Skrót raportu NFZ o otyłości w Polsce

W ostatnich latach, w większości państw notuje się wśród osób pełnoletnich wzrost liczby osób z otyłością. Według danych Eurostat w 2019 roku w Polsce odsetek osób z otyłością wśród osób pełnoletnich wynosił 19%(Wykres 1.1). Był to wzrost o 1,8 p.p. w porównaniu z rokiem 2014. Wyższe odsetki osób z otyłością występowały w takich państwach jak Malta (w 2019 roku otyłe było 28,7% społeczeństwa), Węgry, Chorwacja, Łotwa. W Rumunii w 2019 roku występował najniższy od-setek osób z otyłością i wynosił 10,9%.

W wielu państwach można zaobserwować również wzrost średniej wartości BMI wśród osób pełnoletnich (Wykres 1.2). Polska zanotowała wzrost średniego BMI z poziomu 25,5 kg/m2 w 1996 roku do poziomu 27,3 kg/m2 w 2016 roku. Najgorsza sytuacja wśród analizowanych państw panowała w Stanach Zjednoczonych — BMI wzrosło z 27,1 kg/m2 w 1996 roku do 29,1 kg/m2 w roku 2016. Stosunkowo stabilna sytuacja panowała

w Japonii, Włoszech, Hiszpanii, Francji i Finlandii. W tych państwach nastąpił niewielki wzrost wartości średniego BMI na przestrzeni 20 lat. Najmniejsze wartości przeciętnego poziomu BMI odnotowały Indie, wspomniana już Japonia i Chiny. Największy przyrost omawianego wskaźnika nastąpił w Argentynie i Stanach Zjednoczonych (średni poziom BMI wzrósł o dwie jednostki w 2016 roku w porównaniu do 1996 roku).

Na Wykresie 1.3 przedstawiono Rozkład BMI wśród osób powyżej 15. r.ż. w wybranych państwach w roku 2019. Najwyższy odsetek osób z prawidłową masą ciała był we Włoszech (51,4% osób powyżej 15. r.ż.), Francji (50,3%) i Luksemburgu (49,2%).Największy,

spośród analizowanych państw, odsetek osób z nadwagą lub otyłością w 2019 roku występował na Malcie (63,9% społeczności osób powyżej 15. r.ż.), w Chorwacji (63,8%) i na Islandii (60,1%).

Prognozy:

w sierpniu 2022 roku Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH—Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH — PIB) przeprowadził Badanie Stanu Zdrowia i Czynników Ryzyka. Wyniki pokazują, że zbyt wysoką masę ciała (indeks BMI ≥ 25) miało 52,2% Polaków w wieku 20 lat i więcej, a 13,6% cierpiało na

otyłość (BMI ≥ 30). Odsetek mężczyzn z nad-wagą i otyłością wynosił odpowiednio 62,1% oraz 15,7%, a w przypadku kobiet 42,6% oraz 11,7%.

Wykres 1.5 prezentuje podsumowanie dostępnych danych dotyczących odsetka osób z otyłością w Polsce. Dane za rok 2014 i 2019 pochodzą z Głównego Urzędu Statystycznego(GUS) i dotyczą populacji osób powyżej 15. r.ż.

Dane dla roku 2022 pochodzą z raportu NIZPPZH— PIB i dotyczą populacji osób powyżej 20. r.ż. Prognoza dla roku 2035 pochodzi z ra-portu Lobstein et al. (2023) i dotyczy także populacji powyżej 20 roku życia.

BMI:

najczęściej wykorzystywanym wskaźnikiem do określenia prawidłowej masy ciała jest BMI (ang. body mass index). Wskaźnik definiuje się jako iloraz masy ciała (wyrażonej w kilogramach) i wzrostu (wyrażonego w metrach) podniesionego do kwadratu. Wartości wskaźnika przedstawia się w następujących kategoriach:

• niedowaga: BMI poniżej 18,5 kg/m2

• waga w normie: BMI od 18,5 kg/m2

do 24,99 kg/m2

• nadwaga: BMI od 25 kg/m2 do 29,99 kg/m2

• otyłość: BMI powyżej 30 kg/m2

Artykuł jest skróconą wersją raportu opracowanego przez NFZ: "NFZ o zdrowiu. Otyłość i jej konsekwencje".

Warszawa, maj 2024

Autorzy: Aleksander Pawlewicz

Redakcja merytoryczna: Beata Koń, Filip Urbański, Agata Burna

Komentarz: Dr hab. n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas, prof. UMW

Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia