Astronomia

Mgławica Tarantula, potężny obszar gwiazdotwórczy, który nie powinien istnieć. Ciśnienie wiatrów gwiazdowych już by go dawno rozproszyło, gdyby nie potężne pola magnetyczne.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/mglawica-tarantula-co-tam-sie-dzieje

Międzynarodowy zespół pod kierownictwem Stefana Pelletiera z Uniwersytetu Montrealskiego przeprowadził szczegółowe badania niezwykle gorącej egzoplanety WASP-76 b. Korzystając ze spektrografu optycznego o wysokiej rozdzielczości MAROON-X na teleskopie Gemini-North, byli oni w stanie zidentyfikować i zmierzyć obfitość 11 pierwiastków chemicznych w atmosferze planety. Część z nich związana jest z procesem skałotwórczym, których obecności nie stwierdzono nawet na gigantycznych planetach jak Jowisz czy Saturn.

WASP-76 znajduje się 634 lata świetlne od swojej gwiazdy macierzystej w gwiazdozbiorze Ryb - to około dwanaście razy mniej od odległości dzielącej Merkurego od Słońca. Jego masa natomiast jest zbliżona do masy Jowisza. Ze względu na temperatury przekraczające wartość 2000 stopni Celsjusza wiele pierwiastków, które normalnie tworzyłyby skały na Ziemi (takich jak magnez i żelazo), występują w postaci gazowej w górnej atmosferze. Dzięki temu można było lepiej określić jej całościowy skład chemiczny. Naukowcy byli zatem w stanie dostrzec w atmosferze planety mangan, chrom, magnez, wanad, bar i wapń, a ich obfitość dość dokładnie odpowiadała ich obfitości na słońcu.

Jak wskazują badacze, nie jest to jednak przypadek. Obfitości tych pierwiastków to bezpośredni produkt Wielkiego Wybuchu i procesu gwiezdnej nukleosyntezy.

Z badań przeprowadzonych nad WASP-76b wynika, że gazowe olbrzymy mogą przejmować skład chemiczny dysku protoplanetarnego, z którego się uformowały. Jednak w atmosferze wspomnianej planety brakuje pierwiastków takich jak tytan i glin, które w atmosferze jej gwiazdy macierzystej już występują. Interpretacja uczonych jest taka, że obserwowany skład górnych atmosfer planet olbrzymów może być niezwykle wrażliwy na temperaturę. Jeżeli temperatura jest choć o stopień czy dwa niższa od temperatury parowania danego pierwiastka, ulega on skraplaniu i opada w głębsze warstwy atmosfery, stając się niewidocznym dla spektrografu.

Innym interesującym odkryciem zespołu Pelletiera jest wykrycie tlenku wanadu. Jest to pierwszy przypadek, gdy został on jednoznacznie wykryty na egzoplanecie i jest bardzo interesujący dla astronomów, ponieważ wiedzą oni, że może on mieć duży wpływ na gorące planety-giganty.

https://phys.org/news/2023-06-astronomers-scrutinize-scorching-hot-exoplanet.html

Badanie: https://www.nature.com/articles/s41586-023-06134-0

#astronomia #kosmos

https://www.youtube.com/watch?v=Zl3w9TXnE1k&t=3833s

nie wiem, czy było. Ciekawe :smiley:

#czarnedziury

Poszukiwania pierwszych bardzo ciężkich gwiazd tzw trzeciej generacji są trudne, a to z powodu ich krótkiego żywota (jak na gwiazdy), po prostu ich światła nie jesteśmy dostrzec aktualnymi narzędziami. Jesteśmy zmuszeni do poszukiwania pośrednich dowodów ich istnienia, zdaje się, że kolejny taki dowód właśnie udało się znaleźć.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/odkryto-chemiczne-dowody-na-supernowa-powstala-z-niestabilnosci-kreacji-par-z-bardzo

Astronomowie potwierdzili odkrycie układu dwóch planet krążących wokół gwiazdy podwójnej, to dopiero drugi taki przypadek (sporo tych dwójek ¯\\(ツ)/¯). Oczywiście nie mogło też zabraknąć nawiązania do Gwiezdnych Wojen.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/bebop-1c-egzoplanety-uklad-podwojny

Centrum galaktyki OJ287 jest "domem" bardzo ciężkiego układu supermasywnych czarnych dziur, wieksza 18 mld mas Słońca, mniejsza 150 mln mas Słońca. Dla porównania nasza lokalna Sanitarius A*, to tylko 4 mln masy Słońca. Mniejszy z obiektów ww. galaktyce krąży po dość ciasnej orbicie, na tyle blisko, że co jakiś czas wpada w dysk akrecyjny większej, wywołując potężne eksplozje, będące w stanie przyćmić blaskiem 100 galaktyk.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/rozblysk-galaktyki-oj-287

22 października 2022 praktycznie wszystkie obserwatoria zarejestrowały najjaśniejszą eksplozję (Brightest of All Time – BOAT). 7 czerwca 2023 naukowcy opublikowali wyniki badań tego rozbłysku gamma.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/co-sprawilo-ze-najjasniejsza-kosmiczna-eksplozja-wszechczasow-byla-tak-wyjatkowa

Dzień dobry.

Nowe Astronarium! odc 163 De Revolutionibus

https://www.youtube.com/watch?v=4M_n_3V2BEk

#kosmos #astronomia #nauka #ciekawostki #gruparatowaniapoziomu

Naukowcy z Uniwersytetu w Birmingham ogłosili drugie w historii odkrycie wieloplanetarnego układu okołopodwójnego. W takich układach planety niczym Taitoone znane z serii Gwiezdnych Wojen orbitują dookoła dwóch gwiazd, a nie wokół jednej jak w naszym Układzie Słonecznym. Nowo odkryta planeta nosi nazwę BEBOP-1c, od nazwy projektu, w ramach którego zebrano dane (Binaries Escorted By Orbiting Planets). Została ona odkryta przy użyciu metody Dopplera zwanej też metodą prędkości radialnych, w której masa planety jest określana poprzez pomiar prędkości gwiazd.

BEBOP-1c ma okres orbitalny 215 dni i masę 65 razy większą niż Ziemia, czyli około pięć razy mniejszą niż masa Jowisza. Do tej pory znanych jest tylko 12 układów podwójnych, a ten jest dopiero drugim, w którym znajduje się więcej niż jedna planeta. Obok BEBOP-1c znajduje się bowiem odkryta w 2020 roku planeta TOI-1338b.

Uczeni nie znają jeszcze rozmiaru nowo odkrytego obiektu, a jedynie jego masę, jednak teraz chcą użyć metody tranzytu, aby go zmierzyć.

https://phys.org/news/2023-06-tatooine-like-multi-planetary.html

https://www.nature.com/articles/s41550-023-01948-4

#astronomia #kosmos

Trochę infantylnie przedstawione, ale w sumie nawet ciekawe. Jeśli nie przeszkadza specyficzny rodzaj grafiki, to polecam.

W tym odcinku o kwazarach.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.youtube.com/watch?v=V4Z8EdiJxgk

Cząsteczki dymu w bardzo odległej galatyce, JWST znów zachwycił i skorzystał z soczewki grawitacyjnej. Niezły czad.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/czyzby-odkrycie-przez-teleskop-webba-czastek-dymu-w-galaktyce-we-wczesnym-wszechswiecie

Tak, te chmury na Śląsku to po części moja zasługa ( ͡° ͜ʖ ͡°)

Detektory fal grawitacyjnych LIGO i Virgo aktualnie przechodzą modernizację, Lisa powstaje od zera. Naukowcy dywagują, że dzięki zwiększonym możliwościom nowego sprzętu będą w stanie wykrywać zmarszczki czasoprzestrzeni wcześniej, pozwoli to badać otoczenia łączących się obiektów (głównie czarnych dziur).

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/dyski-kolce-chmury-rzut-oka-na-podworko-czarnej-dziury

Kosmiczny teleskop Jamesa Webba zwrócił swoje zwierciadło w kierunku Saturna i jego księżyców. Zarejestrował potężną erupcję wody na Enceladusie. 10000 km robi wrażenie, tym bardziej przy obiekcie o średnicy 500 km

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/teleskop-webba-zarejestrowal-ekstremalnie-duzy-pioropusz-wodny-wyrzucony-z-enceladusa

No. Piątek wieczór, środek długiego weekendu, więc wrzucam dla zmniejszenia zasięgów :D. Zamieszczam tu fragment czytanego przeze mnie tekstu. Jeśli się komuś spodoba, to może kiedyś (#kiedyś) wrzucę kolejne części :)).

A tymczasem życzę wszystkim udanego weekendu :-]

Więcej aperiodycznych astronomicznych treści -> #badespace

https://streamable.com/mtyl17

Nowe badanie prowadzone przez prof. Zhao Ganga z Narodowego Obserwatorium Astronomicznego Chińskiej Akademii Nauk (NAOC) zidentyfikowało chemicznie osobliwą gwiazdę (LAMOST J1010+2358) w halo Drogi Mlecznej będąca wyraźnym dowodem na istnienie PISNe (supernowa powstająca z powodu niestabilności kreacji par) bardzo masywnych pierwszych gwiazd we wczesnym Wszechświecie. Zespół wykorzystał dane zebrane z teleskopu LAMOST (Large Sky Area Multi-Object Fibre Spectroscopic Telescope), następnie kontynuował obserwacje przy pomocy teleskopu Subaru. Potwierdzono, że zidentyfikowana gwiazda powstała w obłoku gazu, który w dużej mierze jest pozostałością po wybuchu PISNe gwiazdy o masie 260 mas Słońca.

Ponadto cechą gwiazdy J1010+235 jest niska zawartość sodu i kobaltu, zaś jest zdecydowanie bardziej obfita w żelazo niż w przypadku najbardziej ubogich w metale gwiazd w halo galaktycznym.

Odkrycie J1010+2358 jest bezpośrednim dowodem na niestabilność hydrodynamiczną spowodowaną produkcją par elektron-pozyton w teorii ewolucji bardzo masywnych gwiazd. Tworzenie par elektron-pozyton zmniejsza ciśnienie termiczne wewnątrz jądra bardzo masywnej gwiazdy i prowadzi do jej częściowego zapadnięcia się.

https://phys.org/news/2023-06-chemical-evidence-pair-instability-supernova-massive.html

https://www.sci.news/astronomy/pair-instability-supernova-star-11983.html

https://www.nature.com/articles/s41586-023-06028-1

#astronomia #kosmos

Pamiętacie zdjęcie Ultragłebokiego Pola Hubble'a? Było przełomem, uświadomiło ogrom kosmosu, niewiarygodną liczbę galaktyk. Teraz podobną fotkę strzelił JWST, na analizę szczegółów przyjdzie czas, jedno jest pewne, sięgnął dalej, widać więcej detali.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/teleskop-jamesa-webba-45000-galaktyk

Teleskop Jamesa Webba znów zadziwia, odkrył właśnie bardzo słabą, bladą galaktykę, z okresu, gdy Wszechświat miał zaledwie 4% aktualnego wieku. To takie galaktyki stanowiły większość w tzw epoce rejonizacji.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/astrofizycy-potwierdzaja-najslabsza-galaktyke-jaka-kiedykolwiek-widziano-we-wczesnym

Przy pomocy teleskopu Webba astronomowie odkryli najstarsze znane przykłady złożonych cząsteczek organicznych we wszechświecie. Mianowicie mowa o wielopierścieniowych węglowodorach aromatycznych, obecnych na Ziemi choćby w dymie czy smogu. Według głównego autora badań, Justina Spilkera z Uniwersytetu Texas A&M, nie są to związki proste jak woda czy dwutlenek węgla, tylko duże cząsteczki zawierające dziesiątki bądź setki atomów.

Zostały one wykryte w oddalonej od Ziemi o 12 mld lat świetlnych galaktyce SPT0418-47. Ten układ gwiazd uformował się, gdy wszechświat miał około 10% swojego obecnego wieku. Na dodatek odkryto, że obecność złożonych cząsteczek organicznych nie musi być związana z formowaniem się gwiazd- Spilker i jego koledzy znaleźli wiele regionów z tymi cząsteczkami, ale bez formowania się gwiazd, a inne z formującymi się nowymi gwiazdami, ale bez tych cząsteczek.

Odkrycia dokonano za pomocą soczewkowania grawitacyjnego, o którym artykuł znajduje się niżej.

Artykuł: https://www.space.com/james-webb-space-telescope-earliest-complex-organic-molecules

Badanie: https://www.nature.com/articles/s41586-023-05998-6

#astronomia #kosmos

https://astronet.pl/autorskie/jak-dziala-soczewkowanie-grawitacyjne/

Mija 50 lat od pierwszych wykryć rozbłysków promieniowania gamma (GRB). Oczywiście nikt się nie spodziewał takich zjawisk, były kompletnym zaskoczeniem, dorzućmy jeszcze paranoję zimnowojenną i mamy ciekawy scenariusz na film.

#astronomia #kosmos #nauka #ciekawostki

https://www.focus.pl/artykul/grb-rozblyski-promieniowania-gamma