#ciekawostki

Nowy Alex Honnold :)

#heheszki #ciekawostki #wspinaczka

#losowemiasto <-- Tag do obserwowania

#ciekawostki #historia #ciekawostkihistoryczne #suseuspamuje

Miasto: [Środa Wielkopolska](https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aroda_Wielkopolska) – miasto w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu średzkiego i gminy miejsko-wiejskiej Środa Wielkopolska. Liczba ludności w 2023 r. to 24 339 osób. Dokładna data lokacji Środy pozostaje dziś nieznana, ale powszechnie przyjmuje się, że nastąpiła ona pomiędzy 1253 a 1281 r. Choć nie zachował się [dokument lokacyjny](https://pl.wikipedia.org/wiki/Dokument_lokacyjny) można dziś domniemywać, że lokacja nastąpiła na tzw. „[prawie magdeburskim](https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_magdeburskie)” lub jego zmodyfikowanej formie zastosowanej po raz pierwszy w Środzie Śląskiej (tzw. „[prawo średzkie](https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_%C5%9Bredzkie)”). Środa lokowana była na „korzeniu”, bez wpływu poprzedzającej sieci osadniczej. Dopiero co lokowane i urządzone miasto doznało pierwszej poważnej dziejowej katastrofy 28 lipca 1331 r., za sprawą jednego z zagonów krzyżackich, który splądrował i spalił miasto. Położona centralnie w obszarze dawnych [województw kaliskiego](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojew%C3%B3dztwo_kaliskie_(I_Rzeczpospolita)) i [poznańskiego](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojew%C3%B3dztwo_pozna%C5%84skie_(I_Rzeczpospolita)) Środa od 1419 r. aż do rozbiorów była stałym miejscem [sejmików ziemskich](https://pl.wikipedia.org/wiki/Sejmiki_ziemskie) dla tych województw, a pierwszy odnotowany w [annałach](https://pl.wikipedia.org/wiki/Anna%C5%82y) sejmik w Środzie odbył się w 1378 r. Miejscem obrad było wnętrze i teren przykościelny kolegiaty. Na sejmiku przedsejmowym w 1534 zostały uchwalone najstarsze znane [instrukcje poselskie w języku polskim](https://pl.wikipedia.org/wiki/Artyku%C5%82y_sejmiku_w_%C5%9Arodzie_z_1534). Pomyślny rozwój miasta, trwał nieprzerwanie do czasu [potopu szwedzkiego](https://pl.wikipedia.org/wiki/Potop_szwedzki), kiedy to wojska [Karola Gustawa](https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_X_Gustaw) kilkukrotnie przechodziły przez Środę. Szacuje się, że w trakcie potopu zagładzie, w wyniku spalenia lub rozebrania na opał, uległo około 65% domów w granicach miasta i około 100% w niektórych wsiach. Liczba ludności miasta spadła według różnych szacunków o 40–60%. Około 15 lutego 1793 roku po II rozbiorze Polski do miasta wkroczyła armia pruska i wraz z cała Wielkopolską włączyła je do zaboru pruskiego tworząc Prusy Południowe. Wybitną rolę w [pracy organicznikowskiej](https://pl.wikipedia.org/wiki/Praca_organiczna) na rzecz zachowania polskości i promocji postaw patriotycznych odegrali księża kolegiaccy. Wymienić tu należy jedną z najwybitniejszych postaci w całej historii miasta ks. [A. Szamarzewskiego](https://pl.wikipedia.org/wiki/Augustyn_Szamarzewski) (1832–1891), który położył zasługi na rzecz nowoczesnej ekonomii i gospodarki organizując w Środzie Towarzystwo Rzemieślnicze, zalążek późniejszej Kasy Oszczędności oraz [Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych](https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwi%C4%85zek_Sp%C3%B3%C5%82ek_Zarobkowych_i_Gospodarczych), kluczowe narzędzie ekonomicznego oporu polskości wobec procesów germanizacyjnych w zaborze pruskim. Ogółem spisy wymieniają na początku XIX w. ponad 300 rzemieślników. Znaczenie rzemiosła jednak powoli malało wraz z rozpoczęciem [rewolucji przemysłowej](https://pl.wikipedia.org/wiki/Rewolucja_przemys%C5%82owa), którą była budowa cukrowni, uruchomionej 7 października 1880 r. Do sprawnego dostarczania płodów rolnych oddano do użytku w 1902 r. pierwszą linię kolei wąskotorowej o długości 50 km, łączącą Środę i Kobylepole k. Poznania. Z istotnych urządzeń komunalnych jako pierwsza, w latach 1902–1903, powstała gazownia, zaś w latach 1910–1911 wybudowano także wieżą ciśnień wraz siecią wodociągową, czerpiącą wodę ze [studni artezyjskiej](https://pl.wikipedia.org/wiki/Studnia_artezyjska) zlokalizowanej przy trakcie na Poznań. Działania zbrojne I wojny światowej nie miały istotnego wpływu na miasto. Do II wojny światowej rozwijała się [średzka kolej dojazdowa](https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aredzka_Kolej_Powiatowa); wzrastała sieć kolejowa, której łączna długość linii wynosiła 119 km. Coraz większego znaczenia nabierała budowa urządzeń komunalnych. W latach 1926–1928 zbudowano system kanalizacji, zaś w 1933 r. oddano sieć hydrantów, co znacznie poprawiło warunki sanitarno-pożarowe miasta. W 1914 r. przy ul. Granicznej wybudowano szpital miejski. Działania wojenne rozpoczęły się w Środzie 1 września ok. godziny 12:30 nalotem [Luftwaffe](https://pl.wikipedia.org/wiki/Luftwaffe), którego celem stał się [dworzec kolejowy](https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aroda_Wielkopolska_(stacja_kolejowa)). 9 września miasto zostało zajęte przez armię niemiecką. Niemalże od samego początku [okupacji](https://pl.wikipedia.org/wiki/Okupacja_niemiecka_ziem_polskich_(1939%E2%80%931945)) Niemcy prowadzili politykę terroru i represji wobec mieszkańców Środy i okolic. Szczególnym echem odbiły się dwa mordy dokonane na mieszkańcach Środy i okolic 17 września i [20 października 1939 r.](https://pl.wikipedia.org/wiki/Pierwsze_masowe_egzekucje_w_ramach_operacji_Tannenberg_(Wielkopolska)#), w których życie straciło 50 osób. Już w październiku 1939 r. zorganizowano na ziemi średzkiej [tajne nauczanie](https://pl.wikipedia.org/wiki/Tajne_nauczanie), a dotychczasowe szkoły kształciły tylko dzieci niemieckie. 23 stycznia 1945 r., około południa, od strony Kostrzyna na średzki rynek wjechał pierwszy patrol Armii Czerwonej. Choć początkowo panowały ogólnie euforystyczne nastroje, niemalże natychmiast dał o sobie znać mechanizm represji związany z nową władzą. W 1949 r. znacjonalizowano kolejkę wąskotorową i w całości włączono ją w skład [PKP](https://pl.wikipedia.org/wiki/Polskie_Koleje_Pa%C5%84stwowe). Odtąd zaczyna się jej powolny upadek, rozpoczęty wstrzymaniem ruchu osobowego na odcinkach normalnotorowych w 1968. W latach 1976–1979 całkowicie zlikwidowano torowisko. W latach 1966–1970 powstał nowy zakład, Fabryka Galanterii Metalowej, który wkrótce po uruchomieniu zmienił nazwę na „[Stomil](https://pl.wikipedia.org/wiki/Stomil-Pozna%C5%84)”; a głównym przedmiotem produkcji były zawory do dętek. W końcu lat 70. w Kijewie, zlokalizowano jedną z filii zrzeszenia „[Hortex](https://pl.wikipedia.org/wiki/Hortex)”. Zabytki:* rynek i zachowany historyczny układ urbanistyczny starego miasta (XIV – XX wiek). ratusz z poł. XIX w. późnogotycka kolegiata farna z lat ok. 1423–1428. neoromański poewangelicki kościół pw. Najśw. Serca Pana Jezusa z lat 1883–1888. cmentarz rzymskokatolicki (najstarszy nagrobek z 1792 roku) z kaplicą z 1913 r., nieużytkowany cmentarz ewangelicki – z kaplicą wybudowaną w 1910 r. (współcześnie zaniedbana), a także resztkami nagrobków. Wodociągowa wieża ciśnień z lat 1910–1911. szlak Średzkiej Powiatowej Kolei Wąskotorowej wraz z infrastrukturą. Kolej prowadzi ruch turystyczny z wykorzystaniem trakcji parowej na zachowanym 14-kilometrowym szlaku Środa Miasto – Zaniemyśl.

Wieś:* --

Data wykonania zdjęcia:* 15 sierpnia 1986

Opis zdjęcia:* Px48 przy parowozowni wąskotorowej. Źródło

Zwycięzca losowania:* @bori

Jak chcesz wziąć udział w losowaniu kolejnego miasta kliknij w ten link

Choć wstydliwe dla Moskwy, wydarzenie to nie było zwyczajnym hołdem, jak zwykło się je czasem nazywać. Jego znaczenie było jednak zupełnie inne. Jak przebiegał pokłon Szujskich i dlaczego przez kolejne stulecia Rosja starała się zatrzeć po nim wszelki ślad? #historia #ciekawostkihistoryczne

2 Listopada:

* Międzynarodowy Dzień Ukrócenia Bezkarności za Zbrodnie Przeciwko Dziennikarzom

#nietypoweswieta #kalendarz #ciekawostki

Zanim bezrefleksyjnie odpowiecie zastanówcie się bardzo uważnie.

Czy w filmach, programach tv, teledyskach i w ogóle w przestrzeni medialnej widzieliście kiedyś znaną czarnoskórą osobę palącą papierosy?

Jak macie przykłady to szukam statystycznie.

p.s. bluntów o cygar nie kwalifikujemy do zabawy

#gownowpis #kiciochpyta #ciekawostki

Van Rijswijk Panhard Dyna X86 Roadster z 1950 roku. Jest to unikalny projekt typu one-off (zbudowany tylko w jednym egzemplarzu), stworzony przez renomowaną holenderską firmę nadwoziową Carrosserie Van Rijswijk na bazie podwozia i mechaniki francuskiego samochodu Panhard Dyna X. Holenderski

Bośnia i Hercegowina to kraj wodospadów. Najpopularniejszymi są Wodospady Kravica, choć dla nas ciekawszymi są te w Parku Narodowym Una. Wodospady są też częstym elementem miejscowości. Tak było w Jajcu czy Blagaju. Oczarowała nas też stolica Sarajewo. Zwiedziliśmy też Mostar ze słynnym mostem.

#indie #cocacola #ciekawostki . źródło

Thums Up is a brand of cola. It was introduced in 1977 to offset the withdrawal of The Coca-Cola Company from India. The brand was later bought by Coca-Cola who re-launched it in order to compete against Pepsi to capture the market.



In 2018, Coca-Cola announced they would launch Thums Up in Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka and Nepal.[1] In 2021, the company became a billion-dollar brand in India.[2]

https://en.wikipedia.org/wiki/Thums_Up

#losowemiasto <-- Tag do obserwowania

#suseuspamuje #hejtolosauth

#ciekawostki #historia #ciekawostkihistoryczne

Codziennie lub w miarę możliwość będę wrzucał jakieś historyczne zdjęcie z jakiejś miejscowości w Polsce.*

Aby wziąć udział w losowaniu miejscowości wystarczy wygrzmocić ten wpis.*

O nazwę miejscowości będę pytał po wylosowaniu pioruna z tego wpisu poprzez [hejto los*](https://hejto-los.pl/)

Losowanie odbywać się będzie po godzinie 20, jeśli osoba biorąca udział w losowaniu wie, że może być niedostępna po tej godzinie, proszę niech profilaktycznie zostawi komentarz z nazwą miasta lub wsi w tym wpisie.*

* Nie ma ograniczeń dla użytkowników, można plusować ten wpis za każdym razem nawet jeśli już wygrałeś, i można cały czas prosić o zdjęcie z tego samego miasta nawet jeśli już zostało wylosowane, a jeśli się zdarzy że nie ma już zdjęć z danej miejscowości to użytkownik zostanie poproszony o podanie nazwy innej miejscowości.

* Dopuszczam możliwość wpisania nazwy jakiejś wsi, ale nie obiecuje że znajdę zdjęcie z tej miejscowości oraz proszę o podanie dokładniejszych danych jak np. powiat i województwo.

* Dziś pod wieczór zrobię losowanie, a jutro z rana dodam zdjęcie z opisem.

Brak odpowiedzi i brak podania nazwy miasta przez wylosowaną osobę w godzinach między 20 a 9 rano*, będzie skutkował tym że OP sam wybiera za wylosowanego miejscowość albo nie wybiera i nic nie ma.

### Ekoturystyka zmienia postrzeganie rekinów

Badania naukowców z Uniwersytetu w Sydney, opublikowane w „npj Ocean Sustainability”, wskazują, że bezpośrednie spotkania z rekinami w ramach ekoturystyki skutecznie zmieniają negatywne nastawienie ludzi do tych drapieżników. Edukacyjne wyprawy pozwalają przełamać stereotypy i budują trwałą empatię wobec gatunku.

Uczestnicy takich wycieczek wykazują znacząco większe zaangażowanie w działania na rzecz ochrony rekinów. Co istotne, pozytywna zmiana postaw oraz chęć wspierania ochrony środowiska utrzymują się nawet do dwóch lat po zakończeniu interakcji.

Wyniki te podkreślają rolę turystyki edukacyjnej jako narzędzia w budowaniu świadomości ekologicznej. Odpowiednio prowadzone spotkania z dziką przyrodą mogą być kluczowym czynnikiem w skutecznej ochronie zagrożonych gatunków morskich.

🔗 Źródło: Ekoturystyka zmienia postrzeganie rekinów
Więcej wiadomości i pełne archiwum: www.infoskrót.pl

#wiadomosci #infoskrot #dobrewiadomosci #pozytywnie #nauka #ciekawostki #ekologia

Cmentarz Obrońców Wybrzeża położony jest przy ulicy Legionów w gdyńskim Redłowie. Charakterystyczny układ tarasów nekropolii przypomina amfiteatr, a nad obszarem góruje pomnik projektu Adama Smolany, którego forma nawiązuje do rozdartych luf armatnich. #historia #podroze #polska

50 wyrzutni rozmieszczonych na Śródmieściu, Muranowie, Starówce i Woli. Do tego drugie tyle rakietnic. Kilkadziesiąt zaangażowanych osób. 30 października niebo nad stolicą rozbłysło tysiącami świateł. Widowisko było widoczne z bardzo wielu miejsc #poloniawarszawa #sport #pilkanozna #warszawa

#ciekawostki #zsrr #lotnictwo

Pływaj z domu.
Myślałam w pierwszej chwili że to bait.
Ciężko mi narazie uwierzyć, że da się w domu leżąc na pudle i posiadając opór na dłoniach wygenerować podobną robotę co w basenie.
Ale kto wie, może w przyszłości Marvin będzie nam i zaliczał kolejne metry podobne do mixu stacjonarnego równika i płyniemy do jądra ziemi.

https://www.instagram.com/reel/DcbisJHvNhC/?xtok=MWpwOXZjNmM1NTh2ZQ==

#plywanie #plywajzhejto #sport #ciekawostki

Trucicielka, intrygantka, kochanka własnego brata… przez stulecia Lukrecję Borgię opisywano językiem skandalu. Ile w tej mrocznej legendzie jest prawdy, a ile plotek, które rzuciły cień na jej talenty dyplomatyczne i przedsiębiorczość? #historia #ciekawostkihistoryczne #ciekawostki #polityka

A tymczasem...

wpływające do polskiego Trybunału Konstytucyjnego wnioski, pytania prawne oraz skargi konstytucyjne obywateli napotykają na wieloletnie opóźnienia. Średni czas oczekiwania na wyrok w sprawach obywatelskich wynosi od 4 do nawet ponad 10 lat. I tak dla przykładu 5 ważnych spraw:

1. Opodatkowanie emerytur i rent (zwrot podatku dla seniorów)

Czas zalegania w TK: ok. 4–5 lat* (wnioski i skargi dotyczące dublowania obciążeń podatkowo-składkowych).

Powód braku rozpatrzenia:* Złożoność skutków budżetowych – ewentualne uznanie przepisów za niekonstytucyjne naraziłoby Skarb Państwa na wielomiliardowe wypłaty odszkodowań i zwrotów nadpłaconego podatku.

Korzyści z rozstrzygnięcia:* Zwiększenie dochodów emerytów i rencistów oraz klarowne zasady opodatkowania świadczeń wypracowanych przez dekady pracy.

Konsekwencje dla obywateli:* Seniorzy nieustannie tracą część swoich świadczeń na rzecz obciążeń podatkowych bez pewności prawnej, a ewentualne zwroty po latach mogą nie trafić do osób, które nie dożyją wyroku.

2. Przedawnienie zobowiązań podatkowych (niepewność prawna podatników)

Czas zalegania w TK: ok. 10–12 lat* (kontynuacja spraw zapoczątkowanych m.in. wnioskami RPO, np. K 31/14).

Powód braku rozpatrzenia:* Unikanie paraliżu organów skarbowych oraz ochrona wpływów do budżetu państwa (państwo instrumentalnie wszczynało postępowania karnoskarbowe, by zawieszać bieg przedawnienia podatków).

Korzyści z rozstrzygnięcia:* Gwarancja ochrony prawnej przed dochodzeniem przez urzędy skarbowe zaległości po upływie ustawowych 5 lat, zablokowanie nadużywania prawa przez aparat państwowy.

Konsekwencje dla obywateli:* Obywatele i przedsiębiorcy przez dekady żyją w niepewności, zagrożeni nagłymi egzekucjami podatkowymi za odległe lata, co uniemożliwia stabilne planowanie finansowe.

3. Warunki wypłaty zasiłków chorobowych i macierzyńskich (skargi pracowników i rodziców)

Czas zalegania w TK: ok. 6–8 lat* (np. skargi konstytucyjne dotyczące ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego z lat 2017–2018, w tym SK 11/18).

Powód braku rozpatrzenia:* Niski priorytet nadawany indywidualnym skargom obywatelskim w porównaniu ze sprawami polityczno-ustrojowymi.

Korzyści z rozstrzygnięcia:* Sprawiedliwe przeliczanie świadczeń i usunięcie lądujących w ustawie luk, które krzywdzą osoby przechodzące na urlopy macierzyńskie lub długotrwałe zwolnienia lekarskie.

Konsekwencje dla obywateli:* Utrata części należnych dochodów przez młode matki i osoby przewlekle chore w najtrudniejszych momentach życiowych bez możliwości szybkiego odwołania.

4. Wywłaszczenia i brak sprawiedliwych odszkodowań pod inwestycje publiczne

Czas zalegania w TK: ok. 5–7 lat* (pytania prawne sądów i skargi właścicieli nieruchomości).

Powód braku rozpatrzenia:* Ryzyko znacznego podniesienia kosztów inwestycji infrastrukturalnych dla państwa i samorządów.

Korzyści z rozstrzygnięcia:* Wprowadzenie realnej ochrony prawa własności, szybka i rynkowa wycena wywłaszczanych majątków oraz wypłata odszkodowań przed odebraniem ziemi/domu.

Konsekwencje dla obywateli:* Obywatele są pozbawiani majątku życia na mocy rygorów natychmiastowej wykonalności, otrzymując zaniżone lub drastycznie opóźnione rekompensaty, co doprowadza wielu z nich do ruiny finansowej.

5. Standardy doręczeń i prawo do sądu w procedurach cywilnych oraz administracyjnych

Czas zalegania w TK: ok. 5–8 lat* (skargi indywidualne dotyczące fikcji doręczeń i terminów zaskarżenia).

Powód braku rozpatrzenia:* Obawa przed masowym wnoszeniem wniosków o wznowienie postępowań sądowych i administracyjnych, co mogłoby obciążyć sądownictwo powszechne.

Korzyści z rozstrzygnięcia:* Pełna ochrona prawa do obrony – obywatel nie przegrywałby sprawy sądowej ani nie tracił majątku z powodu pisma, którego fizycznie nie odebrał (np. pod starym adresem).

Konsekwencje dla obywateli:* Utrzymywanie w obrocie krzywdzących wyroków i decyzji egzekucyjnych wydanych bez wiedzy strony, co uderza w podstawowe prawo do sprawiedliwego procesu.

Źródło: https://monitorkonstytucyjny.eu/

#trybunalkonstytucyjny #wiadomoscipolska #sprawyobywatelskie #ciekawostki #polityka #sprawy

Jako ciekawostkę, przedstawiam mapę. Jest to mapa. To jest bardzo fajna mapa. 😛
Na tej mapie jeździcie sobie po ̶G̶l̶o̶b̶u̶s̶i̶e̶ ̶p̶o̶l̶s̶k̶i̶ kuli ziemskiej i po przybliżeniu, pokazuje, kto urodził się w danej okolicy. Naukowiec, artysta, sportowiec. Influencerów na szczęście nie ma.
Przy nazwiskach są odnośniki do wikidata.
Nawet nie wiedziałem, że caryca Katarzyna była że Szczecina 😛
#ciekawostki #mapy https://tjukanovt.github.io/notable-people

Niby reklama, ale robi wrażenie. Podobno gdzieś w Korei.

#ciekawostki #marvel

1 Listopada:

* Światowy Dzień Wegan

* Dzień pędzla

#nietypoweswieta #kalendarz #ciekawostki #weganizm #weganie

Wampiryczny motylek :butterfly::drop_of_blood: _Calyptra thalictri_ to niepozornie wyglądająca ćma z rodziny mrocznicowatych (Erebidae) o rozpiętości skrzydeł dochodzącej do około czterech i pół centymetra. Zamieszkuje Azję i południową część Europy, a w ostatnich dziesięcioleciach zaczęła rozszerzać obszar występowania - została już zaobserwowana w Finlandii i w Szwecji, a całkiem niedawno także w Polsce.

Calyptra thalictri żeruje głównie na dojrzałych owocach, przekłuwając ich skórkę swoim sztywnym ryjkiem i żywiąc się ich sokiem, jednak samce dzięki wyspecjalizowanym, haczykowatym ssawkom są także w stanie przekłuwać skórę kręgowców i wysysać ich krew. Podczas eksperymentu, w którym samcom ćmy zaoferowano rękę człowieka, niektóre osobniki ssały krew przez prawie dwadzieścia minut.

Po co to wszystko? Celem takiej diety jest pozyskanie określonych składników odżywczych, przede wszystkim sodu. Organizmy samców "pakują" nagromadzony sód do spermatoforów, czyli specjalnych pakietów zawierających plemniki. Podczas kopulacji samce przekazują pakiety samicom - jeśli udało im się zgromadzić w nich dużo sodu, zwiększa to szansę na to, że ich potomstwo już na etapie rozwoju jaj dostanie jego odpowiednią ilość i dzięki temu będzie się lepiej rozwijać.

Samce motyli zazwyczaj pozyskują sód i podobne składniki odżywcze z gnijących roślin, mokrej gleby, odchodów, a nawet padliny. Gromadzą się wtedy na wilgotnych powierzchniach - zachowanie to jest popularnie znane jako mud-puddling. Samce Calyptra thalictri poszły najwyraźniej o krok dalej i przystosowały się do pozyskiwania składników odżywczych z wyssanej krwi.

#ciekawostki #przyroda #natura #zwierzeta #owady #motyle

tag serii: #7ciekawostekprzyrodniczych