#stoicyzm

Dyscyplina myślenia #postoicku

Jednym z elementów praktyki stoickiej jest dyscyplina myślenia.

Po pierwsze, należy uświadomić sobie, że nie jestem myślami, a one nie są mną. To, że coś mi się pomyślało, nie musi oznaczać, że faktycznie tak uważam i każda myśl wcale nie musi pochodzić ode mnie. Myśl może się wytworzyć pod wpływem chwili, przez różnego rodzaju czynniki zewnętrzne. Na powstające myśli wpływają dawne doświadczenia, traumy, relacje, narracja płynąca z mediów, a także chwilowe samopoczucie wynikające chociażby z tego czy jestem wyspany, czy może głodny. O pewnych sprawach będę inaczej myśleć rano, a zupełnie inaczej wieczorem. To wszystko dowodzi, że myśli są czymś nietrwałym, ulotnym i niepewnego pochodzenia. Utożsamianie się z nimi jest, więc głupotą.

Takie myśli, nie powstające w drodze refleksji, wcale nie muszą dyktować moich zachowań, nie muszą też - w sposób znaczący - wpływać na to jak się czuję. Trzeba tylko nauczyć się je wyłapywać i nie dawać im paliwa w postaci uwagi. Jest to element psychicznej higieny, żeby nie pozwalać na to, żeby w głowie działo się wszystko co chce. Zamiast tego należy ukierunkować myśli na to czego faktycznie chcę, co uważam za warte uwagi, lub po prostu pozwolić im przeminąć.

Bo to, że zobaczyłem ładne auto wcale nie oznacza, że mam zaraz wchodzić na otomoto i trwonić swój czas na szukaniu tego czym chciałbym jeździć w przyszłości. Będzie to nie tylko strata czasu, ale też odbieranie sobie szczęścia z chwili obecnej. Jest to typowy wybieg ucieczkowy psychiki, która robi to z automatu, bo jest to ucieczka w przyjemność. Bo tu i teraz trzeba mierzyć się z obowiązkami, sobą i światem. Tylko czy to naprawdę jest takie straszne? A może to tylko dyskomfort, którego przełamanie może dać sporo satysfakcji?

Regularny trening myślenia, wyłapywanie zbędnych i szkodliwych myśli, a następnie ucinanie ich, może być skutecznym remedium na overthinking. Pomocne będzie zadawanie sobie pytań typu - skąd dana myśl przyszła, jak na mnie oddziałuje i dokąd może mnie zaprowadzić.

Wypracowując dyscyplinę myślenia wzmacniam tym odporność psychiczną, bo po ciężkim doświadczeniu, będę mógł sprawnie przekierować swoje myśli dalej, żeby skupić się na tym na co mam wpływ, zamiast udręczać się rozpamiętywaniem tego czego zmienić się już nie da.

#stoicyzm #dosiebiesamego #praktykastoicka

Cóż w tym niezwykłego, że umiera człowiek, którego całe życie nie jest niczym innym jak tylko drogą ku śmierci?

Seneka, O pocieszeniu do Polibusza

#stoicyzm

Jak rozmowa albo lektura, albo intensywne rozmyślanie wprowadza w błąd podróżnych, bo wcześniej stwierdzają przybycie do celu niźli zbliżanie się do niego, tak samo jest z tą ciągłą i bardzo pospieszną podróżą życia, którą odbywamy jednakowym krokiem, czuwając i śpiąc: ci, którzy są nią zajęci, zdają sobie z niej sprawę dopiero na samym końcu.

Seneka, O krótkości życia

#stoicyzm

Kto lęka się śmierci, nigdy nie zrobi nic godnego człowieka, który naprawdę żyje. Lecz kto pamięta, że ten wyrok wydano na niego już w chwili poczęcia, będzie żył pod wyrokiem, a równocześnie tą samą, siłą ducha sprawi, że żadne zdarzenie nie będzie dla niego nieoczekiwane.

Seneka, O spokoju ducha

#stoicyzm

Duch ludzki powinien koniecznie zwracać się od spraw zewnętrznych ku sobie samemu:

niechaj ufa sobie, niech cieszy się sobą, niech wznosi się myślą ku swoim sprawom, a trzyma się możliwie najdalej od cudzych, i niech zajmuje się sobą, niech się nie przejmuje stratami, niech nawet przeciwności tłumaczy sobie pomyślnie.

Seneka, O spokoju ducha

#stoicyzm

Jeśli chodzi więc o rzeczy, których pożądamy i o które z tak wielką usilnością zabiegamy, winniśmy brać pod uwagę, że albo nie mamy z nich żadnej korzyści, albo też mamy więcej szkody. Niektóre są nam niepotrzebne, niektóre zaś nie warte takich zabiegów. Lecz tego nie pojmujemy i wydaje nam się, że otrzymujemy za darmo to, co właśnie kosztuje najdrożej. Może w ten sposób przejawia się nasza tępota, iż sądzimy, że kupujemy jedynie takie wartości, za które płacimy pieniądze, a nazywamy darmymi takie, za które dajemy nas samych.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

(...) w człowieku należy pochwalać to, co stanowi własną jego cechę. Dajmy na to, że ma on piękną gromadę domowników i okazały dom; dajmy na to, że wiele zasiewa i wiele pożycza na procent: nic z tego nie znajduje się w nim, lecz wokół niego. Pochwalaj w nim to, czego nie można ani wydrzeć, ani dać, co jest jego własnością jako człowieka. Pytasz, co by to było takiego? Duch, a w duchu doskonały rozum.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

(...) troszcz się przede wszystkim o to, byś zgadzał się ze sobą. Ilekroć zechcesz się przekonać, czy powinieneś coś przedsięwziąć, zastanów się, czy pragniesz dziś tego samego, czego pragnąłeś wczoraj : zmiana pragnień dowodzi chwiejności ducha, który skłania się w coraz to inną stronę stosownie do każdego powiewu wiatru.

Co jest mocno utwierdzone i utrwalone, to nigdy się nie chwieje.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

Ten przystojniak to Sokrates w Muzeum Narodowym w Szczecinie. No, uroda daleka od klasycznego ideału.
Szkoda, że nie spotkałem żadnego stoika. Ale czy Sokrates jako ojciec filozofii nie dał początku stoicyzmowi? Czyż nie mówił o tym jak ważna jest samodyscyplina i panowanie nad sobą? Odpowiedź brzmi: nie wiem. Ale pewnie są tutaj tacy co wiedzą.
Zdjęcie zrobione Exą + Mamiya Sekor 55 1.8 + Fomapan 200
Ps. Zrobienie tego zdjęcia wymagało ode mnie nie lada spokoju ducha, bo musiałem zastosować czas naświetlania 1/30 sekundy, co przy drobnym ruchu sprawiłoby, że zdjęcie będzie rozmazane.

#stoicyzm #fotografia #fotografiaanalogowa #tworczoscwlasna #filozofia

Każdy bowiem poczytuje za przejaw głupoty, jeśli ktoś, mając coś czynić, czyni to bojaźliwie i z oporem, gdzie indziej zwraca ciało, a gdzie indziej duszę i daje się pociągać najbardziej sprzecznym ze sobą popędom. Głupiec bowiem, wzgardzony właśnie za to, czym się szczyci i za co się podziwia, nie czyni chętnie nawet tego, co uważa za swoją chlubę.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

Możesz uczynić drugiego lepszym okazując mu cierpliwość, a z pewnością gorszym – wytykając mu błędy. Nie ma powodu, żeby go czynić zatwardziałym. Pozwól mu zachować tę resztkę przyzwoitości, jaką może jeszcze posiada. Często zbyt ostre wymówki zabijają zachwiane poczucie wstydu. Nikt nie boi się zostać takim, za jakiego uchodzi. Zdemaskowanemu odbiera się wszelkie poczucie godności.

Seneka, O dobrodziejstwach

#stoicyzm

Zima sprowadza chłody: trzeba marznąć. Lato przynosi ze sobą upały: trzeba się prażyć. Zmienny klimat wystawia na próbę zdrowie: trzeba chorować. I zwierz dziki napadnie na nas w jakimś miejscu, i szkodliwszy od wszelkich zwierząt człowiek. Coś zabierze nam woda, a coś wydrze ogień. Nie możemy odmienić tego stanu rzeczy. Możemy jednak nabrać większej, godnej męża doskonałego odwagi, by nieustraszenie znosić wszelkie przypadki i zostawać w zgodzie z naturą.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

Często jest korzystniej udawać, że się krzywdy nie czuje, niż mścić się. Krzywdy z ręki silniejszych należy znosić z lekceważeniem, nie tylko zaś z cierpliwością. W przeciwnym razie będą ponawiać krzywdę, jeżeli spostrzegą, że już ją zadali. To jest największym przekleństwem zaślepionych pychą z powodu wielkiej pomyślności, że tych, którym krzywdę wyrządzą — nienawidzą ponadto!

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

A gdy znów nadchodzi i woła nas śmierć, to choćby była przedwczesna, choćby odcięła nam połowę życia, jednak zebraliśmy już płody równe płodom najdłuższego żywota. (...) tym jedynie musi wydawać się zbyt krótkie każde życie, którzy mierzą je bezowocnymi i w związku z tym nie znającymi kresu rozkoszami. (...) Albowiem — jak mówi Pozydoniusz — «jeden dzień daje ludziom mającym wiedzę możliwości większe niż nieukom najdłuższe życie» .

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

«Odczuwam ciężki ból». Więc cóż stąd? Czy nie będziesz odczuwał, jeśli zechcesz go znosić małodusznie? Jak nieprzyjaciel więcej się daje we znaki uciekającym, tak też wszelkie przypadkowe nieszczęście silniej nastaje na cofającego się i odwróconego plecami. «Jest mi jednak ciężko». Cóż?

Czyż mamy siłę na to, by znosić tylko rzeczy lekkie?

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

Nie tak korzystnie działają na chorych miejscowość, łagodny klimat i czyste powietrze, jak na słabe charaktery przebywanie w lepszym towarzystwie. Jak wielkie ma to znaczenie, zrozumiesz, jeżeli pomyślisz, że również dzikie zwierzęta oswajają się przez współżycie z ludźmi i że w żadnym, nawet najdzikszym zwierzęciu nie ostoi się właściwa mu drapieżność, jeżeli musi dłuższy czas przebywać razem z człowiekiem. Traci dzikość i powoli oswaja się pomiędzy łagodnymi istotami. Prócz tego nie tylko przez przykład staje się lepszy ten, kto żyje w towarzystwie ludzi spokojnych, lecz także przez to, że nie znajduje powodów do unoszenia się gniewem.

Seneka, O gniewie

#stoicyzm

(...) śmierć nie spotyka nas nagle, lecz robi postępy powoli, że umieramy po troszeczku co dzień. Co dzień bowiem uchodzi się właśnie do śmierci. Cokolwiek z tego przemyślisz, wzmocnisz się na duchu bądź do uległego przyjęcia skonu, bądź do cierpliwego znoszenia życia. Powinniśmy bowiem nabrać odwagi i sił do jednego i drugiego, abyśmy nazbyt nie kochali życia, a zarazem nadmiernie nim nie pogardzali. Nawet gdy rozum doradza zakończenie żywota, nie należy iść za tym popędem bez zastanowienia się czy za skwapliwie. Człowiek odważny i mądry powinien nie uciekać z życia, ale wychodzić. Przede wszystkim jednakże należy unikać tej namiętności, która opanowała tak wielu, a mianowicie pożądania śmierci.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

W VII liście do Lucyliusza, Seneka przestrzega przed obcowaniem z gawiedzią.

Przebywanie z tłumem naraża nas na świadome, bądź nieświadome przejmowanie cech tłumu.

Przestrzega, że zwłaszcza przez rozrywkę/przyjemności, przywary łatwiej w nas wnikają.

Czyni to nas bardziej próżnymi, a i często również okrutniejszymi/nieludzkimi.

Seneka opisuje jak gawiedź czerpie większą przyjemność z walk bez zbroi, brutalność morderstwa i pragnienie krwi.

Seneka tłumaczy, że nawet jeżeli ktoś zasłużył na śmierć, bo dopuścił się np. morderstwa, to nie znaczy, że my mamy być widzami okrucieństwa wobec skazanego.

Należy unikać tłumu, gdyż człowiek może przejść na jego stronę. Nawet najtęższe i najcnotliwsze dusze jak Sokrates czy Katon, mogłyby ulec pod wystarczającym naporem tłumu.

Jedna osoba potrafi zepsuć człowieka, a co dopiero natłok setek i tysięcy.

Nie należy naśladować tłumu, ale też nie należy go nienawidzić.

Zamiast tego Seneka zaleca zadawać się z ludźmi którzy nas mogą "dźwignąć wyżej", a i samemu przygarniać tych których możemy dźwignąć.

O tym czy coś jest wartościowe nie stanowi głos ogółu, więc nie musimy się podobać tłumowi; już jedna osoba, która jest chętna nas wysłuchać jest wystarczająca.

------

Każdy może interpretować inaczej ten list seneki.

Osobiście w czasie lektury listu przed moimi oczami pojawiał się stan wykopowego mikrobloga.

Tam prym wiodą właśnie tematy jak MMA, fameMMA, prime MMA etc. - odpychająca forma spędzania czasu.

#stoicyzm

Sądzisz, że godne życzenia jest tylko to, co dochodzi nas poprzez rozkosz oraz próżniactwo, co wprowadzamy przez ustrojone drzwi?

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza

#stoicyzm

Seneka w VI liscie do Lucyliusza pisze, że mimo iż ciągle się zmienia (doskonali), to jeszcze wiele ma w sobie do poprawienia.

Dostrzeżenie w sobie wad jest jednym z objawów przemiany w człowieku.

Seneka podkreśla, że uczy się nie tylko dla siebie, ale też dla innych; i nie sprawiałoby to mu przyjemności gdyby czynił to tylko dla siebie samego. Chce się dzielić dobrem jakim jest filozofia.

Podkreśla wartość przyjaźni i właśnie dlatego, że dopuszcza Lucyliusza do zmian jakie przechodzi, chce wzmocnić przyjaźń z nim.

Pisze również, że gdy chodzi o nauczanie filozofii, to rzeczywisty przykład działa bardziej edukacyjnie niż same pouczenia. Obcując z filozofem możemy wyciągnąć więcej korzyści niż z samego czytania jego dzieł.

(Przypomina mi to powiedzenie: "czyny przemawiają głośniej niż słowa")

#stoicyzm

Wasze własne interpretacje i uwagi mile widziane.

Listy Seneki do Lucyliisza są dostępne w księgarniach (jakieś wznowienie około rok temu) a i PDF można łatwo znaleźć.