#esperanto

A gdyby tak wprowadzić w UE język urzędowy - esperanto? :thinking_face:

#esperanto

Pamietajmy, ze zabojady dolozyly spora cegielke do tego, aby esperanto nigdy sie nie spopularyzowalo. Moglibysmy miec prosty paneuropejski jezyk, ale francuzow by za bardzo d⁎⁎a piekla.
#heheszki lub nie
#jezykiobce #esperanto

Trafiłem na fajny filmik o historii Esperanto. Polecam :slightly_smiling_face:

#esperanto #jezyki

https://www.youtube.com/watch?v=mcX1OF7fEas

Narodziny języka esperanto

Słaby lekarz i życiowy nieudacznik – mówili złośliwi krewni. Mieli rację. Na szczęście Ludwik Zamenhof był również marzycielem. Dzięki temu wymyślił jeden z najdoskonalszych języków świata. Światło dzienne ujrzał on 26 lipca 1877 roku w Warszawie, gdy ukazała się "Unua Libro", książka do nauki esperanto.

Ludwik od dziecka miał niebywały talent do języków. Gdy miał 15 lat (w roku 1874) władał płynnie sześcioma. Pięć lat później pierwsza, acz niedoskonała jeszcze wersja lingwe universala – jak nazwał swoje dzieło – była gotowa. Ojciec, filolog Marek Mordche Zamenhof, wolał jednak, by Ludwik poszukał bardziej dochodowego zajęcia. Wysłał go na studia medyczne do Moskwy, a efekt jego kilkuletnich prac – czyli notatki i zeszyty z opracowanymi zasadami gramatyki oraz słownictwem – spalił.

Część biografów Zamenhofa uważa, że to nie ojciec, a sam Ludwik zniszczył zapiski, kiedy usłyszał o opracowaniu przez niemieckiego duchownego Jana Marcina Schleyera nowego języka, nazwanego volapük – od przekształcenia dwóch słów angielskich: „world” (świat) i „speak” (mówić). Zamenhof przyznawał potem, że załamał się na wieść o tym, że Schleyer go ubiegł, wrócił jednak do prac nad lingwe universala, gdy poznał bliżej volapük i zauważył, jak bardzo jest niedoskonały. Bez problemu odtworzył puszczone z dymem, ale zapamiętane zasady i słowa.

Dyplom medyczny odebrał na Uniwersytecie Warszawskim. Praktyka lekarska jednak mało go interesowała. Nie był dobrym lekarzem. Każdą wolną chwilę poświęcał swojej pasji. „Przez sześć lat pracowałem, udoskonalając i wypróbowując język” – wspominał. Zbliżał się do ideału. Ale wtedy zaczęło brakować pieniędzy na życie.

„Wyjechałem do litewskiej wsi Wiejsieje, gdzie rozpocząłem lekarską praktykę” – wspominał epizod w roli wiejskiego doktora. „Zauważyłem, że nie jest mi dane być internistą, ze względu na moją nadwrażliwość, szczególnie w przypadku cierpień umierających ludzi. Wróciłem do Warszawy i zdecydowałem się na specjalizację chorób oczu. Przez sześć miesięcy pracowałem jako okulista w jednym z warszawskich szpitali, później przez jakiś czas w Wiedniu i pod koniec 1886 r. powróciłem do Warszawy”.

Gdyby wtedy nie poznał Klary Silbernik, pewnie zostałby zapamiętany wyłącznie jako niezbyt zdolny lekarz okulista.

Klara, oprócz urody, miała jeszcze inną zaletę – bogatego ojca, kowieńskiego kupca Aleksandra Silbernika. Ludwik poznał ją zimą 1886 r. i po kilku tygodniach oboje ustalili nie tylko datę ślubu, lecz również wysokość posagu, w ramach którego Ludwik dostał od przyszłego teścia pokaźną kwotę zaliczki na przygotowanie pierwszej książki do nauki nowego języka. Ludwik ożenił się z Klarą 9 sierpnia 1887 roku, kilka tygodni po ukazaniu się podręcznika „Unua Libro” z podstawowymi regułami esperanto. Nazwa wzięła się od pseudonimu Dr Esperanto, pod którym Zamenhof opublikował pierwszą książkę. Część lingwistów zareagowała entuzjastycznie na język, który z jednej strony w swym brzmieniu przypominał mieszaninę słów pochodzących z różnych zakątków Europy, a z drugiej – rzeczowymi regułami ujmował je w jasno określoną całość.

W prasie przeważały jednak chłodne recenzje. Krytykowano nie tyle samo esperanto, co raczej po prostu ideę wprowadzenia międzynarodowego języka. Zamenhof nie rezygnował i wydawał kolejne podręczniki, przekłady i słowniki. Stanął wtedy na krawędzi bankructwa.

„Wkrótce esperanto pochłonęło większość pieniędzy mojej żony, a reszta poszła na bieżące wydatki, gdyż dochody z mojej praktyki lekarskiej były mizerne. Pod koniec 1889 r. zostaliśmy bez kopiejki” – wspominał Ludwik Zamenhof w liście z 1905 r. do Alfreda Michaux, francuskiego prawnika i esperantysty. „Smutne było wtedy moje życie” – dodawał. „Musiałem opuścić Warszawę i poszukiwać chleba gdzieś indziej. Moja żona udała się z dzieckiem do swojego ojca, a ja w listopadzie 1899 r. do miasta Chersoń (wówczas na południu Rosji, dziś w Ukrainie), gdzie była tylko jedna okulistka, a gdzie miałem nadzieję znaleźć chleb dla rodziny” – podkreślał.

„Czasami po prostu nie miałem co jeść. Nie wiedzieli o tym ani moi krewni, ani moja żona, bo nie chciałem jej smucić, a w moich listach cały czas pocieszałem ją, że jest mi dobrze” – przyznawał.

Zadłużony coraz mocniej, przeprowadził się Grodna, dokąd zabrał już żonę z dwojgiem dzieci. Ale nic się nie zmieniło, po czterech chudych latach – za namową teścia – z rodziną wrócił do Warszawy.

„Stan mojej duszy był koszmarny. Wydawało mi się, że oszaleję z beznadziei” – pisał do Alfreda Michaux. „Lecz w końcu moja okulistyczna praktyka zaczęła przynosić pierwsze radości i w 1901 r. była na tyle dobra, że moje przychody w pełni pokrywały wydatki”. Dodawał jednak, iż jego pacjenci są biedakami i jest zmuszony przyjmować po 30-40 osób dziennie, „by mieć tyle, ile inni za 5-10”.

Kiedy on głodował, esperantyzm rozkwitał. Za granicami mnożyły się publikacje książkowe i czasopisma wydawane w tym języku, lingwiści zrzeszali się w stowarzyszenia miłośników esperanto. W pierwszych latach XX wieku na całym świecie funkcjonowało ponad 700 organizacji esperanckich.

Źródło: Mariusz Nowik, „Doktor Esperanto”, „Newsweek Historia” 4/2017

Ilustracja: Ludwik Zamenhof. Fot. Forum

#jezykoznawstwo #jezykiobce #esperanto #ciekawostki

Czy nauka Esperanto ma sens? W dzień Zamenhofa wrzuczałem pewien wpis o samym języku. Ponieważ była tam dyskusja czy ten język ma w ogóle jakiś sens to wrzucam ten filmik.

https://www.youtube.com/watch?v=pvBdHmHysZI

Było kilka podobnych eksperymentów https://en.wikipedia.org/wiki/Paderborn_method które niejako to potwierdzają. Czy Esperanto mogłoby być językiem nauczanym w szkole podstawowej w czasie edukacji wczesnoszkolnej aby "rozruszać" nasz mózg i przyśpieszyć naukę kolejnych języków? Myślę, że byłoby to ciekawe.
Jakoś nikt dzieci nie uczy w szkole grać na wiolonczeli, tylko jak już coś używa się fletu prostego.

Zostawiam to tutaj aby dokończyć temat.

#esperanto #naukajezykow

Wszystkiego najlepszego w Dniu Zamenhofa!

https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Dzie%C5%84_Zamenhofa

Esperanto może nie jest jakimś bardzo popularnym językiem, ale z pewnością nauka tego języka nie jest czasem zmarnowanym. Mimo, że jest to język sztucznie stworzony to słowa, które w nim się znajdują nie są wymyślone z powietrza w odróżnieniu od wielu innych sztucznych języków jak np. Klingoński czy High Valyrian. Oznacza to tyle, że ma bardzo dużo wspólnego z językami romańskimi (gdy był tworzony to właśnie język francuski królował), germańskimi czy słowiańskimi. Aby język był prosty do nauki nie ma czasowników nieregularnych, a wszystko opiera się na kilku zasadach.

Badania, które były przeprawadzone potwierdziły, że osoby, które nauczyły się języka Esperanto uczyły się kolejnych języków romańskich znacznie szybciej. Szczególnie języka francuskiego.

Obecnie na duolingo (w sumie na kursach z 4 języków) uczy się Esperanto prawie 600 tys. osób. Czyli uczy się go więcej osób niż Swahili, węgierskiego, szkockiego, kreolskiego Haitańskiego, navajo, klingońskiego, jidisz i guarani. Oczywiście ma daleko do angielskiego 162mln, hiszpańskiego 53 mln, francuskiego 25 mln. Warto jednak podkreślić, że ukończenie drzewka Esperanto zajmuje na duolingo znacznie mniej czasu niż, angielskiego lub hiszpańskiego. Niestety nie mogłem znaleźć statystyk ile osób ukończyło kurs, jedynie stare informacje o 30 osobach dziennie i ciężko mi to nawet porównać z innymi językami.

Niemniej nadal zachęcam do odpalenia sobie kursu na duolingo. Może i Wy polubicie ten język jak ja.

#esperanto #duolingo #naukajezykow

Ĉu mi vidos ĉi tie Esperantistojn krom @dotevo?

#esperanto

#esperanto

#esperanto Takie tam heheszki znalezione w sieci.

Ostatnio była krótka przerwa od morfemów Esperanto, więc wrzucę 2 które są dość często mylone nawet przez osoby, które już jakiś czas się uczą esperanto. Pierwszy z nich oznacza, że się coś czymś staje - iĝ, a drugi, że nadajemy jakąś cechę - ig. Dla przypomnienia ĝ czytamy jak polskie dż.

bono - dobro

bonigi - poprawiać, ulepszać

boniĝi - poprawiać się, dobrzeć

edzo - mąż

edzigi - żenić kogoś (robić kogoś mężem)

edziĝi - żenić się (stawać się mężem)

scii - wiedzieć

sciigi - informować

sciiĝi - dowiadywać się

naski - rodzić kogoś

naskigi - doprowadzać do narodzin np. przez zapłodnienie

naskiĝi - rodzić się

Jak widać te morfemy różnią się tym, że w przypadku "iĝ" akcja wykonuje się na nas - trochę jak nasze "się", a w przypadku ig to akcja wykonywana jest na kimś.

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=i%C4%9D

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=i g

https://pl.wiktionary.org/wiki/i%C4%9D#eom

https://pl.wiktionary.org/wiki/ig#eom

#esperanto #naukajezykow

Fajny obrazek znaleziony w sieci

#esperanto

Dzisiaj dla odmiany będzie Esperancki morfem przedrostkowy. Oznacza on przeciwieństwo (czyli kolejny morfem, który pozwala bardzo mocno ograniczyć liczbę słów do nauki) - mal

bona - dobry

malbona - zły

bela - ładny

malbela - brzydki

feliĉa - szczęśliwy

malfeliĉa - nieszczęśliwy

juna - młody

maljuna - stary

ĉipa - tani

malĉipa - drogi

Chociaż w przypadku tego ostatniego, częściej można spotkać się z określeniami:

multekosta - drogi

malmultekosta - tani

A co do przedostatniego to w literaturze spotykałem się też z określeniem:

olda - stary

malolda - młody

Jak więc widać mimo, że można zastąpić przeciwieństwo przedrostkiem "mal" to i tak często pojawiają się słowa przeciwne.

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=mal

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/mal#eom

#esperanto #naukajezykow

Wygląda, że to jest już 8 wpis związany z morfemami Esperanto. Przedstawiam morfem, który mocno ograniczył liczbę słów do nauki w języku Esperanto. Kolejnym przyrostowy morfem oznacza żeńską odmianę słowa - in

patro - ojciec

patrino - matka

filo - syn

filino - córka

edzo - mąż

edzino - żona

instruisto - nauczyciel

instruistino - nauczycielka

Jak widać ten morfem mocno ułatwia naukę słów bo ucząc się takiego "edzo" dostajemy "edzino" 😉

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=in

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/in#eom

#esperanto #naukajezykow

Na dzisiejszy wieczór przedstawiam kolejny morfem przyrostowy w Esperanto. Ten jest odpowiedzialny za nazywanie potomstwa - id

aglo - orzeł

aglido - orlę

birdo - ptak

birdido - pisklę

kato - kot

katido - kocię

hundo - pies

hundido - szczenię

porko - świnia

porkido - prosię

reĝo - król

reĝido - książę

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=id

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/id#eom

#esperanto #naukajezykow

Kolejny przyrostowy morfem w Esperanto opisuje pojemnik na daną rzecz lub nawet kogoś 😉 - uj

abelo - pszczoła

abelujo - ul

fajro - ogień

fajrujo - palenisko

inko - atrament

inkujo - kałamarz

pipro - pieprz

piprujo - pieprzniczka

Co ciekawe w ten sposób nazywa się też drzewa:

pomo - jabłko

pomujo - jabłoń

figo - figa

figujo - figowiec

banano - banan

bananujo - bananowiec

Można też określić miejsce jak np. państwo. Pojemnikiem na Polaka jest Polska 😉

Polo -Polak

Polujo - Polska

chociaż Pollando jest częściej stosowane.

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=uj

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/uj#uj_(esperanto_(morfem))))

#esperanto #naukajezykow

Morfem Esperanto na dziś opisuje kogoś posiadającego daną cechę. Jest to morfem przyrostowy - "ul"

aĉa - brzydki

aĉulo - brzydal

babili - gadać

babilulo - gawędziarz

juna - młody

junulo - młodzieniec

feliĉa - szczęśliwy

feliĉulo - szczęściarz

forta - silny

fortulo - siłacz

https://pl.wiktionary.org/wiki/ul#eom

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=ul

#esperanto #naukajezykow

Nowy morfem przyrostowy z esperanto na dzisiejszy wieczór oznacza miejsce - "ej"

formiko - mrówka

formikejo - mrowisko

baki - piec

bakejo - piekarnia

lerni - uczyć się

lernejo - szkoła

loĝi - mieszkać

loĝejo - mieszkanie

naĝi - pływać

naĝejo - pływalnia

https://pl.wiktionary.org/wiki/ej#ej_(esperanto_(morfem))))

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=ej

#esperanto #naukajezykow

Poranek z Esperanto. Dzisiaj przedstawiam morfem przyrostowy, który oznacza część/kawałek - "er"

akvo - woda

akvero - kropla wody

sablo - piasek

sablero - ziarno piasku

mono - pieniądze

monero - moneta

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/er#er_(esperanto_(morfem))))

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=er

#esperanto #naukajezykow

Codzienne Esperanto, dzisiaj morfem przyrostowy oznaczający grupę rzeczy - ar:

monto - góra

montaro - łańcuch górski

arbo - drzewo

arbaro - las

vorto - słowo

vortaro - słownik

haro - włos

hararo - włosy np. sierść lub na głowie

https://pl.m.wiktionary.org/wiki/ar#eom

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=ar

#esperanto #naukajezykow

Piąteczek to wrzucę jeszcze jeden morfem.

aĉ - oznacza coś brzydkiego, słabej jakości lub pogardliwie o czymś/kimś

Jest morfemem przyrostowym więc trafia na koniec słowa.

domo - dom

domaĉo - rudera

skribi - pisać

skribaĉi - gryzmolić

babili - gawędzić

babilaĉi - paplać, pleść głupoty

hundo - pies

hundaĉo - kundel

gazeto - gazeta

gazetaĉo - brukowiec

herbo - zioło / ziele

herbaĉo - chwast

Dla przypomnienia daszki czytamy:

ĉ jak cz

ŝ jak sz

ĵ jak ż

ĝ jak dż

https://pl.wiktionary.org/wiki/a%C4%89#a%C4%89_(esperanto_(morfem))))

https://pbbot.toolforge.org/eom-backlinks?morphem=a%C4%89

#esperanto #naukajezykow