#nauka

Wprowadzenie do @entropy_

https://www.youtube.com/watch?v=hEBf_duecXg

#nauka

Zorze Jowisza są unikalne, ponieważ oprócz wiatru słonecznego, są silnie kształtowane przez własne księżyce galileuszowe (głównie Io i Europę), które działają jak lokalne regulatory. Księżyce te, poruszając się w plazmie Jowisza, generują silne prądy elektryczne, które

Archeologia opiera się głównie na trwałych materiałach (kamień, kości), co utrudnia pełne odtworzenie historii technologii i rozwoju. Kamienne narzędzia z Lomekwi (3,3 mln lat) to najstarsze znane artefakty, świadczące o celowym wytwarzaniu i planowaniu technologicznym jeszcze przed

Egipska misja archeologiczna odkryła w Qurna (Luksor) wykutą w skale komorę grobową, służącą jako magazyn dla przeniesionych pochówków. W komorze znaleziono starannie ułożone trumny, wiele z nich z inskrypcjami wskazującymi na tytuły "Śpiewaczka Amona" lub

Archeolodzy z INAH odkryli w meksykańskim stanie Sonora starożytną osadę La Ciénega, datowaną na 800-1200 n.e., co czyni ją starszą od znanego ośrodka Cerro de Trincheras. Osada była znacznie większa niż pierwotnie sądzono, licząc około 60 budynków mieszkalnych, prawdopodobnie

Cześć i czołem!
Pomyślałam, podziałałam trochę z sugestią podrzuconą przez @razorn3 a propos tagu autorskiego, co by trochę łatwiej użytkownikom się obserwowało/blokowało moje treści i od dziś będę używać w tym celu tagu #patovet (uznajmy, że odpowiada on moim standardom…).
Zatem zapraszam do czytania!

Dziś skupię się na chorobie, która jest znana już od XIX w. w Europie, a mianowicie na influenzie ptaków (Avian influenza), czyli potocznie grypie ptaków.

Wywoływana przez wirusy należące do rodziny Orthomyxoviridae, rodzaju Influenzavirus A, występuje zarówno u drobiu domowego, jak i innych ptaków. Może mieć różny przebieg, od subklinicznego lub z łagodnymi objawami ze strony układu oddechowego i spadkiem nieśności, aż do ostrej i uogólnionej (systemowej) postaci choroby ze śmiertelnością osiągającą nawet 100%.

Choroba ta pierwotnie nosiła miano „pomoru drobiu” (ang. Fowl Plague, FP), od 1981 roku określana jest jako „wysoce zjadliwa influenza ptaków (ang. Highly Pathogenic Avian Influenza, HPAI).
„Rzekomy pomór drobiu” jest zupełnie inną jednostką chorobową, noszącą inną nazwę – Newcastle disease – nazwaną „rzekomym pomorem” ze względu na to, że gdy w 1926r. pojawiła się choroba, której objawy kliniczne były niemal identyczne jak „pomoru”, nie wiedziano, że jest wywoływana zupełnie innym patogenem; dopiero później nadano tej chorobie nazwę „pomoru rzekomego”, czyli takiego, który „udaje” pomór drobiu (rzekomy, czyli „pseudo”, taki, który „udaje” inną chorobę) – ale to kiedy indziej 😉  HPAI jest włączona przez Światową Organizację Zdrowia Zwierząt (OIE) do listy A chorób zakaźnych zwierząt.

Wirusy influenzy typu A należą do czynników zoonotycznych, zdolnych do pokonywania bariery międzygatunkowej pomiędzy zwierzętami i ludźmi, choć ma to miejsce rzadko. Transmisja wirusów AI na człowieka może odbywać się w dwojaki sposób: jako transfer całego (kompletnego) genomu wirusa lub jako transfer pojedynczych segmentów genomu wirusa. Wirus influenzy A na podstawie reakcji serologicznej antygenów powierzchniowych HA i NA (H – hemaglutynina i N – neuraminidaza) tworzą podtypy (HA – H1-16 i NA – N1-9), z czego dotąd tylko wirusy H5 i H7 były przyczyną HPAI, choć nie wszystkie wirusy tych podtypów są zjadliwe. Drugą grupę tworzą liczne wirusy charakteryzujące się niską zjadliwością i należą one do wszystkich podtypów, w tym również H5 i H7. To, co cechuje wirusy influenzy A to ich duża zmienność antygenowa, właśnie w tych zewnętrznych białkach HA i NA.

W roku 2024 odnotowano łącznie około 70-80 potwierdzonych przypadków zakażeń ludzi różnymi szczepami ptasiej grypy, głównie H5N1 – w samym USA było ich ok. 60 (w większości byli to pracownicy ferm utrzymujących krowy mleczne i bydło – tutaj głównym objawem chorobowym było zapalenie spojówek), w Kambodży miało miejsce 10 przypadków (w tym dwa śmiertelne – ludzie przechodzili ciężkie zapalenie płuc), w Chinach pojedyncze przypadki zakażeń szczepami H5N6 oraz H9N2 (objawem była niewydolność oddechowa), a także po 1 przypadku w Australii i Wietnamie.
Po raz pierwszy w historii odnotowano także przypadek zakażenia człowieka szczepem H5N2 w Meksyku – pacjent zmarł, jednakowoż był obciążony wieloma chorobami współistniejącymi.

Objawy kliniczne u ludzi oczywiście są zależne od szczepu wirusa i jak i od tego, jak głęboko wirus wniknął do organizmu – przy postaci „lekkiej” (spotykanej przy zakażeniach od ssaków, np. krów w USA czy przy szczepie H9N2) dominuje zapalenie spojówek, objawy grypopodobne i zmęczenie, przy postaci „ciężkiej” natomiast (wywołanej klasycznym H5N1 lub H7N9) występuje wysoka gorączka, duszność, ból w klatce piersiowej, zapalenie płuc, objawy żołądkowo-jelitowe, czasem też objawy neurologiczne jak zaburzenia świadomości i drgawki.

U ptaków wirusy grypy znajdują się głównie w kale i wydzielinach z układu oddechowego. Mogą być rozprzestrzeniane poprzez bezpośredni kontakt z wydzielinami od zakażonych ptaków, zwłaszcza przez kał lub przez skażoną paszę i wodę. Ze względu na oporny charakter wirusów grypy ptaków, w tym ich zdolność do przetrwania przez długi czas, gdy temperatury są niskie, mogą być również przenoszone na sprzęcie rolnym i łatwo rozprzestrzeniać się z gospodarstwa do gospodarstwa.

U ptaków takich jak kury, indyki, przepiórki, perlice i bażanty – ptaki grzebiące –śmiertelność dochodzi do 100% w stadzie; występują objawy ogólne, jak silna apatia, brak apetytu, drastyczny spadek nieśności, silne zasinienie grzebienia i dzwonków, obrzęk głowy, duszność, biegunka. Generalnie sytuacja na fermie często wygląda tak, że jeszcze rano ptaki wyglądają na zdrowe, a wieczorem całe stado nie żyje. Kaczki i gęsi często chorują bezobjawowo (są rezerwuarem wirusa), z kolei ptaki drapieżne, łabędzie, mewy wykazują objawy nerwowe (skręt szyi, porażenia skrzydeł, brak koordynacji, utrata lęku przed człowiekiem). Większość małych ptaków śpiewających (jak wróble czy sikorki) ma naturalnie wyższą odporność na wirusy grypy typu A. Rzadko stają się one "siewcami" (tak jak kaczki). Jednak przy bardzo wysokiej presji wirusa w środowisku (np. blisko fermy, gdzie jest mnóstwo padłych kur), one również mogą ulec zakażeniu, wtedy oprócz często jedynego „objawu”, jakim jest nagłe padnięcie, można zaobserwować drżenia, ataksję, wygięcie głowy, brak reakcji na bodźce, nastroszenie piór, silne zapalenie spojówek często z obrzękiem powiek. U bydła z kolei występuje niska śmiertelność, zmiany są natomiast widoczne w spadku produkcyjności – niższej mleczności, zauważalny jest brak apetytu i spadek motoryki żwacza, zmiana konsystencji kału, i, co ciekawe, wysokie miano wirusa w wymieniu (u bydła wirus namnaża się w gruczole mlekowym, a nie w płucach).

W Polsce w 2026 roku stwierdzono już 42 ogniska HPAI u drobiu. U ptaków utrzymywanych w niewoli w chowie przyzagrodowym – 9 ognisk, z kolei u ptaków dzikich – 155 (!) ognisk.

Podsumowując: pomimo tego, że zakażenia wirusem ptasiej grypy u ludzi są rzadkie, warto zachować podstawowe środki ostrożności – unikać bezpośredniego kontaktu z chorymi lub martwymi ptakami (gdy widzimy dzikiego ptaka, który wygląda na chorego lub gdy znajdziemy martwe ptaki – zgłośmy to odpowiednim służbom, jak chociażby straży miejskiej, policji czy najbliższej placówce weterynaryjnej), zachowywać higienę po kontakcie ze zwierzętami, unikać miejsc o podwyższonym ryzyku, dbać o bezpieczeństwo żywności. Osoby dokarmiające dzikie ptactwo powinny dbać o odpowiednią dezynfekcję karmników i miejsc bytowania ptaków, szczególnie przed i po każdym sezonie dokarmiania i w przypadku stwierdzenia ognisk choroby w ich otoczeniu. Jest to ważne nie tylko pod względem obniżenia możliwości dalszego rozprzestrzeniania się wirusów grypy, ale i innych patogenów, jak chociażby wszędobylskiej salmonelli.

Trzymajcie się zdrowo i do następnego 😊
#ciekawostki #nauka #weterynaria #ptaki

Cześć, dzień dobry!
Ruszam zatem z popularyzacją mojego „kręgu zainteresowań”, jakimi są choroby ptaków (i innych zwierząt), postaram się to opisywać jakoś w miarę spójnie i logicznie, proszę o feedback czego brakuje, co poprawić itp. 😉

Dobra, zacznijmy w takim razie od wyjaśnienia podstawowych pojęć stosowanych w kontekście chorób zakaźnych zwierząt, z którymi na pewno każdy z nas niejednokrotnie się spotkał.

Wyjaśnienia poszczególnych określeń pochodzą z ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt z 11 marca 2004 roku. Pozwolę sobie wybrać na ten moment najistotniejsze:

- zoonozy – choroby lub zakażenia, które mogą być przenoszone ze zwierzęcia na człowieka w sposób naturalny

- czynniki zoonotyczne – bakterie, wirusy lub pasożyty, mogące wywoływać zoonozy, podlegają obowiązkowi rejestracji

- zwierzę podejrzane o zakażenie - zwierzę z gatunku wrażliwego, które mogło mieć pośredni lub bezpośredni kontakt z czynnikiem zakaźnym wywołującym chorobę zakaźną zwierząt

- zwierzę podejrzane o chorobę - zwierzę z gatunku wrażliwego, u którego występują objawy kliniczne lub zmiany pośmiertne wskazujące na wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt; zwierzę uznaje się za podejrzane o chorobę także w przypadku, gdy wyniki badań diagnostycznych są niejednoznaczne

- ognisko choroby - gospodarstwo lub inne miejsce, w którym przebywają zwierzęta, gdzie urzędowy lekarz weterynarii stwierdził jeden lub więcej przypadków choroby zakaźnej zwierząt

- obszar zapowietrzony - obszar bezpośrednio wokół ogniska choroby, podlegający ograniczeniom, w szczególności zakazom, nakazom oraz środkom kontroli, podejmowanym przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

- obszar zagrożony - obszar wokół obszaru zapowietrzonego, podlegający ograniczeniom, w szczególności zakazom, nakazom oraz środkom kontroli, podejmowanym przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

- obszar buforowy - obszar wokół obszaru zagrożonego, podlegający ograniczeniom, w szczególności zakazom lub nakazom dotyczącym przemieszczania zwierząt.

W momencie stwierdzenia ogniska choroby wyznacza się obszary objęte ograniczeniami. Obszar zapowietrzony w promieniu min. 3km wokół ogniska oraz obszar zagrożony min. 7km poza obszarem zapowietrzonym. Na tych obszarach obowiązują zakazy w przemieszczaniu zwierząt i produktów przez 30 dni od daty przeprowadzenia wstępnego oczyszczania i dezynfekcji. Na obszarze zapowietrzonym restrykcje obowiązują przez 21 dni, a następnie od 22 do 30 dnia stosuje się środki jak na obszarze zagrożonym. Generalnie na zasadzie odstępstwa Powiatowy Lekarz Weterynarii może wyrazić zgodę na przemieszczenie zwierząt i produktów.

**Jak to wszystko ma się do „zwykłego” człowieka, niebędącego posiadaczem zwierząt?
**Na przykładzie wystąpienia ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) – kiedy widzimy tabliczkę z napisem „strefa zapowietrzona”, jest to dla nas informacja, że znajdujemy się w strefie z potwierdzonym ogniskiem. Nie ma w tym przypadku zakazu przebywania, ograniczenia dotyczą głównie hodowców drobiu. Oczywiście obowiązuje zakaz wstępu do gospodarstw, zabierania ptaków czy jaj. W przypadku tej jednostki chorobowej, która nosi miano zoonozy, bardzo istotne jest stosowanie się do zaleceń ogólnosanitarnych i niepopadanie w panikę 😉

W związku z wystąpieniem choroby zakaźnej zwierząt właściciele zwierząt domowych zobowiązani są do zachowania szczególnych środków ostrożności, w tym prowadzenia zwierząt na smyczy oraz bezwzględnego uniemożliwienia im kontaktu z padłymi ptakami i innymi potencjalnymi źródłami zakażenia.

Warto monitorować informacje dotyczące w szczególności zoonoz na stronie Głównego Inspektoratu Weterynarii.

Na koniec jeszcze kwestia używania pojęć takich jak "zarażenie" i "zakażenie", dlaczego niektóre zwierzęta są zarażone, a inne zakażone?
Najprościej: zarazić można się pasożytami (np. tasiemcami), choć obecnie coraz rzadziej używa się tego sformułowania, częściej mówimy o inwazji pasożytniczej.
Z kolei zakażenie obejmuje wirusy, bakterie, pierwotniaki, grzyby, riketsje itp.

#ciekawostki #nauka #weterynaria #zwierzaczki

Mars przez lata był w tej sprawie mistrzem uniku. Niby wszyscy podejrzewali, że w jego zapylonej atmosferze musi czasem przeskoczyć jakaś iskra, ale planeta konsekwentnie nie chciała dać nam czegoś, co da się nazwać jednoznacznym dowodem. Teraz wreszcie trafił się sygnał, który brzmi

Centrum naszej galaktyki przez lata było jak dzielnica, o której wszyscy słyszeli legendy, ale mało kto ma porządną mapę. Niby wiemy, że tam się gotuje. Supermasywna czarna dziura, tłok gwiazd, chmury gazu, które raz rodzą gwiazdy, a raz są przez nie brutalnie rozrywane. Tylko że w

Jest w fizyce taki piękny mit. Jeśli schłodzisz materię wystarczająco mocno, to dostajesz przepływ idealny. Bez oporu, bez strat, bez tego całego codziennego elementu, który zjada energię po drodze. Nadciekłość i nadprzewodnictwo karmią tę wyobraźnię jak mało co, bo naprawdę

Po ponad stu latach niepewności naukowcy w końcu ustalili, kiedy żyła i zmarła kobieta określana w literaturze jako “księżniczka z Bagicza”. Jej szczątki oraz drewniana trumna, które od końca XIX wieku znajdowały się w kolekcjach muzealnych i fascynowały archeologów, pochodzą z

**
Galaktyka w 99,99% z ciemnej materii? - Dane w szkle - AI gra w rzymskie planszówki | [CN 282**](https://www.youtube.com/watch?v=7gwPG8x9M3c)

W 282. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* obserwacji przez Hubble'a miejsca, gdzie może ukrywać się galaktyka składająca się niemal całkowicie z ciemnej materii;

* metodzie zapisu danych w postaci plamek wypalonych w szklanej płytce;

* grze planszowej z okresu rzymskiego, której zasady gry wstępnie zidentyfikowano dzięki pomocy AI.

#ciekawostki #nauka #czytamynature #copernicus #lukaszlamza

Podsłuchane w dzisiejszym odcinku Szewko.¹ Zaczyna się od omówienia ustroju polityczno - religijnego w Iranie. A w omówieniu było wspomniane o słynnej fatwie o Pokemonach. Nie słyszałem o niej, a wygląda na to, że Pokemony są bluźniercze. Ze względu na hazard (element losowości w

#nauka #heheszki #niewiemjaktootagowac #najman #mhkradniezx

#nauka #fizyka #kosmologia #filozofia W sam raz przed pójściem spać. To nie pożywka intelektualna, a deser.

Czołem hejto!

Lurkuję tu od dawna, odkąd usunąłem konto na wykopie, ale dzisiaj pozolę sobie na mała autopromocję.

Stworzyłem stronę z darmowymi grami kognitywnymi i quizami. Coś w stylu Human Benchmark, ale planuję dodawać dużo więcej róznych gier. Między innymi:

* testy czasu reakcji i pamięci

* chimp test, dual n-back

* quizy geograficzne (flagi, stolice, wskazywanie krajów na mapie)

* gry na szybkie liczenie i typing speed

* klasyki typu 2048, sudoku, snake

https://pooq.app

Jeżeli widzicie w tym jakaś wartość, lub przeciwnie - przyjmuję każdą opinie i krytykę na klate :boxing_glove:

#programowanie #chwalesie #gry #nauka #tworczoscwlasna

W ostatnich dekadach pojawiło się wiele nowych hipotez wyjaśniających tzw. paradoks Fermiego. Widać tendencję do ich komplikowania i nasycania coraz bardziej egzotycznymi założeniami o życiu pozaziemskim, aż zaczyna to przypominać wyścig na najbardziej oryginalne rozwiązanie. W tym

Alnashetri cerropoliciensis mierzył zaledwie 50–70 centymetrów i ważył mniej niż kilogram. Był smukły, miał niewielką, wydłużoną głowę, długie, sprężyste nogi zdradzające szybkiego biegacza oraz usztywniony ogon, który działał jak stabilizator podczas gwałtownych zwrotów.

Czy temperatura może zmienić światowy rozkład płci? To nie hipoteza – wskazują na to badania przeprowadzone na 5 milionach urodzeń. Wyniki są jednoznaczne: więcej stopni Celsjusza oznacza mniej mężczyzn. Czy globalne ocieplenie zgotuje nam scenariusz jak z „Seksmisji”? Analiza ponad

Paleontolodzy z Hiszpanii i Wielkiej Brytanii zidentyfikowali nieznanego dotąd nauce płaza ogoniastego, który wyglądem przypomina salamandrę. Żył 150 mln lat temu, a jego szczątki znaleziono na zachodzie Portugalii. Swoje odkrycie badacze opisali na łamach pisma "Journal of Systematic