że czaty AI są lizusami i potakiwaczami, i nieco mniej znanym fakcie, że to może być szkodliwe;

* skomplikowanej strukturze hydrotechnicznej odnalezionej właśnie w Aguada Fenix w Meksyku, która może miała też wielkie znaczenie metafizyczne, a może nie;

* pierwszych 400 milionach lat ewolucji pierwotniaków.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Pułapka na 12 tys. kubitów - Piękny ankylozaur - Paluchem w piasku | **Czytamy naturę 268**

W 269. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pułapce optycznej na 12 tysięcy pojedynczych atomów cezu, które mogą kiedyś stać się elementami komputera kwantowego;

* wspaniale zachowanym szkielecie ankylozaura;

* wyczuwaniu obiektów zakopanych w piasku, palcem, na odległość.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Implant przywraca wzrok - Wszechświat to (nie) symulacja? - Racjonalność małpy | **Czytamy naturę 267**

W 267. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* implancie, który w połączeniu z kamerą na podczerwień montowaną na okulary przywraca wzrok osobom z degeneracją plamki żółtej;

* argumencie grupy fizyków, że świat nie jest symulacją - ponieważ nie dałoby się go obliczyć;

* eksperymentach z udziałem szympansów pokazujących, jak podejmują decyzję i jak porównują siłę dowodów.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Hakujemy kod genetyczny bakterii - ADHD i Asperger: przediagnozowane? - Okrzemek na lodzie | **CN 266**

W 266. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* szczepie Escherichia coli (nazwanym Syn57), który wykorzystuje tylko 57 z dostępnych 64 kodonów;

* badaniu szwedzkiej młodzieży pod kątem objawów Aspergera i ADHD - w skali 10 lat objawów jest tyle samo, rośnie tylko liczba diagnoz;

* okrzemku, który posiadł zdolność zręcznego pełzania po lodzie w temperaturach dochodzących do -15 stopni Celsjusza.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

**Jak zrobić idealne cacio e pepe bez grudek?** IgNobel z fizyki 2025 | Czytamy naturę

Tegoroczną Nagrodę IgNobla, przyznawaną corocznie za badania, które "najpierw śmieszą, a potem zastanawiają", otrzymali w dziedzinie fizyki G. Bartolucci, D.M. Busiello, M. Ciarchi, A. Corticelli, I. Di Terlizzi, F. Olmeda, D. Revignas i V. M. Schimmenti za badania nad tym, jak skład i temperatura wody po gotowaniu makaronu wpływa na formowanie się grudek w sosie cacio e pepe.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza #ignobel

Działo mionowe - Roje pomocnych dronów - Neolityczna guma do żucia | **Czytamy naturę 265**

W 265. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* względnie małym (ale wciąż wielkim) urządzeniu generującym strumień mionów;

* dronach przekazujących sobie narzędzia z rączki do rączki;

* gumie do żucia i/lub kleju wykonanym 6 tys. lat temu z brzozowego dziegciu.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Skóra sprzed 240 mln lat! - Planeta na wymiar - Materiał mikrofonowy | **Czytamy naturę 264**

W 264. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* wspaniale zachowanym gadzie z rodzaju Lariosaurus - tak dobrze, że można obejrzeć, jak marszczyła mu się skóra między palcami;

* badaniu tego, jak skład chemiczny planet zmienia się wraz z ewolucją Galaktyki;

* mikrofonie wykonanym z miękkich, "tekstylnych" materiałów, który w dodatku nie wymaga zasilania.

#ciekawoski #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

**Czy da się odsmrodzić buty lampą UV? IgNobel z inżynierii projektowej 2025 | Czytamy naturę**

Tegoroczną Nagrodę IgNobla, przyznawaną corocznie za badania, które "najpierw śmieszą, a potem zastanawiają", otrzymali w dziedzinie inżynierii projektowej Vikash Kumar i Sarthak Mittal za badania nad najlepszą metodą usuwania nieprzyjemnych zapachów z zapoconych butów.

#nauka #ciekawostki #copernicus #czytamynature #lukaszlamza #ignobel trochę #heheszki

**Czytamy naturę 263**

Ziemią przez Galaktykę - Robot do intubacji - Najsmrodliwsza roślina kwitnie!

W 263. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* bardzo kreatywnym pomyśle: Ziemia, podróżując wraz ze Słońcem przez Galaktykę, zachowuje na sobie ślady przechodzenia przez ramiona galaktyczne;

* "miękkim robocie" do ułatwiania i przyspieszania intubacji;

* roślinie o nazwie dziwidło olbrzymie, która kwitnie bardzo rzadko, za to bardzo spektakularnie.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

W 262. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o: przenośnej kasecie i "magnetofonie" do zapisu i odczytu plików zapisanych w postaci DNA; zastosowaniu dużych modeli językowych (LLM) do odgadywania luk w rzymskich inskrypcjach; ewolucji kciuków i paznokci u gryzoni. #ciekawostki #nauka

Tegoroczną Nagrodę IgNobla, przyznawaną corocznie za badania, które "najpierw śmieszą, a potem zastanawiają", otrzymali w dziedzinie pokoju Fritz Renner, Inge Kersbergen, Matt Field i Jessica Werthmann za analizę wpływu niskich stężeń etanolu we krwi na jakość wypowiedzi w języku obcym. #ciekawostki

W 261. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o: związku między chęcią zajścia w ciążę a realnym zachodzeniem w ciążę, na tle spożywania alkoholu i marihuany; włoskach czuciowych wykrywających ruch powietrza, inspirowanych pająkami; najstarszym przypuszczalnym przypadku triumfu wojennego sprzed

W 260. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o: znalezionych na powierzchni Marsa ciekawych ziarenkach mineralnych, które ogłoszono jako "potencjalną biosygnaturę"; odwrotnym efekcie Ringelmanna - im więcej mrówek, tym wydajniej pracują; eksperymencie mającym odpowiedzieć na pytanie, czy pomysły

W 259. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o: szczegółowym badaniu aktywności mózgu u osób, które się właśnie budzą, sekunda po sekundzie; długim procesie wyłonienia najlepszego kleju do mokrych powierzchni i kreatywnych testach jego wytrzymałości; reakcji układu odpornościowego na film VR

W 258. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o: skutkach zderzeń pomiędzy planetezymalami albo planetami - zwłaszcza dla atmosfer; postępach w dziedzinie nanofotoniko-plazmoniki, a konkretniej o regulowanej antenie, której elementem jest 100-nanometrowa złota kuleczka; bąbelkach wypuszczanych przez