Wzrost IQ z pokolenia na pokolenie czyli Efekt Flynna

W 1987 James R. Flynn opublikował badania na temat wzrostu IQ w populacjach.

• Zauważył wzrost średnich wyników IQ w populacjach krajów rozwiniętych od początku XX wieku.

• Wzrost ten szacowany był na około 3 punkty IQ na dekadę (z maksimum 1970–1980) i nazwano go pozytywnym efektem Flynna.

Czynniki tłumaczące pozytywny efekt:

1. Lepsze odżywianie i zdrowie publiczne

2. Szerszy dostęp do edukacji

3. Mniejsza liczba dzieci w rodzinie

4. Zwiększona złożoność środowiska poznawczego (media, technologie, praca z dużą ilością analiz manualnych, brak powszechności komputerów)

5. Potrzeba. Wiadomo, jest matką wynalazków i progresu.

Jak badano IQ?

1. Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS) i wersje dziecięce (WISC)

2. Stanford-Binet Intelligence Scales

3. Raven’s Progressive Matrices

Skąd wiadomo, że warunki środowiskowe mają wpływ?

1. Adopcyjne badania bliźniąt – dzieci adoptowane przez rodziny o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym miały wyższe IQ niż ich biologiczni rodzice

2. Zróżnicowanie wyników IQ między krajami i klasami społecznymi

3. Związki między wzrostem IQ a poprawą warunków socjoekonomicznych

4. Szybkość zmian – genetyczne zmiany nie mogą zachodzić tak szybko, jak obserwowany wzrost IQ; zatem zmiany muszą być środowiskowe

Środowisko a rozwój:

• Wyobraź sobie, że żyjesz w ciepłym klimacie, gdzie warunki środowiskowe są stabilne przez cały rok.

• Nie potrzebujesz specjalistycznej odzieży ani trwałych schronień.

• Pożywienie dostępne jest przez większość roku, więc możesz zaspokajać potrzeby na bieżąco.

• Nie musisz gromadzić dużych zapasów.

• Taki tryb życia sprzyja zbieractwu i mobilności, ale nie wymusza szybkiego rozwoju technologii czy organizacji społecznej.

Teraz przenieśmy się do chłodnego klimatu:

• Tutaj przetrwanie zimy wymaga planowania i wynalazczości.

• Potrzebujesz ognia, narzędzi do jego rozniecania, ciepłej odzieży ze skóry upolowanych zwierząt.

• Polowanie na duże zwierzęta wymaga kooperacji, języka i strategii.

• Okres wegetacyjny jest krótki, więc zbieractwo nie wystarcza – musisz uprawiać ziemię, magazynować żywność i budować trwałe schronienia.

• Taki tryb życia prowadzi do pojawienia się nadwyżek żywności, co z kolei umożliwia rozwój stałych osad, specjalizacji ról społecznych i hierarchicznych struktur władzy.

• Wraz z nimi rozwijają się technologie przetwarzania materiałów, systemy miar, pisma i podatków, a także instytucje państwowe, które koordynują pracę dużych grup ludzi.

• Zasoby są ograniczone i wiele grup musi o nie walczyć by przetrwać.

Jest 2026:

• Za oknem zombie z telefonami w rękach.

• W kranie i w grzejnikach ciepła woda.

• Pożywienie w każdej Żabce, którego upolowanie nie wymaga kooperacji, ani dobrej komunikacji, ani długotrwałego przechowywania.

• Walka o zasoby ogranicza się do zakupu towaru z promocji zanim wymiecie go z półek.

• Białka i witamin pod dostatkiem.

• Upolowanie ciucha w Primark nie jest wyzwaniem.

• Maksimum potrzeb; opanowanie własnych chwiejnych emocji, zewnętrzna walidacja w lustrach Facebooka czy Instagrama, wybór miejsca na wakacje.

• Zadania z matematyki policzy Excel czy AI.

• Dowolna wiedza dostępna od zaraz w Google bez potrzeby zapamiętywania.

• Zamiast map GPS.

Podsumowanie:

• Od lat 90. XX wieku oraz na początku XXI wieku, zamiast kontynuacji wcześniejszego wzrostu przeciętnego poziomu IQ obserwowanego w poprzednich dekadach, naukowcy zaobserwowali wyraźne spadki wyników testów inteligencji. Te obniżenia sięgają około 1–2 punktów IQ na każdą dekadę i dotyczą przede wszystkim młodszych pokoleń. Zjawisko to określa się mianem odwrotnego efektu Flynna (ang. reverse Flynn effect).

Artykuł jest autorstwa Marcina Lipińskiego (źródło LinkedIn).