#copernicus

Jak szybko rozkładają się bawełniane majtki? IgNobel z nauk o glebie 2026 | **Czytamy naturę**

W odcinku specjalnym "Czytamy naturę" poznajemy bliżej badania, za które wręczono w 2026 roku Nagrodę Ignobla z dziedziny nauk o glebie: a dotyczą one tempa rozkładania się bawełnianych majtek w różnych miejscach na terenie Szwajcarii i wielkiego pytania, od czego to zależy.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza #ignobel

AI źle udaje ludzi na 5 sposobów - Bakterie-samobójcy - Gwiazdy-planetożercy | **Czytamy naturę 306**

W 306. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* badaniu dotyczącym cyfrowych bliźniaków ludzi i o tym, jak kiepsko wciąż udają konkretną osobę;

* brutalnym mechanizmie reakcji bakterii na infekcję wirusową;

* tym, po czym poznać, że gwiazda jakiś czas temu pożarła planetę.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

AbSynth pomaga chemikom - Słońce w laboratorium - Wilki i borówki | **Czytamy naturę 305**

W 305. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* wielkiej bazie statystycznej syntez chemicznych i o tym, co z niej wynika dla projektowania syntez nowych związków;

* próbie odtworzenia koronalnych wyrzutów masy w warunkach laboratoryjnych;

* wilkach zjadających borówki; i wielkim pytaniu, co z tego wynika dla borówek.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Jak skonstruować pisuar nierozbryzgujący? IgNobel z fizyki 2026 | **Czytamy naturę**

W odcinku specjalnym "Czytamy naturę" poznajemy bliżej badania, za które wręczono w 2026 roku Nagrodę Ignobla z dziedziny fizyki: a dotyczą one rozbryzgiwania się kropelek moczu z powierzchni pisuaru.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #ignobel #copernicus #lukaszlamza

Wyczuwam ból tyłka w komentarzach XD

Atomówki Korei Północnej obudziły litosferę - Big Pharma AI - 10-kąt na Saturnie | **CN 304**

W 304. odcinku "Czytamy naturę" opowiadam o:

* badaniach sejsmicznych nie tylko podczas północnokoreańskich testów jądrowych, ale w latach po nich, z których wynika, że wskutek testów trwale obudziły się uskoki;

* "wirtualnym labie farmaceutycznym", składającym się z tysięcy agentów zorganizowanych na sposób analogiczny do prawdziwego działu R&D koncernu farmaceutycznego;

* 10-kącie (lub dziesięcioboku) okalającym biegun południowy Saturna.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

OpenAI i wielka matematyka - Wielkie cywilizacje w lasach Amazonii - Piękne detale Słońca | **CN 303**

W 303. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* prawdopodobnym rozwiązaniu tzw. problemu gładkości równań Naviera-Stokesa, słynnego otwartego problemu matematycznego;

* systematycznej analizie laserowo-radarowej (LIDAR) fragmentu lasu amazońskiego - wygląda na to, że ok. 1500-2500 lat temu kwitła tam całkiem spora cywilizacja;

* wspaniałej jakości zdjęciach i filmach przedstawiających granulację Słońca.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Skrzydlaty robot nurkujący - Ach, jelita pielęgnic! - Którędy Hannibal przekroczył Alpy? | **CN 302**

W 302. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pierwszym skrzydlatym robocie, który potrafi wlecieć do wody i z niej wylecieć;

* ewolucji jelit afrykańskich pielęgnic - tak, to bardziej interesujące, niż się wydaje;

* próbach odtworzenia trasy, którą Hannibal przekroczył Alpy.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

**Czytamy naturę 300** LIVE! Wielki Konkurs Wiedzy o Wszystkim, 10 najbardziej cytowanych, AMA

Z okazji 300. odcinka "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* laserowym mikromanipulatorze zdolnym do łapania pojedynczych komórek;

* związkach między supernowymi i wiatrem galaktycznym;

* powodach, dla których Amerykanie zawsze polowali tylko na największe zwierzęta.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

**
Rehabilitacja z egzoszkieletem - Supernowa czy karzeł? - Komora dla królowej | [Czytamy naturę 299**](https://www.youtube.com/watch?v=UIkEHsDkb-U)

W 299. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* rehabilitacji wg modelu TEPI: terapeuta-egzoszkielet-pacjent;

* tajemniczej kropce na nocnym niebie, która może być zupełnie nowego typu supernową w odległym kosmosie, albo lokalnym brązowym karłem;

* komórkach w ulu specjalnie przystosowanych do potrzeb królowej.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Maszyna do ping-ponga - Rak po e-papierosach - Lata świetlne grzybni | **Czytamy naturę 298**

W 298. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* maszynie do gry w ping-ponga na poziomie zawodowym;

* skutkach rzucenia palenia i przejścia na papierosy elektroniczne;

* łącznej długości wszystkich strzępków grzybni oplatającej naszą piękną planetę.

#ciekawostki #czytamynature #nauka #copernicus #lukaszlamza

Antywodór pod lupą - Gołębie nawigują wątrobą - Jaki jest "idealny imigrant"? | **Czytamy naturę 297**

W 297. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* najbardziej precyzyjnym jak dotychczas pomiarze poziomów energetycznych antyelektronów w antywodorze;

* poszukiwania narządu "magnetocepcji" u gołębi - okazuje się, że to chyba wątroba;

* wielkim badaniu ludzkich preferencji odnośnie imigrantów: jakie cechy ma "idealny" imigrant?

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Sepsa: błąd twojego leukocytu - Hiperszybka gwiazda - Problem restauracyjny Feynmana | **CN 296**

W 296. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pierwszych krokach na drodze do sepsy, które mają związek z niewłaściwie zachowującymi się neutrofilami;

* gwieździe, która wystrzeliła z samego centrum naszej galaktyki i frunie teraz z nieprzyzwoitą prędkością;

* wielkim problemie z testowaniem nowych restauracji na wyjeździe: kiedy przestać?

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Myszy lubią duże nagrody - Bum w głowę! - Chińskie solanki | **Czytamy naturę 295**

W 295. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* niezwykłym wzroście szybkości uczenia się myszy, gdy znacząco zwiększy im się nagrodę;

* skutkach względnie niegroźnych uderzeń w głowę - zwłaszcza dla mikrobiomu jelitowego;

* "kieszonkach" oceanicznej solanki w wodach podziemnych, ale też o polskiej mapie zbiorników wody podziemnej.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Tania synteza garażowa - Plutino z atmosferą - Pierwotniaki w Rowie Mariańskim | **Czytamy naturę 294**

W 294. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy, w specjalnym odcinku na żywo nagranym podczas Copernicus Festival 2026, o:

* systemie do autonomicznej syntezy chemicznej, który jest nie tylko otwarty (open source), ale i wyjątkowo tani (5000$);

* pierwszym, poza Plutonem, pobliskim obiekcie wyposażonym w atmosferę - tylko jakim cudem?!

* pięknych filmach z dna rowów oceanicznych, na których widać sporo nowych dla nauki stworzeń, w tym całkiem interesujące pierwotniaczki.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Co robi pierwsza komórka rakowa? - Robot-kuleczka - Olo, czyli nowy kolor | **Czytamy naturę 293**

W 293. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o

* pierwszej komórce nowotworowej i o tym, co sygnalizuje sąsiednim komórkom i jak można jej w tym przeszkodzić;

* robocie o imieniu Twirlbot, który toczy się w stronę światła;

* kolorze o imieniu olo, który można wywołać tylko poprzez precyzyjne pobudzanie laserem tylko określonych receptorów na dnie oka.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Drugi mózg w mózgu - Ganimedes się budzi - Przestrzeń słów i sensów | **Czytamy naturę 292**

W 292. odcinku "Czytamy naturę" usłyszyny o:

* sieci astrocytów, niepozornych komórek mózgu, która zaczyna się powoli okazywać drugą po sieci neuronalnej podsiecią mózgu;

* eorii ewolucji Ganimedesa, z której wynika, że ten potężny satelita Jowisza dopiero się budzi;

* rozmieszczeniu wszystkich słów w 5-wymiarowej przestrzeni i o zabawie tą przestrzenią.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Czemu serce nie nowotworzy? - Skaczące węzły - Wyprawy Paleo-Inuitów | **Czytamy naturę 291**

W 291. odcinku "Czytamy naturę"usłyszymy o:

* powodach, dla których tkanka serca jest wyjątkowo odporna na procesy nowotworowe;

* zawęźlonych kawałkach plastiku, które po rozwęźleniu imponująco skaczą;

* wielkich wyprawach morskich Paleo-Inuitów.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Świńskie nasienie na raka dna oka - Eksplodujący lód - Wielka wojna szympansów | **Czytamy naturę 290**

W 290. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pęcherzykach wyekstrahowanych ze świńskiego nasienia, które pozwalają na precyzyjne dostarczanie leków antynowotworowych na dno oka;

* nowym, spektakularnym mechanizmie pękania lodu;

* pierwszym opisanym przypadku rozbicia społeczności szympansiej, z dramatycznymi skutkami.

#ciekawostki #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza

Regeneracja kończyny u ssaka? - Planety właśnie powstające - Duńscy trędowaci | **Czytamy naturę 289**

W 289. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* pięknym kroczku na drodze ku regeneracji uciętej kończyny u ssaka;

* powstającym właśnie na naszych oczach układzie planetarnym;

* ozmieszczeniu trędowatych i nie-trędowatych na średniowiecznych duńskich cmentarzach.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Nauka nie do odtworzenia - AI czyta bakterie - Bardzo ufni prezesi | **Czytamy naturę 288**

W 289. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* problemie z odtwarzaniem wyników badań naukowych - tego się prawie nie da zrobić!;

* automatycznym wyszukiwaniu mechanizmów obronnych bakterii;

* związkach między ufności 5000 CEO wielkich firm.

#ciekawostki #hydepark #nauka #copernicus #czytamynature #lukaszlamza