„Kamienne słońca” i ciemność nad Bornholmem, czyli tajemnice miniaturowej sztuki neolitycznej

Wyspa Bornholm, Dania około 2900 roku p.n.e. Społeczność rolników z epoki kamienia przeżywa kryzys. Słońce jakby słabnie, zbiory zaczynają zawodzić oczekiwania, a klimat staje się zdecydowanie chłodniejszy. W odpowiedzi na te zmiany, mieszkańcy obszaru deponują w ziemi setki tajemniczych tabliczek z kamienia zdobionych symbolami słońca i roślin. Czym były te „kamienne słońca” i dlaczego je złożono? Czy były próbą przebłagania sił natury? W dzisiejszym poście przyglądamy się analizom ponad 600 całych lub fragmentarycznie zachowanych tabliczek odkrytych w zasypiskach obwarowań okalających osiedla obronne w Vasagård. Badania opublikowano niedawno w prestiżowym czasopiśmie „Antiquity”. [...]

Stratygrafia oraz licznie odkrywane tutaj źródła pokazują, że obiekty te wykorzystywano przez co najmniej kilka pokoleń, a same rowy okalające osiedla obronne były wielokrotnie przekopywane i zasypywane. Około 3000–2900 roku p.n.e. zaprzestano jednak ich użytkowania. Po ostatnim zarejestrowanym zasypaniu, na ich miejscu wzniesiono szereg palisad, a także zbudowano kilka kolistych konstrukcji słupowych znanych jako „drewniane kręgi”.

Konstrukcje te są interesujące nie tylko ze względu na ich naukową przydatność w datowaniu aktywności osadniczej rolników tej archeologicznej kultury, ale także z powodu licznych znalezisk bogato zdobionych tabliczek (lub ich fragmentów) wykonanych z kamienia. Zostały one poddane szeroko zakrojonym analizom dokonanym przez duński zespół profesora Rune Iversena z Uniwersytetu Kopenhaskiego. Ich wyniki opisano zaś niedawno na łamach czasopisma „Antiquity”. [...]