Hejto.pl
Dodaj post

Wpisz coś do wyszukania (minimum 2 znaki)

#rzym

Fanatyk

w Hydepark

6

Odkryto rzymską willę w środkowej Anglii

W marcu 2024 roku archeolodzy z Red River Archaeology Group odkryli rzymską willę podczas prac na osiedlu Brookside Meadows w Grove, niedaleko Wantage w hrabstwie Oxfordshire, w środkowej Anglii. Teren ten był zamieszkany od epoki brązu i obfituje w artefakty.

Willa była bogato zdobiona malowanym tynkiem i mozaikami. Obok budowli znajdował się inny budynek, który powstał zapewne później, i który przypominał „halę z nawami”. Datowanie tej budowli oceniono na późny I wiek n.e.

Na miejscu odkrycia natrafiono także na liczne miniaturowe toporki wotywne, monety czybiżuterięł. Natrafiono także na pozostałości po systemie ogrzewania podłogowego.

https://imperiumromanum.pl/odkrycie-rzymskie/odkryto-rzymska-wille-w-srodkowej-anglii/

 
-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

40

12-letni chłopiec odkrył złotą bransoletkę rzymskiego legionisty na plaży w Anglii

12-letni Rowan Brannan z Bognor Regis w hrabstwie West Sussex, Anglia, podczas spaceru z psem na plaży w Pagham, odkrył w kwietniu 2024 roku rzymską złotą bransoletkę wojskową z I wieku n.e. Bransoletka, znana jako armilla, była odznaczeniem przyznawanym żołnierzom za odwagę.

Ma 71,3 mm długości, 8,1 mm szerokości i waży 7,6 grama, zdobiona jest pięcioma równoległymi żłobieniami. Artefakt nabyło muzeum Novium w Chichester.

https://imperiumromanum.pl/odkrycie-rzymskie/12-letni-chlopiec-odkryl-zlota-bransoletke-rzymskiego-legionisty-na-plazy-w-anglii/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Pokaż więcej komentarzy (10)

Fanatyk

w Hydepark

24

Tego dnia w Rzymie

17 stycznia

• 38 p.n.e. - Gajusz Oktawian rozwiódł się ze swoją żoną Skrybonią i poślubił Liwię Druzyllę, co zakończyło chwilowy pokój II triumwiratu z Sekstusem Pompejuszem. Sam związek Oktawiana i Liwii okazał się być bardzo trwały, jednak bezdzietny (jedyne ich dziecko urodziło się martwe).
• 395 n.e. - zmarł w Mediolanie, w wieku 49 lat, cesarz Teodozjusz I Wielki. Pochowany został w kilka miesięcy później w Konstantynopolu. Po jego śmierci doszło do podziału Cesarstwa Rzymskiego między synów Teodozjusza na część wschodnią (17-letni Arkadiusz) i zachodnią (11-letni Honoriusz). Wydarzenie to mimo, że formalnie nie oznaczało rozdziału Imperium, w praktyce stanowiło powstanie dwóch odrębnych podmiotów politycznych. Wielu badaczy po dziś dzień twierdzi, że śmierć Teodozjusza stanowiła kres świata starożytnego. Pod względem ideologicznym czasy Teodozjusza to pełny triumf chrześcijaństwa, jako religii panującej, dawna natomiast wiara i jej wyznawcy stali się przedmiotem prześladowań. Dowodem na kres antyczności w roku 395 n.e. są wreszcie przemiany w kwestii obyczajowości i kultury - m.in. zaprzestano organizacji igrzysk olimpijskich, niszczono świątynie i dzieła sztuki, doszło nawet do zagłady biblioteki aleksandryjskiej.

Więcej wydarzeń z historii antycznego Rzymu: https://imperiumromanum.pl/tego-dnia-w-rzymie/

Fanatyk

w Hydepark

17

Złota myśl Rzymian na dziś

Horacy (Quintus Horatius Flaccus, 65 - 8 p.n.e.) - poeta liryczny:

"Gniew jest chwilowym szaleństwem"

• łacina: [Ira furor brevis est]

• źródło: Horacy, Epistles 1.2.62

https://www.imperiumromanum.edu.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

21

Popiersie Kornelii Saloniny

Marmurowe rzymskie popiersie Kornelii Saloniny, żony cesarza Galiena. Obiekt pochodzi z połowy III wieku n.e. i znajduje się w Sankt Petersburgu, w Ermitażu.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/popiersie-kornelii-saloniny/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

30

Rzymska mozaika odkryta w Izraelu

Rzymska mozaika odkryta w Lod, w Izraelu. Datowana na IV wiek n.e.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymska-mozaika-odkryta-w-izraelu/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

15

Tego dnia w Rzymie

16 stycznia

• 27 p.n.e. - Senat rzymski nadał cesarzowi Oktawianowi tytuł Augusta. W ten sposób Oktawian stał się pierwszym cesarzem rzymskim, jakkolwiek przy zachowaniu wszelkich pozorów ciągłości ustroju republikańskiego (np. sprawował wielokrotnie urząd konsula w latach 31-23 p.n.e.). Używał oficjalnej tytulatury Imperator Caesar Divi filius Augustus. August sprawował pełnię władzy, skupiając w swych rękach kilka różnych urzędów oraz rozmaite kompetencje nadzwyczajne, nadane dożywotnio przez senat. Jego rządy były rodzajem dyktatury wojskowej pod pozorem utrzymania republiki. Według tradycji władca na łożu śmierci miał użyć zwrotu, którym rzymscy aktorzy kończyli przedstawienia: acta est fabula (sztuka odegrana). Według innych źródeł jego ostatnie słowa to: Plaudite cives, comoedia finita est ("klaszczcie obywatele, komedia skończona").

Więcej wydarzeń z historii antycznego Rzymu: https://imperiumromanum.pl/tego-dnia-w-rzymie/

Fanatyk

w Hydepark

15

Złota myśl Rzymian na dziś

Jeśli chcesz być kochany, kochaj

"Obfite pożywienie hamuje bystrość umysłu"

• łacina: [Copia ciborum subtilitas animi impeditur]

• źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, XV.3

https://www.imperiumromanum.edu.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

15

Najwiarygodniejszy wizerunek Juliusza Cezara

Jedyne popiersie Juliusza Cezara, które przetrwało do naszych czasów i zostało wykonane za jego życia. Po dziś dzień ten wizerunek Cezara uważany jest za najwiarygodniejszy. Dowodem na to jest m.in. nieregularny kształt głowy dyktatora.
Popiersie odkrył Lucien Bonaparte w 1825 roku, podczas wykopalisk na terenie forum w Tusculum (Włochy).

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/najwiarygodniejszy-wizerunek-juliusza-cezara/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

18

Katon Starszy nalegał, by kąpać dzieci w ogrzanym moczu

Rzymski mąż stanu, Katon Starszy nalegał, że dzieci powinny być kąpane w ogrzanym moczu, wytwarzanym przez dorosłych, którzy jedli wcześniej kapustę. Z kolei jeśli dziecko nie będzie skore zasnąć, należy włożyć mu do pieluchy kozi nawóz.
Miał ponadto powiedzieć: "Brawo! Zuchy! Tu właśnie powinni folgować sobie młodzi, a nie w alkowach cudzych żon!"} widząc wychodzących z burdelu młodych mężczyzn.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/katon-starszy-nalegal-by-kapac-dzieci-w-ogrzanym-moczu/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

10

Tego dnia w Rzymie

15 stycznia

• 69 n.e. - cesarz rzymski Galba padł ofiarą spisku uknutego przez Othona. Marek Salwiusz Oton, niegdysiejszy zarządca Luzytanii i jeden z najwcześniejszych zwolenników Galby, rozczarowany tym, że to nie on, lecz Pizon objął miano następcy władcy, nawiązał kontakt z pretorianami, którzy obrali go swoim cesarzem. Dnia 15 stycznia 69 n.e. Galba, który natychmiast udał się na spotkanie z rebeliantami (był tak słaby, że musiał być trzymany w lektyce), napotkał oddział jazdy i został zamordowany niedaleko Lacus Curtius. Jak podaje Plutarch, w swoich ostatnich chwilach cesarz Galba miał nadstawić szyję i rzec: "Uderzcie, jeśli będzie to z pożytkiem dla Rzymian!". Łącznie zabicie Galby zadeklarowało około 120 osób, pragnących zyskać przychylność Othona i mających nadzieję na nagrodę. Lista ich imion została spisana i trafiła w ręce Witeliusza, gdy ten przejął władzę po Otonie. Wszyscy, którzy się na niej znaleźli, zostali zabici. Podczas późnego etapu swoich rządów na prowincji Galba był niedołężny i apatyczny, ale było to spowodowane zarówno upływem czasu, jak i chęcią, by nie przyciągać na siebie uwagi Nerona. Jak pisze Tacyt, "wszyscy ogłosiliby go godnym cesarstwa, gdyby nigdy nie był cesarzem [omnium consensu capax imperii nisi imperasset]".

Więcej wydarzeń z historii antycznego Rzymu: https://imperiumromanum.pl/tego-dnia-w-rzymie/

Fanatyk

w Hydepark

11

Złota myśl Rzymian na dziś

Cyceron (Marcus Tullius Cicero, 106 - 43 p.n.e.) - mówca, polityk i filozof:

"Przystoi, aby Ojczyzna była nam droższa niż my sami sobie"

• łacina: [Decet cariorem esse patriam nobis quam nosmet ipsos]

• źródło: Cyceron, De Finibus, 3.64

https://www.imperiumromanum.edu.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Złota myśl Rzymian na dziś

Cyceron (Marcus Tullius Cicero, 106 - 43 p.n.e.) - mówca, polityk i filozof:

"Przystoi, aby Ojczyzna była nam droższa niż my sami sobie"

• łacina: [Decet cariorem esse patriam nobis quam nosmet ipsos]

• źródło: Cyceron, De Finibus, 3.64

https://www.imperiumromanum.edu.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

11

Rzymski puchar z detalami ukazującymi centaury

Rzymski puchar z detalami ukazującymi centaury. Obiekt wykonany jest ze srebra i złota. Datowany na I wiek n.e.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymski-puchar-detalami-ukazujacymi-centaury/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

18

Rzymska mozaika ukazująca trzy Gracje

Rzymska mozaika ukazująca trzy Gracje. Obiekt został znaleziony w Domu Apollo w Pompejach. Datowany na I wiek n.e. W tej chwili znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Neapolu.
Gracje (rzymskie odpowiedniczki greckich Charyt) były to bogini wdzięku, piękna i radości. Boginie te uwielbiały taniec, zabawę, muzykę. Opiekowały się młodzieżą i patronowały sztuce pięknej. Ich imiona to: Aglaja ("Promienna"), Eufrozyna ("Rozumna") i Taleja ("Kwitnąca").

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/rzymska-mozaika-ukazujaca-trzy-gracje/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

8

Ius trium liberorum - "prawo trójki dzieci"

Ius trium liberorum ("prawo trójki dzieci") było przywilejem wprowadzonym przez cesarza Augusta (rządził w latach 27 p.n.e. - 14 n.e.) w ramach jego reform społecznych i demograficznych. Miało ono na celu zwiększenie liczby narodzin w państwie rzymskim, które po latach wojen domowych borykało się z problemem spadku populacji. Ustanowiono je w 18 roku p.n.e. w ramach reform zawartych w ustawach Lex Iulia de Maritandis Ordinibus oraz Lex Papia Poppaea.

Osoby, które miały co najmniej troje dzieci (lub czworo w przypadku wyzwoleńców), mogły korzystać z szeregu korzyści, w tym:
- zwolnień podatkowych,
- większych możliwości dziedziczenia majątku,
- kobietom przyznawano prawo do samodzielnego zarządzania własnym majątkiem, co w normalnych okolicznościach wymagało nadzoru opiekuna prawnego (najczęściej mężczyzny z rodziny).

Reforma była odpowiedzią Augusta na spadek liczby urodzeń wśród rzymskich elit i szerzący się brak zainteresowania tradycyjnymi wartościami rodzinnymi. Cesarz pragnął przywrócić moralność oraz stabilność społeczną poprzez promowanie małżeństwa i posiadania dzieci.

Choć ius trium liberorum miało wspierać rozwój demograficzny, budziło kontrowersje. Wielu obywateli uważało reformę za ingerencję państwa w ich życie prywatne. Niektórzy próbowali unikać obowiązków związanych z prawem, zawierając fikcyjne małżeństwa lub fałszując liczbę dzieci.

Prawo przestało być egzekwowane w późniejszych okresach cesarstwa, jednak stanowiło ważny przykład wczesnych prób wykorzystania systemu prawnego do kształtowania struktury społecznej. Jest również świadectwem, jak głęboko zakorzeniona była w kulturze rzymskiej troska o dziedzictwo i ciągłość społeczeństwa.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/ius-trium-liberorum-prawo-trojki-dzieci/

#imperiumromanum #ciekawostki #historia #rzym #antycznyrzym #gruparatowaniapoziomu #listaimperiumromanum #ciekawostkihistoryczne #ancientrome #wojsko #europa #swiat #militaria #qualitycontent #archeologia
-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

11

Złota myśl Rzymian na dziś

Jak te, przed których widmem trwoży się serce dzieci"

• źródło: Lukrecjusz, De rerum natura, III

https://www.imperiumromanum.edu.pl/kultura/zlote-mysli-rzymian/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

15

Swastyka z Felix Romuliana

Rzymska mozaika ukazująca swastykę, znajdująca się w pozostałościach pałacu cesarskiego w kompleksie Gamzigrad - Felix Romuliana, okolice Zaječaru we wschodniej Serbii. Obiekt datowany na III-IV wiek n.e.
Felix Romuliana była rezydencją cesarza Galeriusza (293-311 n.e.) i ufortyfikowanym kompleksem pałaców, świątyń, bazylik i innych budynków użyteczności publicznej. Kompleks nazwę otrzymał na cześć matki cesarza. Kompleks otoczony jest murami obronnymi, w skład których wchodzi 20 wież. Kompleks obejmował obszar około 6,5 hektara i wciąż nie został w pełni zbadany.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/swastyka-z-felix-romuliana/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

18

Eneasz i Dydona na mozaice

Mozaika rzymska ukazująca Eneasza i Dydonę, odnaleziona w Low Ham Roman Villa w Somerset (południowy-zachód Anglii). Obecnie dzieło znajduje się w Museum of Somerset.
Według słynnego dzieła Wergiliusza "Eneida"} Eneasz (uciekinier z Troi) w trakcie podróży do Italii trafił na dwór afrykańskiej królowej Dydony. Oboje mieli się w sobie zakochać, jednak pewnej nocy Eneasz otrzymał przesłanie od bogów, że Kartagina to nie kres jego wędrówki. Trojańczyk postanowił opuścić miasto i odpłynąć. Dydona z rozpaczy po odejściu Eneasza przebiła się mieczem, wcześniej przeklinając Eneasza. Był to początek odwiecznej nienawiści Rzymu i Kartaginy.

https://imperiumromanum.pl/ciekawostka/eneasz-i-dydona-na-mozaice/


-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na portalu, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

16

Archeolodzy odkryli w Holandii 2000-letni grób rzymskiego żołnierza

Archeolodzy odkryli w Heerlen (południowa Holandia), 2000-letni grób rzymskiego żołnierza o imieniu Flaccus, który stanowi najwcześniejszy dowód rzymskiego osadnictwa w tym regionie. Odkrycia dokonano w listopadzie 2024 roku.

Na miejscu natrafiono na szczątki ludzkie po kremacji oraz artefakty, takie jak brązowy strigilis, fragmenty ceramiki i talerze terra sigillata (datowane na pierwszą połowę I wieku n.e.). Na jednym z talerzy znaleziono wyryty skrót "FLAC", odnoszący się do imienia Flaccus. Grób ten dostarcza jednoznacznych dowodów na wczesną obecność Rzymian w Heerlen, znanym wówczas jako Coriovallum, strategicznie położonym na skrzyżowaniu głównych rzymskich dróg.

Odkryte artefakty z grobu Flaccusa zostaną oczyszczone, zakonserwowane i wystawione w nowym muzeum rzymskim w Heerlen.

https://imperiumromanum.pl/odkrycie-rzymskie/archeolodzy-odkryli-w-holandii-2000-letni-grob-rzymskiego-zolnierza/

 
-----------------------------------------------------------------------------
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na social media, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie: https://imperiumromanum.pl/dotacje/

Fanatyk

w Hydepark

10

Recenzja: "Rzym, Kościół, cesarze"

Aleksander Krawczuk, mistrz opowiadania o starożytności, w książce „Rzym, Kościół, cesarze” przedstawia historię relacji między rzymską władzą cesarską a rozrastającym się chrześcijaństwem. Jest to pozycja, która zachwyci zarówno pasjonatów historii, jak i tych, którzy pragną lepiej zrozumieć korzenie naszej kultury i religii chrześcijańskiej. Książka wydana została jako trylogia, w której znajdują się trzy osobne książki autora: "Konstantyn Wielki", "Ród Konstantyna" i "Julian Apostata"; pozycja wydana została nakładem wydawnictwa ISKRY.

Krawczuk w swoim niepowtarzalnym stylu kreśli obraz przełomowej epoki, w której chrześcijaństwo, początkowo traktowane jako marginalna sekta, zyskało miano religii państwowej. Autor wnikliwie opisuje kluczowe wydarzenia i postaci, takie jak Konstantyn Wielki, którego polityczne decyzje wpłynęły na rozwój Kościoła i ukształtowały oblicze Europy.

Książka stanowi panoramiczny obraz imperium rzymskiego z III i IV wieku n.e., kiedy to chrześcijaństwo - pomimo okresowych prześladowań - stawało się coraz silniejsze. Autor opisuje wydarzenia polityczne i zmiany jakie następowały na polu społecznym i religijnym w Cesarstwie, od rządów Dioklecjana, aż po śmierć Juliana I, który zapamiętany został jako Apostata, czyli "Odstępca", ostatni władca rzymski wyznający wiarę rzymską.

Książka wyróżnia się klarownością narracji i bogactwem szczegółów, które Krawczuk prezentuje z lekkością i humorem. Jego opisy są żywe i plastyczne, co sprawia, że czytelnik niemal czuje atmosferę Rzymu oraz rozgrywające się tam dramaty władzy i wiary. Jednocześnie autor unika akademickiego żargonu, dzięki czemu książka jest przystępna i wciągająca dla każdego.

Na szczególną uwagę zasługują analizy polityczne i społeczne, które Krawczuk przeprowadza z niezwykłą wnikliwością. Autor nie tylko przedstawia wydarzenia, ale także interpretuje je w kontekście szerszych procesów historycznych, takich jak przemiany kulturowe i społeczne, które towarzyszyły narodzinom chrześcijaństwa jako religii dominującej.

Przechodząc do wydania - należy podkreślić ładny i wyraźny druk, z dużą czcionką. Pozycja jest ładnie oprawiona, jednak brakuje w niej ilustracji lub map poglądowych. Co więcej, przypisy zamieszczono na końcu publikacji - z pewnością dla wygody Czytelnika, lepiej było je umieścić na dole stron.
Właściwa treść publikacji liczy ponad 700 stron; na końcu książki znajdziemy liczne przypisy, w których autor odwołuje się do szerokiej literatury i źródeł; oraz bibliografię i chronologię.

Polecam tę książkę wszystkim, którzy chcą zrozumieć, jak doszło do przemian, które na zawsze zmieniły świat i w jaki sposób chrześcijaństwo zdominowało ówczesny świat. „Rzym, Kościół, cesarze” to książka, która łączy erudycję z pasją. Krawczuk udowadnia, że historia to nie tylko zbiór dat i faktów, ale fascynująca opowieść o ludzkich dążeniach, ambicjach i wierzeniach. Gorąco polecam.

Gdzie kupić? https://www.poczytaj.pl/ksiazka/rzym-kosciol-cesarze-krawczuk-aleksander,565919?pp=5

https://imperiumromanum.pl/recenzje/recenzja-rzym-kosciol-cesarze/