Narodziny oligarchii magnackiej. Jak garstka arystokratycznych rodów przejęła kontrolę nad Polską?

Według podręczników szkolnych nowożytną Polską aż do rozbiorów rządziła szlachta. To jednak pewne uproszczenie. Faktyczna demokracja szlachecka stanowiła ustrój z czasów pokoju i prosperity gospodarczej. Po serii niszczycielskich konfliktów zbrojnych z połowy XVII stulecia, z potopem szwedzkim na czele, pognębiona średnia szlachta już nie odzyskała swej pozycji. Zaczął się katastrofalny dla kraju okres oligarchii magnackiej i lawinowego wzrostu znaczenia rodów arystokratycznych. […]

Okrojone, powolne, niedofinansowane państwo szlacheckie okazało się zupełnie niezdolne do odparcia serii buntów i inwazji.
W latach 50. XVII stulecia niemal całe terytorium Rzeczpospolitej znalazło się w rękach wrogów: Szwedów, Moskali, Siedmiogrodzian, Brandenburczyków, zrewoltowanych Kozaków. [...]