#copernicus

**Czytamy naturę 300** LIVE! Wielki Konkurs Wiedzy o Wszystkim, 10 najbardziej cytowanych, AMA

Z okazji 300. odcinka "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* laserowym mikromanipulatorze zdolnym do łapania pojedynczych komórek;

* związkach między supernowymi i wiatrem galaktycznym;

* powodach, dla których Amerykanie zawsze polowali tylko na największe zwierzęta.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

**
Rehabilitacja z egzoszkieletem - Supernowa czy karzeł? - Komora dla królowej | [Czytamy naturę 299**](https://www.youtube.com/watch?v=UIkEHsDkb-U)

W 299. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* rehabilitacji wg modelu TEPI: terapeuta-egzoszkielet-pacjent;

* tajemniczej kropce na nocnym niebie, która może być zupełnie nowego typu supernową w odległym kosmosie, albo lokalnym brązowym karłem;

* komórkach w ulu specjalnie przystosowanych do potrzeb królowej.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Maszyna do ping-ponga - Rak po e-papierosach - Lata świetlne grzybni | **Czytamy naturę 298**

W 298. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* maszynie do gry w ping-ponga na poziomie zawodowym;

* skutkach rzucenia palenia i przejścia na papierosy elektroniczne;

* łącznej długości wszystkich strzępków grzybni oplatającej naszą piękną planetę.

#ciekawostki #czytamynature #nauka #copernicus #lukaszlamza

Antywodór pod lupą - Gołębie nawigują wątrobą - Jaki jest "idealny imigrant"? | **Czytamy naturę 297**

W 297. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* najbardziej precyzyjnym jak dotychczas pomiarze poziomów energetycznych antyelektronów w antywodorze;

* poszukiwania narządu "magnetocepcji" u gołębi - okazuje się, że to chyba wątroba;

* wielkim badaniu ludzkich preferencji odnośnie imigrantów: jakie cechy ma "idealny" imigrant?

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Sepsa: błąd twojego leukocytu - Hiperszybka gwiazda - Problem restauracyjny Feynmana | **CN 296**

W 296. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pierwszych krokach na drodze do sepsy, które mają związek z niewłaściwie zachowującymi się neutrofilami;

* gwieździe, która wystrzeliła z samego centrum naszej galaktyki i frunie teraz z nieprzyzwoitą prędkością;

* wielkim problemie z testowaniem nowych restauracji na wyjeździe: kiedy przestać?

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Myszy lubią duże nagrody - Bum w głowę! - Chińskie solanki | **Czytamy naturę 295**

W 295. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* niezwykłym wzroście szybkości uczenia się myszy, gdy znacząco zwiększy im się nagrodę;

* skutkach względnie niegroźnych uderzeń w głowę - zwłaszcza dla mikrobiomu jelitowego;

* "kieszonkach" oceanicznej solanki w wodach podziemnych, ale też o polskiej mapie zbiorników wody podziemnej.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Tania synteza garażowa - Plutino z atmosferą - Pierwotniaki w Rowie Mariańskim | **Czytamy naturę 294**

W 294. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy, w specjalnym odcinku na żywo nagranym podczas Copernicus Festival 2026, o:

* systemie do autonomicznej syntezy chemicznej, który jest nie tylko otwarty (open source), ale i wyjątkowo tani (5000$);

* pierwszym, poza Plutonem, pobliskim obiekcie wyposażonym w atmosferę - tylko jakim cudem?!

* pięknych filmach z dna rowów oceanicznych, na których widać sporo nowych dla nauki stworzeń, w tym całkiem interesujące pierwotniaczki.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Co robi pierwsza komórka rakowa? - Robot-kuleczka - Olo, czyli nowy kolor | **Czytamy naturę 293**

W 293. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o

* pierwszej komórce nowotworowej i o tym, co sygnalizuje sąsiednim komórkom i jak można jej w tym przeszkodzić;

* robocie o imieniu Twirlbot, który toczy się w stronę światła;

* kolorze o imieniu olo, który można wywołać tylko poprzez precyzyjne pobudzanie laserem tylko określonych receptorów na dnie oka.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Drugi mózg w mózgu - Ganimedes się budzi - Przestrzeń słów i sensów | **Czytamy naturę 292**

W 292. odcinku "Czytamy naturę" usłyszyny o:

* sieci astrocytów, niepozornych komórek mózgu, która zaczyna się powoli okazywać drugą po sieci neuronalnej podsiecią mózgu;

* eorii ewolucji Ganimedesa, z której wynika, że ten potężny satelita Jowisza dopiero się budzi;

* rozmieszczeniu wszystkich słów w 5-wymiarowej przestrzeni i o zabawie tą przestrzenią.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Czemu serce nie nowotworzy? - Skaczące węzły - Wyprawy Paleo-Inuitów | **Czytamy naturę 291**

W 291. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymy o:

* powodach, dla których tkanka serca jest wyjątkowo odporna na procesy nowotworowe;

* zawęźlonych kawałkach plastiku, które po rozwęźleniu imponująco skaczą;

* wielkich wyprawach morskich Paleo-Inuitów.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Świńskie nasienie na raka dna oka - Eksplodujący lód - Wielka wojna szympansów | **Czytamy naturę 290**

W 290. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pęcherzykach wyekstrahowanych ze świńskiego nasienia, które pozwalają na precyzyjne dostarczanie leków antynowotworowych na dno oka;

* nowym, spektakularnym mechanizmie pękania lodu;

* pierwszym opisanym przypadku rozbicia społeczności szympansiej, z dramatycznymi skutkami.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Regeneracja kończyny u ssaka? - Planety właśnie powstające - Duńscy trędowaci | **Czytamy naturę 289**

W 289. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pięknym kroczku na drodze ku regeneracji uciętej kończyny u ssaka;

* powstającym właśnie na naszych oczach układzie planetarnym;

* ozmieszczeniu trędowatych i nie-trędowatych na średniowiecznych duńskich cmentarzach.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Nauka nie do odtworzenia - AI czyta bakterie - Bardzo ufni prezesi | **Czytamy naturę 288**

W 289. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* problemie z odtwarzaniem wyników badań naukowych - tego się prawie nie da zrobić!;

* automatycznym wyszukiwaniu mechanizmów obronnych bakterii;

* związkach między ufności 5000 CEO wielkich firm.

#ciekawostki #hydepark #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Jelita pamiętają 8 lat - Samodzielny "naukowiec AI" - Poród kaszalota z akuszerką | **CN 287**

W 287. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* badaniach mikrobiomu jelitowego Szwedów nawet 8 lat po antybiotykoterapii;

* pierwszym (podobno) w pełni samodzielnym "naukowcu AI";

* sfilmowanym z drona porodzie u kaszalota, w którym brało łącznie udział 10 samic-pomocniczek.

#ciekawostki #czytamynature #copernicus #nauka #lukaszlamza

Przypadkowa kolonizacja Marsa - Początki tektoniki - Piękne kumkanie! | **Czytamy naturę 286**

W 286. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* skażeniu bakteriologicznym łazików marsjańskich;

* pierwszych nieśmiałych przejawach tektoniki płyt na Ziemi;

* kuszącym kumkaniu kumaków;

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Starzenie: sekunda po sekundzie - Problem 4 ciał - Naukowcy-dowcipnisie | **Czytamy naturę 285**

W 285. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* wyjątkowym eksperymencie: podglądaniu kilkudziesięciu rybek przez całe ich życie w poszukiwaniu śladów starzenia się w zachowaniu;

* układzie 4-gwiazdowym, który cały wcisnąłby się wewnątrz orbity Jowisza: ciaśniutko jak na cztery gwiazdy tworzące jeden system!

* 870 żartach wygłoszonych przez 531 naukowców na 14 konferencjach naukowych - wesoło!

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Mózg ożywiony po zamrożeniu! - Naddźwiękowy skrzyp taśmy - Mrówki same królowe | **CN 284**

W 284. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* przywróceniu aktywności plasterków mózgu po zamrożeniu ich do -190 stopni Celsjusza;

* dźwięku powstającym przy rozwijaniu taśmy klejącej;

* gatunku mrówki, u którego występują tylko samice i tylko królowe.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

**
Zagadka piszczących butów - ChatGPT rozwija fizykę - Móżdżek żebropława | [Czytamy naturę 283**](https://www.youtube.com/watch?v=gIp4w70wPyE)

W 283. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* bardzo złożonej fizyce odpowiadającej za piszczenie butów sportowych hamujących na gładkiej powierzchni;

* wkładzie ChatGPT w fizykę cząstek elementarnych;

* maleńkim organie szczytowym u morskich żebropławów, który okazał się całkiem złożony po bliższej analizie.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

**
Galaktyka w 99,99% z ciemnej materii? - Dane w szkle - AI gra w rzymskie planszówki | [CN 282**](https://www.youtube.com/watch?v=7gwPG8x9M3c)

W 282. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* obserwacji przez Hubble'a miejsca, gdzie może ukrywać się galaktyka składająca się niemal całkowicie z ciemnej materii;

* metodzie zapisu danych w postaci plamek wypalonych w szklanej płytce;

* grze planszowej z okresu rzymskiego, której zasady gry wstępnie zidentyfikowano dzięki pomocy AI.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

**
Lekarz AI w Rwandzie - Wyciskamy morski śnieg - Bonobo na niby | [Czytamy naturę 281**](https://www.youtube.com/watch?v=jGhDih81dao)

W 281. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* skuteczności modeli językowych w warunkach problemów medycznych typowych dla Rwandy;

* "morskim śniegu" i o tym, co zostaje z niego wyciśnięte na głębokości kilku kilometrów;

* szympansie bonobo o imieniu Kanzi, który umie sobie wyobrazić coś takiego jak "sok na niby".

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza