Wioska poprzedzająca Cerro de Trincheras i miejsca z petroglifami znalezione w stanie Sonora

W dolinie i kanionie rzeki Cocóspera, niedaleko granicy z Arizoną w Stanach Zjednoczonych, specjaliści z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) odkryli wioskę, związaną z tradycją Trincheras, pochodzącą prawdopodobnie z okresu między 800 a 1200 rokiem, nazwaną La Ciénega. Miejsce to, odpowiadające wcześniejszym etapom rozwoju niż Cerro de Trincheras (1200–1500), zostało udokumentowane i zbadane w ramach projektu badań archeologicznych podczas prac budowlanych obwodnicy kolejowej Ímuris–Nogales, pod nadzorem Ministerstwa Obrony Narodowej (Defensa). Badania zostały przeprowadzone w ramach kolektywnego projektu „Salvamiento Arqueologico Libramiento Ferroviario Ímuris-Nogales” (SALFIN), w którego skład weszło sześciu specjalistów z Centrum INAH Sonora.

Wstępne wyniki prac przedstawił archeolog Júpiter Martínez Ramírez. W 2008 roku, jak powiedział, na tym terenie odnotowano już 10 domów, a teraz prace budowlane ujawniły, że jest to wioska sprzed powstania głównego stanowiska Cerro de Trincheras. Pozostałości architektoniczne znajdują się na całym płaskowyżu o długości 250 metrów i szerokości 250 metrów, gdzie musi być około 60 domów. Tymczasem ziemia w pobliżu dopływu była wykorzystywana w celach rolniczych. [...]