Popiel i Mysia Wieża w Kruszwicy. Jak powstał mit o pierwszym tyranie Polski?

Legenda mówi: władcę zjadły myszy w wieży nad jeziorem. Źródła mówią coś innego. Dendrochronologia rozstrzyga spór.

Legenda o Popielu należy do najbardziej znanych opowieści o początkach państwa polskiego. W materiale prześledzono, jak zmieniała się od kroniki Galla Anonima, przez relację Wincentego Kadłubka, aż po rozbudowaną wersję Jana Długosza.

Przedstawiono podobieństwa do legendy o Mysiej Wieży w Bingen oraz omówiono symbolikę myszy jako motywu kary obecnego w tradycji europejskiej. Zaprezentowano także wydarzenia z 939 roku, które mogły wpłynąć na powstanie wątku otrucia, oraz hipotezę Henryka Łowmiańskiego o upadku plemienia Goplan i przejęciu władzy przez Piastów.

Materiał obejmuje również wyniki badań dendrochronologicznych grodów w Gnieźnie i Gieczu, które pozwalają lepiej datować początki państwa Piastów. Osobny fragment poświęcono zamkowi w Kruszwicy, zbudowanemu przez Kazimierza Wielkiego, oraz temu, jak legenda o Popielu funkcjonowała w XIX-wiecznej literaturze, między innymi w „Starej baśni” Józefa Ignacego Kraszewskiego.