Hejto.pl
Dodaj post

Wpisz coś do wyszukania (minimum 2 znaki)

#nauka

Fenomen

w Hydepark

7piorunów

Wprowadzenie: wczoraj na Bookmerze wrzuciłem recenzję książki "Neandertalczyk odkryty na nowo", która stanowi podsumowanie "dotychczasowego" stanu badań nad neandertalczykami. Cudzysłów jest tutaj zamierzony, gdyż postęp w badaniach jest tak duży, że książka zapewne zaczęła się dezaktualizować już na etapie wychodzenia z drukarni. Jako niezamierzony brak w książce wskazałem na powstałą niedawno hipotezę o roli neandertalskiego DNA na zdolności poznawcze współczesnych ludzi. Hipoteza jest całkiem ważna, ponieważ być może pozwoli ona wyjaśnić, skąd wziął się autyzm.

Hipotezę o roli neandertalskiego DNA czytałem w "Świecie Nauki", stanowiąc polską edycję "Scientific American". Tekst ten opublikowano w numerze z kwietnia 2025, autorami tekst są neurobiolożka Emily L. Casanova oraz genetyk i biochemik F. Alex Feltus. Zainteresowanym obiecałem podrzucić zdjęcia z książki. Jako, że @KatieWee jest zainteresowana to zgodnie z obietnicą dowożę. Artykuł publikuje w oddzielnym wpisie, by zwiększyć potencjalny zasięg osób zainteresowanych.

GURU

w Hydepark

24piorunów

**Błąd zmiennoprzecinkowy**

https://xkcd.com/3228/

Dla laików, liczby zmiennoprzecinkowe w arytmetyce komputerowej nie są dokładne, bo są reprezentowane przy pomocy liczb całkowitych. Stąd, w operacjach arytmetycznych na takich liczbach pojawiają się błędy, zazwyczaj na najmniej znaczących cyfrach danej liczby. W praktyce, te niedokładności mogą się kumulować, co powodowało (i powoduje) problemy w obliczeniach. A czasem ma bardziej konkretne, materialne skutki.
Kanoniczny przykład:
https://www-users.cse.umn.edu/~arnold/disasters/patriot.html
https://cs.nyu.edu/~exact/resource/mirror/patriot.htm
https://www-users.cse.umn.edu/~arnold/disasters/Patriot-dharan-skeel-siam.pdf

Gruba ryba2piorunów

@ataxbras ja kiedyś oglądałem modele klimatyczne i tam też były problemy związane z tym że te wartości zmiennoprzecinkowe dawały duży błąd. Modele klimatyczne pisane przez naukowców to ciekawe potworki. To są takie ulepy z wielu języków bo każdy commiter pisze w innym języku a jeszcze można tam spotkać takie perełki jak fortran. Ale nie pamiętam jak ten model klimatyczny się nazywał :grinning:

GURU5piorunów

@DexterFromLab Dawno temu, coś koło 2015 roku, audytowałem pewien model klimatyczny pisany w Fortranie 90. W całości. Nie było wtenczas mowy o przepisaniu tego, bo to byłby koszt liczony w milionach USD, a z testowaniem więcej. Ponad 200k linii kodu w głównych modułach (teraz, a właściwie w najbliższej przyszłości, stanie się to łatwiejsze). Model był na swój sposób piękny, ale miał problemy zupełnie innego autoramentu - to znaczy przyjmował stałe dla pewnych wartości zmiennych (i pewnie dalej przyjmuje). Chodziło dla przykładu o wartość pochłaniania podczerwieni. Ograniczało to znacznie możliwości ekstrapolacji w czasie.
O dziwo, nie było problemów z floating point ops, choć były one zarządzane w bardzo dziwny sposób, wielostopniowy (chodzi głównie o zarządzanie błędami i rounding). Ale było to przemyślane. Wersja 90 miała już sensowny double precision, więc nie było tak źle z dokładnością.

Kompan1piorunów

@ataxbras programistą nie zostałem choć znam wybitne narzędzia - nie miałem na to perspektyw. Ale co do zmiennoprzecinkowych liczb "najzabawniejszym" przykładem czym one są są pętelki heh...

Pokaż więcej komentarzy (9)

Zawodowiec

w Dyskusje

18piorunów

Cześć i czołem!
Dawno mnie nie było pod tagiem , chyba to kwestia braku natchnienia i czasu na dłuższy wpis, może to wiosenne przesilenie? Sama nie wiem.

W każdym razie dziś o pomorze rzekomym drobiu (Newcastle disease, ND), chorobie wywoływanej przez wirus z rodziny Paramyxoviridae, rodzaje: Morbilivirus, Respirovirus, Henipavirus, Rubulavirus, Avulavirus (typowy przedstawiciel to wirus choroby Newcastle NDV lub APMV-1 oraz inne paramyksowirusy ptaków).

Dlaczego jest to pomór „rzekomy”? Nie oznacza to, że jest to choroba-widmo, w której istnienie należy wątpić. Kiedy w 1878 roku po raz pierwszy opisano pomór drobiu (czyli dzisiejszą grypę ptaków), nie wiadomo jeszcze było o istnieniu choroby Newcastle. Dopiero wiele lat później, gdy etiologia pomoru drobiu została ustalona (wirus grypy), a jednocześnie stwierdzono chorobę o niemal identycznych objawach (a wywoływaną przez inny rodzaj wirusa) zdecydowano na dodatnie przedrostka „rzekomy” – właśnie po to, by podkreślić, że sama jednostka chorobowa jest bardzo podobna do tej znanej już wcześniej.


Objawy dotyczą układu pokarmowego, oddechowego i nerwowego, należą do nich zapalenie spojówek, gałki ocznej, obrzęk powiek, możliwe objawy grypopodobne, osowienie, duszność, obrzęk głowy, biegunka, spadek nieśności (jaja pozbawione pigmentu lub skorup), wysoka śmiertelność.
Wrażliwe gatunki ptaków (opisano ponad 250 wrażliwych), w tym: kury, indyki, bażanty, kuropatwy, przepiórki, gołębie, kaczki, gęsi (drób wodny często nie wykazuje objawów zakażenia, jest nosicielem i siewcą wirusa przez 3-4 tygodnie), ptaki ozdobne (papugowate mogą być długotrwałymi nosicielami wirusa), ptaki dzikie wolno żyjące (wróblowate mimo zakażenia nie wykazują objawów chorobowych).


Sposób rozprzestrzeniania zakażenia z ptaka na ptaka zależy od tego w jakich narządach wirus się namnaża: ptaki wykazujące objawy chorobowe ze strony układu oddechowego wydalają wirusy z wydzielinami dróg oddechowych, wirusy, których replikacja ogranicza się do jelit mogą się rozprzestrzeniać po spożyciu przez ptaki odchodów zawierających wirus albo z zanieczyszczonym pokarmem lub wodą, lub drogą inhalacyjną, wirusy przekazywane drogą oddechową rozprzestrzeniają się w szybkim tempie w skupisku ptaków znajdujących się w bliskim kontakcie, ptaki dzikie oraz inne zwierzęta mogą być mechanicznymi wektorami przenoszącymi cząsteczki wirusa.

Warto pamiętać o tym, że pomór rzekomy jest zoonozą. Zakażenia ludzi wirusem rzekomego pomoru drobiu (NDV) są możliwe, choć w świecie medycznym traktuje się je raczej jako ciekawostkę epidemiologiczną niż realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. To typowa zoonoza zawodowa, gdyż chorują głównie osoby mające bezpośredni kontakt z chorym ptactwem. Dlatego zachorowanie zwykłego Kowalskiego jest w zasadzie bliskie zeru. Nawet gdy do niego dojdzie, objawy to głównie zapalenie spojówek (conjunctivitis), rzadziej objawy grypopodobne.

W 2025 roku w Polsce stwierdzono 86 ognisk choroby. Zgodnie z danymi (stan na 1.04.2026) aktualnie w Polsce mamy 30 ognisk choroby (łączna liczba drobiu w ogniskach to 2 444 159).

Choroba podlega obowiązkowi zwalczania z urzędu.

Mistrz0piorunów

@_eudajmonia w jaki sposób się zapobiega takim ogniskom? Od razu wszystkie ptaki do utylizacji?

Zawodowiec2piorunów

@bojowonastawionaowca generalnie zapobieganie polega na bioasekuracji, wstrzymaniu transmisji zakażeń pomiędzy ptakami i na wzmacnianiu odporności podatnych gatunków drobiu (szczepienia). Gdy ognisko już wybuchnie (jest to choroba zwalczana z urzędu) całe pogłowie drobiu jest wybijane, utylizowane są jaja i potencjalnie zakażone produkty i materiały, a następnie przeprowadzana jest dezynfekcja i oczyszczanie.

Zawodowiec1piorunów

@bojowonastawionaowca przez wiele lat Polska była uznawana za kraj wolny od występowania rzekomego pomoru, później mieliśmy nawrót w 2006, potem znów parę lat spokoju, a szczególne nasilenie jest od 2023, wszystko zależy od skali, jeśli choroba wybucha na fermie wielkotowarowej, to niestety liczy się ptaki w milionach ;/

Pokaż więcej komentarzy (4)

Specjalista

w Nauka

9piorunów

Gościnnie entropia i grawitacja, dziś na @diesphys: https://diesphys.blogspot.com/2026/03/84-dzis-bedzie-entropicznie-czyli.html

GURU6piorunów

@Diesel Temat drążony przez Carneya jest ciekawy i może wskazywać na istnienie głębszej "tkanki" rzeczywistości. Ale sposób przedstawienia w blogu zaciemnia obraz. Sam lubię luźny język, zgryźliwe uwagi, nonszalancję. Ale trzeba je odpowiednio dawkować. W tym blogu jest ich za wiele - po piątym żarcie/uwadze robi się nieśmiesznie. Poza tym, ironia, sarkazm, przytyk muszą się jakość komponować z treścią, w jakimś zabawnym związku przyczynowo-skutkowym. W blogu nie wszystkie się tak komponują.
Poza wszystkim jednak, dobrze że takie miejsca istnieją.

Specjalista1piorunów

Dzięki za opinię! Wiem że trochę dużo tych żartów i ograniczam się. Trzeba znaleźć balans między informacjami a żartami, co nie zawsze się udaje, ale cieszę się, że choć trochę się podoba. Wychodzę z założenia że temat jest trudny i nie jest łatwo nadążyć za najnowszą fizyką teoretyczną, stąd humor. A że za dużo, a że nieśmieszny - cóż o abstrakcji piszę i abstrakcyjnie też żartuję 🙂

GURU3piorunów

@Diesel Podejście z założenia dobre. Ale nie powinno przesłaniać treści. Fizyka teoretyczna to moje zajęcie/zawód w pewnym stopniu, ta abstrakcja mnie nie przeraża.
Poprosiłem PerplexityAI o usunięcie nadmiaru żartów. Po tym zabiegu tekst zmniejszył się do 60% orygiału - i to jest przesada. Jednocześnie tekst jest dalej czytelny i w miarę lekki.

Wstęp

Dziś o Newtonie.
Późno już.
O tym, jak to jabłko wytyczyło nowy kierunek w fizyce.
Newton nigdy nie leżał pod drzewem i nie spadło mu na głowę jabłko.

Entropia i grawitacja

Co mają wspólnego te dwa zagadnienia?
Zaraz Wam opowiem.
Celowo używam staromodnego słownictwa, takiego jak np. „Serwus” zamiast „cześć”.

1. Sir Isaac Newton

Sir Issac Newton nigdy nie był zadowolony ze swojego prawa powszechnego ciążenia – tego, jak je sformułował.
Przez dekady po opublikowaniu go w 1687 roku poszukiwał odpowiedzi, jak to możliwe, że dwa obiekty umieszczone z dala od siebie przyciągają się.

On i jego współpracownicy opracowali kilka modeli, w których grawitacja nie była przyciąganiem, ale pchaniem.
Na przykład przestrzeń może być wypełniona niewidocznymi cząstkami, które bombardują obiekty ze wszystkich stron.
Obiekt od swojej lewej strony absorbuje cząstki przylatujące z lewej, po prawej absorbuje te przybywające od prawej strony, a efektem jest popychanie obiektu.

Te teorie nigdy dobrze nie działały. Dopiero Albert Einstein dostarczył głębszego zrozumienia – takiego, że grawitacja to zaburzenie czasoprzestrzeni.
Rozwiązanie Einsteina przyniosło jednak nowe pytania, a on sam nigdy nie uznał swojej ogólnej teorii względności za ostateczną.

Dlatego pomysł, że grawitacja jest sumą pewnych oddziaływań, a nie siłą fundamentalną, dalej zajmuje fizyków.
Może ona być rezultatem zachowań w mniejszej skali.

W tym roku fizycy teoretycy przedstawili coś, co może być uważane za nowszą wersję siedemnastowiecznego modelu mechanicznego.
Daniel Carney twierdzi, że może istnieć pewnego rodzaju gaz albo system termiczny, którego możemy nie dostrzegać bezpośrednio.
Losowo wchodzi on w interakcję z masami w pewien ściśle określony sposób, tak, że w uśrednieniu tej interakcji widzimy wszystkie zwykłe zachowania grawitacyjne.
I tak dalej.

2. Projekt „Entropia”

Ten projekt jest jedną z wielu możliwości, jakie uwzględniają fizycy w poszukiwaniu zrozumienia grawitacji, a także uginającego się kontinuum czasoprzestrzennego samego w sobie, jako emergentnego (wyłaniającego się) z głębszej, bardziej mikroskopowej fizyki.

Carney opracował coś w stylu grawitacji entropijnej.
Ta entropijna grawitacja jest rezultatem mikroskopowej fizyki cieplnej.

Mówi, że grawitacja jest wynikiem żonglowania i mieszania się cząstek – i jest efektem, który powoduje zaistnienie entropii, pobieżnie rozumianej jako stopień nieporządku układu.
Te prawa rządzą bojlerami, silnikami samochodowymi i lodówkami.

Pomysły, aby przedstawić grawitację jako efekt wzrastania i występowania entropii, są znane od kilku dekad.
Grawitacja entropijna ma niewielu zwolenników, ale nawet przeciwnicy nie są za tym, by ją sprzątnąć z powierzchni ziemi.
Nowy model ma tę przewagę, że jest eksperymentalnie sprawdzalny – to rzadkość w egzotycznych teoriach przyciągania grawitacyjnego...

Pokaż więcej komentarzy (4)

Kompan

w Astronomia

14piorunów

Pole magnetyczne Ziemi nagle osłabło. Naukowcy mówią o konsekwencjach powtórki tego zjawiska

Około 41 tys. lat temu doszło do zdarzenia Laschamps – krótkotrwałego osłabienia i częściowego odwrócenia pola magnetycznego Ziemi. Zwiększone promieniowanie kosmiczne mogło wpływać na klimat, środowisko i życie, ale nie doprowadziło do masowego wymierania. nauka #astronomia

Gruba ryba

w Hydepark

45piorunów

Kolejna aktualizacja (styczeń 2026) dobrze znanego wykresu ( ͡° ͜ʖ ͡°)

źródło:
RafalMundry na twiXer.

Autorytet0piorunów

@Marchew ej, a ona rośnie bo mamy coraz więcej ludzi do umierania, czy dzieje się też coś co zwiększa śmiertelność?

GURU5piorunów

@tomasz-frankowski Teraz umiera w sposob naturalny pokolenie urodzone w powojennym boomie, wiec zgonami to bym sie nie przejmowal, liczby wygladaja naturalnie. Urodzeniami bardziej sa problemem, choc tutaj tez mozna dyskutowac

Pokaż więcej komentarzy (19)

Osobistość

w Dyskusje

120piorunów

24. marca w CERN przewieziono 92 antyprotony. To pierwszy transport antymaterii w historii.

Trasa miała 8km i trwała ok. 30 minut.

Fanatyk0piorunów

To chyba bezpieczne, bo nie wygląda żeby było to przewożone pod takim rygorem, jak paliwo jądrowe. No chyba, że zdjęcie zrobiono poza transportem.

Pokaż więcej komentarzy (18)

Autorytet

w Ciekawostki

14piorunów

Starzenie: sekunda po sekundzie - Problem 4 ciał - Naukowcy-dowcipnisie | **Czytamy naturę 285**

W 285. odcinku "Czytamy naturę" usłyszymy o:

* wyjątkowym eksperymencie: podglądaniu kilkudziesięciu rybek przez całe ich życie w poszukiwaniu śladów starzenia się w zachowaniu;

* układzie 4-gwiazdowym, który cały wcisnąłby się wewnątrz orbity Jowisza: ciaśniutko jak na cztery gwiazdy tworzące jeden system!

* 870 żartach wygłoszonych przez 531 naukowców na 14 konferencjach naukowych - wesoło!

Lider

w Hydepark

25piorunów

IC 410 to rozległa mgławica emisyjna położona około 12 000 lat świetlnych od Ziemi, odkryta w 1892 roku przez Maxa Wolfa. Jest związana z młodą gromadą otwartą NGC 1893 i rozciąga się na ponad 100 lat świetlnych.

W jej wnętrzu znajdują się charakterystyczne struktury gazowo-pyłowe zwane „kijankami” – wydłużone obłoki o długości około 10 lat świetlnych, formowane przez wiatr gwiazdowy i promieniowanie młodych gwiazd.

Zdjęcie pochodzi z teleskopu Hubble’a i łączy dane z zakresów wąsko- i szerokopasmowych z obserwacjami w bliskiej podczerwieni.

Fanatyk

w Hydepark

15piorunów

Natrafiłem na kanał na YouTube który wrzuca stare filmy edukacyjne tyou Telewizyjne Technikum Rolnicze itp. Maja dużo taśm nietypowego systemu i zbierają na magnetowid by móc je zdigitalizować. Tutaj link do zbiórki

https://zrzutka.pl/7k69zz

A tutaj przykładowy film

https://youtu.be/GHlNF9fJZLg?is=pMd-tAGbhC08DCx

Mistrz

w Nauka

32piorunów

Astronomowie odkryli nowy typ planety, która jest pokryta oceanem magmy i prawdopodobnie pachnie zgniłymi jajami

Międzynarodowy zespół naukowców ogłosił przełomowe odkrycie nowego typu planety pozasłonecznej, która kryje w swoim wnętrzu ogromne ilości siarki, zanurzonej w oceanie magmy. Obserwacje, przeprowadzone za pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) oraz naziemnych obserwatoriów

Autorytet

w Hydepark

21piorunów

Ogólnie to jestem internet explorer po raz n-ty, ale właśnie sobie przypomniałem że na ostatnim rzuciłem ciekawostką o plastiku w szklanej butelce i miałem wrzucić jakiś follow-up.

https://www.youtube.com/watch?v=cebGggnKMGY



Do Glass Bottles Shed More Microplastics Than Plastic?

GURU2piorunów

@tomasz-frankowski teza że to farba z kapsli mnie nie przekonuje, przecież jest z zewnątrz. Prędzej guma z uszczelki.

Autorytet2piorunów

@Opornik farba się kruszy, stąd MIKROplastik. Mikroplastik znaleziony w wodzie był koloru farby na kapslach.

Nieprzekonany dlaczego? Co w badaniach Cię nie przekonało?

Cytuję:
> 3.11. Caps contamination
> The results show that glass containers were more contaminated than other packaging for all beverages except wine, because wine bottles were closed with cork stoppers rather than metal caps.
> It was noticed that most of the microplastics isolated from glass bottles had the same color as the paint on the outer layer of the cap. FTIR analysis of the paint on the metal cap revealed that it was mainly composed of polyester, like the particles isolated from glass bottles, which mainly belong to the polyester class. Therefore, it was hypothesized that these particles could originate from the cap.
> First, the inside and outside of the capsules were also observed under binocular magnifying glass before use, and scratches were found on the outer surface, as well as pieces of the capsule paint adsorbed to the inside one (Fig. 3).
> Fig. 3
> Download: Download high-res image (517KB)
> Download: Download full-size image
> Fig. 3. Observations of cracks onto the outer face of new capsules (column A) and observations of yellow particles onto the inner face of new capsules (column B & C).
>
> Then experiments were carried out to confirm the potential origin of colored particles within beverages, as well as to purpose a simple method to lower contaminations by caps. It was shown that when the caps were not pre-cleaned, 287.3 ± 81.4 MPs/L were found (Fig. 4). This MPs levels in the bottles significantly decreased (KW p-value \< 0.001 - DB p-value \< 0.001) when they were blown prior to encapsulation, with 105.8 ± 32.1 MPs/L, and reached to 86.7 ± 42.3 MPs/L when the caps were blown and rinsed beforehand. Interestingly, the analysis of the rinsing solution, water/ethanol/water mixture, contained an average of 47.8 ± 12.6 yellow particles per rinsed cap.
> Fig. 4
> Download: Download high-res image (89KB)
> Download: Download full-size image
> Fig. 4. Level of yellow paint particles (MPs/L) observed for the different capsule treatments: sealing with unclean capsules, with blown capsules and blown and rinsed capsules. For each treatment ten repetitions were tested. Stars represent the significant differences ( p-value \<0.01; * p value \< 0.001).

Źródłowe badanie: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0889157525005344#da0005

ScienceDirectSciencedirect
Autorytet1piorunów

Jeszcze to:
> 4.2. Glass contamination
> With the exception of wine, the MPs content of glass versus plastic bottles was significantly higher for all beverages (water, cola, tea, lemonade, and beer). Previous research on beverages has shown that various types, including soft drinks, beer, wine, and drinking water, tend to exhibit higher levels of contamination when stored in glass containers (Basaran et al., 2024, Lam et al., 2024, Li et al., 2023, Schymanski et al., 2018, Wang and Wang, 2024). However, other articles indicated that glass contained less MPs than plastic (Kankanige and Babel, 2020). This variability in results across studies can be attributed to differences in sampling between countries. However, no study has established a link between the contamination of glass bottles and the paint used on caps.
> In this study, the MPs found in the glass bottles corresponded to the color and polymeric composition of the paint on the caps, which are coated with alkyd thermosetting resin or PES/PET-based paint.
> In addition, encapsulation experiments with new caps and clean bottles filled with water revealed the presence of MP identical to the cap paint in the water. These results demonstrated that cap paint was a source of MP contamination in bottles. Pre-cleaning of new capsules, by blowing them out and rinsing them with water/ethanol/water, has significantly reduced the number of MPs per encapsulated bottle, lowering it by approximately three, compared to untreated capsules. Furthermore, the high concentration of MPs found in the rinse water from these capsules supported the hypothesis that pre-cleaning removed MPs that would have ended up in the liquid. Cleaning seems to be essential and could significantly minimize contamination of the liquid in the bottle by paint particles present in the capsule.
> Actually, the obtained results indicated that one of the main sources of the contamination was the capsule, probably due to its storage before capping. It is likely that capsules are stored in large quantities packaging, increasing the possibility of abrasion and surface friction when capsules collide. This theory was supported by the discovery of scratches on their surface and pieces of capsules of the same color adsorbed inside of them.
> The contamination from the paint on the outside of the capsule raises a significant concern, as in addition to the level of microplastic contamination, additives may be present.

GURU0piorunów

@fisti spoko nie chciało mi się sprawdzać, po prostu mnie to zaskoczyło, no bo co oni z tymi kapslami robią. A MOSZE TO SPISEG PLASTIKARZY!!!!11 😛

Pokaż więcej komentarzy (6)

GURU

w Nauka

13piorunów

Ku (prze)życiu. O wyprawach godowych rysi - Serwis Naukowy UW

W okresie godowym rysie opuszczają swój stały teren. Wyruszają w ryzykowne, kilkudniowe wyprawy w poszukiwaniu partnera. Międzynarodowy zespół badaczy z udziałem naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego przeanalizował dane GPS obejmujące 125 osobników z ośmiu populacji europejskich.