#nauka

Zrobiłem Quiz na sekso geniusza dla sapioseksualistek.
https://www.uwufufu.com/worldcup/najseksowniejszy-geniusz-wiata-uwucreator
#sapiosexual #geniusz #nauka #stream

https://www.youtube.com/watch?v=KFgwQICae8c

Praca naukowa, o której mówi Sabine jest rzeczywiście dosyć intrygująca. To dopiero wczesny preview: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0550321325001403 .
W zasadzie, jeśli to się spina, a wygląda na to że tak, to sporo kosmologii i fizyki z nią związanej trzeba będzie solidnie przemyśleć.

Okazuje się, że formowanie się wielkich galaktyk na samym początku wszechświata to nie tylko domniemanie, ale fakt, który konkretnie namieszał w obserwacjach mikrofalowego tła kosmicznego. Te ETG (early-type galaxies, galaktyki wczesnego typu) powstały błyskawicznie i bardzo wcześnie, tak gdzieś przy czerwonym przesunięciu 15-20 (200 - 350mln lat po Wielkim Wybuchu), czyli kiedy wszechświat dopiero praktycznie raczkował. Cała ta szybka akcja formowania masywnych gwiazd i chemiczne wzbogacenie otoczenia sprawia, że sygnał CMB (cosmic microwave radiation - mikrofalowego promieniowania tła), za którym tak wszyscy przepadają, jest trochę „zabrudzony” przez te giganty. Najciekawsze jest to, że według szacunków ich wpływ sięga od kilku do nawet stu procent energii mikrofalowego tła. I tu jest właśnie to "WOW". Bo jeśli to prawda, to stawia to pod znakiem zapytania model ΛCDM, bo może być tak, że przed formacją tych galaktyk żadne promieniowanie nie zostało wyemitowane, lub zostało w niewielkim stopniu. A to by oznaczało, że nie było epoki ciemnej i gęstej, że jakiś inny mechanizm kształtował wszechświat w jego początkach. Co jest co najmniej dziwne.

#kosmos #fizyka #ciekawostki #nauka #niemraodfizy

Dlaczego się śmiejemy, gdy ktoś nas łaskocze? Czy to odruch obronny, forma komunikacji społecznej, a może relikt ewolucyjny, który zatracił swoją funkcję? Choć łaskotki są doświadczeniem znanym niemal każdemu człowiekowi, nauka wciąż nie potrafi ich w pełni wyjaśnić. Dzięki

Zęby składają się z trzech zasadniczych warstw: szkliwa, zębiny i cementu. Ten ostatni pokrywa korzeń i budową przypomina kość. Układa się on w charakterystyczne pierścienie, podobne do pierścieni drzew, które rosną z każdym rokiem. Naukowcy z Northumbria University chcieli

W 254. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o: znaczącym kroku naprzód w inżynierii tkankowej: zintegrowany system dodawania naczyń krwionośnych do organów z drukarki 3D; odkryciu, że bakterie potrafią żywić się sąsiednimi bakteriami, które specjalnie w tym celu nadtrawiają;

Fizyka teoretyczna - wiem, że Was to kręci, tak jak mnie.

Mam tutaj dwa linki, jeden do opisu pracy językiem w miarę przystępnym i drugi do samej pracy.
No więc pierwszy to: https://phys.org/news/2025-06-theory-dimensions-space-secondary-effect.html

Artykuł traktuje o nowym podejściu do kwestii wymiarów czasoprzestrzennych. Okazuje się, że przy założeniu istnienia trzech wymiarów czasowych i trzech przestrzennych będących koniecznym ze względu na symetrię rezultatem istnienia pierwszych, sporo rzeczy zaczyna się spinać. Jak dalece? Autor oryginalnej pracy proponuje weryfikację eksperymentalną, choć na mój nos propozycja daje duże pole do interpretacji.

Dalej, według pracy, z perspektywy nadświetlnego obserwatora to właśnie czas rozkłada się na trzy niezależne osie, podczas gdy przestrzeń robi za słabe echo. To zresztą ciekawie tłumaczy zjawiska kwantowe, jakby cząstka się starzała w trzech różnych czasach, a my widzimy to jako ruch w przestrzeni. Zasada Huygensa w nowym wydaniu? Może.

To nie jest bardzo nowy pomysł z perspektywy ogólnych założeń, ale bez wątpienia nowatorski jeśli chodzi o detale.
Andrzej Dragan również poszukuje podobnej symetrii, z tym że przy założeniu odbicia przy obserwatorach nadświetlnych (trzy wymiary czasowe i jeden przestrzenny przy V>c).

Link do samej pracy: https://www.worldscientific.com/doi/10.1142/S2424942425500045 . Na pierwszy rzut oka wygląda dosyć solidnie, poczytam sobie wieczorem dokładniej.

#fizyka #nauka #fizykakwantowa

https://journals.plos.org/ploscompbiol/article?id=10.1371%2Fjournal.pcbi.1012814

Znalazłem dosyć ciekawą pracę naukową - Mechanizmy nieufności: bayesowskie ujęcie uczenia się dezinformacji.

Dotyczy ona ogólnego wzorca podchodzenia ludzi do pozyskiwania informacji i ograniczeń umiejętności odfiltrowywania dezinformacji. To o tyle interesujące dla mnie osobiście, bo mam do czynienia z zagadnieniem wykrywania zatruwania źródeł informacji, takie hobby. A że zarówno ludzie, jak i maszyny podążają w tej kwestii podobnymi ścieżkami, szczegółowe obserwacje jednej z tych grup dają wgląd w to, jak to może wyglądać w drugiej (stąd tag #sztucznainteligencja - bo mimo wszystko, jest to powiązane). Szczególnie, że mechanizmy bayesowskie powinny się pokrywać, bo nasza rzeczywistość to łańcuchy w sensie Markowa. Wiem, brzmi to jak bełkot, ale jeśli ktoś jest ciekawy to mogę wyjaśnić. Na szybko, tutaj artykulik z perspektywy wnioskowania statystycznego: https://csc.ucdavis.edu/~cmg/papers/imc.pdf.

A wracając do artykułu, badanie w nim przedstawione pokazuje, jak mózg radzi sobie z nauką o tym, czy informacje są godne zaufania, podążając za modelem bayesowskim. Uczestnicy eksperymentu musieli rozróżnić różne rodzaje źródeł informacji – od szczerych po zmanipulowane – a ich reakcje pasowały do teoretycznych założeń modelu. Co ciekawe, wszyscy startowali z domyślnym przekonaniem, że źródła są pomocne, co jest trochę jak dawanie kredytu zaufania, zanim padnie pierwsza wątpliwość. Kiedy jednak dane były bardziej zaszumione, trudniej było zauważyć, kto próbuje manipulować. No i to jest właściwie clue samego badania - wykazanie istnienia i stopnia tej zależności.

#spoleczenstwo #dezinformacja #nauka #sztucznainteligencja

#nauka #heheszki

W świecie rosnącego zapotrzebowania na czystą energię, naukowcy z University of Oxford, Durham University i University of Toronto rzucają światło na nieoceniony zasób ukryty w głębi Ziemi — naturalny wodór. Ich przełomowe badania, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Nature Reviews

Rewolucja w świecie materiałów przyszłości właśnie stała się faktem – polscy naukowcy opracowali biodegradowalny nanokompozyt polimerowy, który może zmienić oblicze wielu branż, od budownictwa po medycynę. Wynalazek powstał we współpracy trzech ośrodków akademickich:

#nauka #ciekawostki

Zdradzę wam coś, co wynika z mej mądrości życiowej.
Jeśli myjesz zęby ręczna szczoteczka jesteś w d⁎⁎ie. Nie zmieniasz prawie nic w tym ryju.

Jeśli używasz szczotki rotacyjnej elektrycznej z dobrą 'główka' np floss to masz trochę lepiej w ryju niż ci poprzedni.

Dopiero włączenie nitkowania (tak by krew już nie leciała z dziąseł) albo (i to jest gamechanger) irygatora, to wtedy możesz mówić żeś dołączył do świata cywilizowanego. Serio. Nie próbuj nawet racjonalizacji uprawiać.

I podkreślenia warte: irygator >>> nici.
Na koniec płukanie i skaling wystarczy raz na 3 lata

#zdrowie #takaprawda #nauka

#heheszki #humorobrazkowy #nauka

Trauma wojenna ukształtowała rodzaj kultury politycznej, w której - nauczeni tragiczną historią - nie umiemy zaufać innym. Dodatkowo skłonność do myślenia spiskowego powoduje, że widzimy w innych zagrożenie, co wzmaga społeczną polaryzację - powiedział PAP dr hab. Michał Bilewicz

Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ) otworzyło we wtorek w położonym na Cyprze Pafos swoją stację badawczą. "Polscy badacze tułali się dotąd trochę jak Odyseusz, a teraz będą w końcu mieć swoje miejsce" - powiedział PAP dr Paweł Lech

Honda bawi się w kosmos.
Co prawda eksperymentalne maleństwo, ale jak na pierwszy próby wygląda super :smiley:

Honda Launches RLV On 300m Hop Test | Pad Cam
https://www.youtube.com/watch?v=OcuFDkUYA2k

Watch as Honda launches its own developed reusable rocket experimental machine:
total length 6.3m,
diameter 85cm,
weight Dry 900kg/Wet 1,312kg Using

#kosmos #misjekosmiczne #startyrakiet #technologia #nauka #honda

Teoremat Nernsta... Brzmi groźnie, ale w rzeczywistości chodzi o to, czy Passat Waszego starego może wykorzystać całą energię z LPG w zdrutowanej instalacji gazowej. I odpowiedź właśnie się pojawiła! Mógłby, ale to niepraktyczne, bo przy temperaturze zera bezwzględnego, Wasz stary mógłby zmarznąć.

Pojawił się właśnie dowód teorematu Nersta, który w skrócie potwierdza istnienie T0 (zera bezwzględnego) jako rzeczywistego punktu odniesienia w sensie termodynamicznym. Potwierdza też bezpośredni związek pomiędzy drugą i trzecią zasadą termodynamiki.

Passaty jednak dalej będą dymić.

Jak kto ciekaw detali, to niech pyta.

Daję dwa linki, pierwszy to wersja popularna:
https://thedebrief.org/new-solution-to-120-year-old-absolute-zero-problem-shows-einstein-was-wrong/
a drugi to sam dowód:
https://link.springer.com/article/10.1140/epjp/s13360-025-06503-w

#fizyka #termodynamika #nauka #zeroabsolutne

https://phys.org/news/2025-06-physicists-3d-spines-sculpt-surface.html

Niby to jeszcze nie woda płynąca pod górę, ale już blisko. Wrzucam to, bo ładne (no i mam fazę na phys.org). Zobaczcie dołączone wideo.

Fizycy z Uniwersytetu w Liège wykorzystali drukowane w 3D stożkowe kolce, by „rzeźbić” powierzchnię wody, tworząc programowalne krajobrazy z cieczy zdolne do manipulowania cząstkami wyłącznie za pomocą grawitacji. Kolce, rozmieszczone gęsto na powierzchni, generują meniski, które sumują się w skali makro, tworząc nachylenia, czy doliny. Dzięki temu cząstki o różnej gęstości samoistnie przemieszczają się po „autostradach” z wody – lżejsze unoszą się, a cięższe suną w dół niczym po zboczu góry. Technika, oparta na zjawisku napięcia powierzchniowego, może znaleźć zastosowanie w mikrotransportie, sortowaniu cząstek czy usuwaniu mikroplastików z powierzchni wody.

#fizyka #inżynieria #nanotechnologia #nauka

https://phys.org/news/2025-06-high-resolution-spectrometer-smartphones.html

Nie wiem, jak Wy, ale ja zawsze chciałem mieć spektrometr w smartfonie.

Naukowcy z KAIST opracowali ultrakompaktowy spektrometr wysokiej rozdzielczości, który mieści się w urządzeniu mniejszym niż paznokieć i jest w stanie mierzyć światło w szerokim zakresie widzialnym oraz podczerwieni (440–1300 nm) z rozdzielczością 1 nanometra, wykorzystując tylko jedno zdjęcie wykonane przez komercyjny czujnik obrazu.
Może to zostać zintegrowane ze smartfonami i kompaktowymi kamerami, umożliwiając analizę składu substancji, stanu zdrowia, jakości żywności czy poziomu zanieczyszczenia środowiska, poszerzając dotychczasowe możliwości maszynowego widzenia opartego na trzech kolorach (RGB).
Będzie w końcu można więcej zobaczyć, wieszczę wiele zastosowań komercyjnych, choćby na OnlyFans :D.

#technologia #spektrometria #smartfony #nauka

....^...^
..(O , O)
..(..........) 2025-06-18
━"━━"━━━━━━──────┄┄┄┄
**NIECODZIENNIK**
━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
Czyli nieregularny, rozszerzony przegląd wydarzeń i ciekawostek, pisany pewnie dla nikogo, bo to tematy, które mnie akurat zainteresowały. Dla wygody (jeśli wszystko się poprawnie wygeneruje), na górze znajdziecie spis treści – żeby od razu wiedzieć, czy coś was interesuje. Zdjęcia, jeśli się pojawią, wrzucę w komentarze - nie chcę sobie rozwalać formatowania przy edycji wpisu. Źródła wrzucam też bezpośrednio w tytuły akapitów. Nie oczekujcie regularności, bo będzie, jak nazwa wskazuje. Trochę jak u SciFuna. Zapraszam. :grinning:
━━━━━━━━────────┄┄┄┄
Ta seria będzie do znalezienia pod tagiem #niecodziennik .
Więcej takich wpisów znajdziesz w społeczności: Agencja Prasowa WDN

W dzisiejszym wydaniu:

1. SCI| Mózg potrafi szybko przeorganizować się po utracie neuronów
2. LIN| Nie turecki, nie germański. Język Hunów prowadzi na Syberię
3. ENV| Ghana tonie w śmieciach z Wielkiej Brytanii i EU

━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
**SCI| MÓZG POTRAFI SZYBKO PRZEORGANIZOWAĆ SIĘ PO UTRACIE NEURONÓW**
W badaniu opublikowanym w Nature Neuroscience naukowcy z Uniwersytetu w Moguncji i kilku innych placówek pokazali, że już kilka dni po celowym usunięciu części komórek nerwowych w korze słuchowej, sieci neuronalne były w stanie odtworzyć niemal identyczne wzorce aktywności jak przed uszkodzeniem. Neurony, które wcześniej nie reagowały na bodźce dźwiękowe, zaczęły przejmować funkcje zniszczonych komórek - jakby "przebudzały się" i uczyły nowej roli.

Wcześniej nie było wiadomo, jak dorosły mózg zachowuje zdolność do przetwarzania informacji mimo ubytku neuronów, który pojawia się naturalnie z wiekiem lub w wyniku chorób takich jak Alzheimer czy Parkinson. Nowe dane pokazują, że sieć nerwowa nie posiada tak po prostu "zapasowych" połączeń, lecz potrafi dynamicznie reagować na straty - pod warunkiem, że zachowana jest delikatna wewnętrzna równowaga.

W mózgu wyróżniamy dwa główne typy neuronów: pobudzające i hamujące. Neurony pobudzające odpowiadają za przekazywanie sygnałów – "rozpalają" aktywność w sieci i tworzą ciągi reakcji między komórkami. Neurony hamujące działają odwrotnie - tonują, wyciszają i kontrolują nadmierną aktywność, utrzymując cały system w stabilnej równowadze. W badaniu usunięcie grupy neuronów pobudzających zakłóciło mapę dźwięków w korze słuchowej, ale już po kilku dniach inne komórki - wcześniej nieaktywne - przejęły ich rolę, a sieć odzyskała funkcję. Gdy jednak usunięto neurony hamujące, reorganizacja przebiegała znacznie wolniej i w sposób mniej uporządkowany. Mapa aktywności nie wracała do równowagi tak łatwo, a odpowiedzi neuronów były mniej niezawodne. Oznacza to, że to właśnie mechanizmy hamujące zapewniają mózgowi warunki do sprawnej odbudowy, nawet jeśli nie inicjują jej bezpośrednio. To sugeruje, że zdrowe mechanizmy hamowania są niezbędne dla utrzymania elastyczności* mózgu – nie tylko w przetwarzaniu bodźców, ale także w starzeniu się i odporności na choroby neurodegeneracyjne.

Autorzy podkreślają, że mózg nie trwa w stanie równowagi "z natury", lecz nieustannie ją odbudowuje. To właśnie ta aktywna regulacja - przypominająca mechanizmy homeostatyczne znane z całego organizmu - pozwala mózgowi przetrwać mimo zmian, jakie niesie czas i niektóre choroby. Jeżeli zastanawiacie się co taki news zmienia w waszym życiu, to pewnie najlepszą odpowiedzią będzie, że to daje nadzieję na lepsze terapie i leki. W teorii wnioski mogą pomóc przynajmniej w spowolnieniu rozwoju takich chorób, jak alzheimer.

Ta elastyczność chyba częściej jest nazywana neuroplastycznością.

**LIN| NIE TURECKI, NIE GERMAŃSKI. JĘZYK HUNÓW PROWADZI NA SYBERIĘ**
Nowe badania lingwistyczne wskazują, że europejscy Hunowie - w tym sam Attyla - nie wywodzili się z ludów tureckojęzycznych, jak wcześniej zakładano, lecz od mówców paleo-syberyjskiego języka z rodziny jenisejskiej. Zespół z uniwersytetów w Kolonii i Oksfordzie przeanalizował imiona, nazwy geograficzne i zapożyczenia w tekstach chińskich, dochodząc do wniosku, że zarówno Hunowie, jak i ich azjatyccy przodkowie, Xiongnu, posługiwali się archaicznym językiem Arin - obecnym w południowej Syberii jeszcze przed ekspansją ludów tureckich. Imię Attyla również mogło mieć jenisejskie pochodzenie, oznaczając „szybki” lub „zwinny”.

Ustalenia te burzą dotychczasowy konsensus naukowy, który łączył Hunów z językami tureckimi, opierając się głównie na geografii i późniejszych migracjach. Okazuje się, że Hunowie wywodzili się z wcześniejszej fali migracyjnej z regionu Ałtaju, zanim ludy tureckie pojawiły się w Azji Wewnętrznej. To przesuwa ich etniczne i kulturowe korzenie głębiej w prehistorię Syberii i wskazuje, że ich wpływ na języki i kultury regionu mógł być większy, niż dotąd sądzono.

**ENV| GHANA TONIE W ŚMIECIACH Z WIELKIEJ BRYTANII I EU**
Brytyjskie ubrania wyrzucane przez konsumentów trafiają do Ghany, gdzie zalegają na nielegalnych wysypiskach, w tym na obszarach chronionych Densu - ważnym dla ekosystemu mokradle wpisanym na listę Ramsar. W śmieciach znaleziono m.in. odzież marek M&S, Zara, Primark, H&M, Next i George. Miejscowi skarżą się, że syntetyczne ubrania zatykają sieci, kanały i plaże, a wędkarze łowią razem z rybami fragmenty tekstyliów. Sprzedawczyni z rynku Kantamanto, Mercy Asantewa, mówi wprost: "Kiedyś mogliśmy je sprzedać i utrzymać rodzinę. Teraz często rozpadają się już przy otwieraniu bel". Coraz większa część odzieży nie nadaje się do użytku, a tylko jedno wysypisko w regionie spełnia minimalne normy. Tylko w Kantamanto codziennie wyrzuca się 100 ton odpadów tekstylnych, z czego 70 ton trafia bezpośrednio do środowiska.

Tekstylia trafiają do Afryki, bo to najtańszy sposób pozbycia się ich z Zachodu. Oficjalnie są deklarowane jako "odzież przeznaczona do ponownego użytku", co pozwala ominąć przepisy o zakazie eksportu śmieci. Jednak w praktyce wiele ubrań jest zniszczonych lub zbyt niskiej jakości, by można je sprzedać. Eksport jest tańszy niż lokalna utylizacja w Europie, a istniejący rynek zbytu - jak Kantamanto - umożliwia dalszy obrót choćby niewielką częścią zawartości. Brakuje natomiast mechanizmów odpowiedzialności: firmy i pośrednicy przestają się interesować losem ubrań, gdy tylko opuszczą kontener.

Branża odzieżowa przyznaje, że problem istnieje, i deklaruje wsparcie dla przepisów o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR). M&S, George, H&M czy Zara twierdzą, że oferują programy zwrotu i recyklingu odzieży, jednak żadna z firm - poza Primarkiem - nie gwarantuje, że ich ubrania nie trafiają do Afryki. Z kolei mieszkańcy regionu wskazują, że jeszcze kilka lat temu obszary te były pełne dzikiej przyrody, ale dziś są zanieczyszczone, cuchnące i zamieszkiwane przez chmary komarów. Lokalne władze przyznały, że nadzorują nowe wysypisko Akkaway, mimo że jego lokalizacja łamie przepisy ochrony środowiska i konwencję Ramsarską.

Warto dodać, że o ile artykuł jest o Wielkiej Brytanii, to problem dotyczy całej Europy i też innych regionów Afryki. Dlatego przedstawiciele ghanijskich sprzedawców zawitali w Brukseli, by walczyć o swoje i wspomnianą wyżej regulację EPR.

W ramach ciekawostki trochę obok tego tematu, niedawno oglądałem mały dokument o tym dlaczego Czerwony Krzyż zamyka kontenery na ubrania w Niemczech. Jak stwierdziła pani, która się tym zajmuje, ponad 90% ciuchów nie nadaje się do ponownego użytku i na pewnym etapie cały proces sortowania i wywożenia odpadów po prostu przestał być opłacalny. W kontenerze, który otworzyli na wizji były nawet ubrania zaplamione krwią.

━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
ŹRÓDŁA
━━━━━━━━────────┄┄┄┄

* https://medicalxpress.com/news/2025-06-neighborly-brain-cerebral-cortex-networks.html
* https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/31/stop-dumping-your-cast-offs-on-us-ghanaian-clothes-traders-tell-eu

━━━─────────┄┄┄┄┄┄┄┄
TAGI
━━━━━━━━────────┄┄┄┄
MOJE: #apwdndziwen #apwdnfeature
OGÓLNE: #ciekawostki #historia #nauka #niecodziennik #amerykapolodniowa #afryka #kultura #srodowisko